VEÐRIÐ Í ÁRNAFIRÐI

JULI 2026

 VEÐURSTOVA FØROYA

 Les alla samrøðuna í pdf: Veðrið Í Árnafirði

Dagfesting: 31. juli 2026

Staður: Bønhúsvegur 1 – 727 Árnafjørður

Heimildarfólk: Mikkjal Mikkelsen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Eitt sindur um Árnafjørð og veðrið

Árnafjørður er innast í einum fjørði, sum vendir í landsynning. Fjøllini rundanum eru høg, og tað kann kennast trongt.

Fjøllini norðan- og eystanfyri verja væl ímóti vindinum. Lítil vindur er í bygdini, tá ið hann er norðan og niður í eystan, men afturfyri regnar illa á hesum ættum og niður í sunnan.

Landsynningur kemur beint inn á fjørðin og er ringasta ætt til bæði mjørka og brim.

Fjøllini vestureftir eru eisini høg, og tey taka sítt, áðrenn lotið er í Árnafirði. Í ringum veðri roynist vestan sera illa. Tá kunnu tey liggja svøvnleys. Vestan er eisini besta summarættin til vind og terra.

Tá ið lágtrýst við illveðri eru vestan fyri Føroyar og ganga norðureftir, er ringasta løtan, tá ið hann er komin upp í lágan vestan. Tá koma øgiligar hvirlur ígjøgnum Áarskarð og sláa rangar niðurúraftur Tólvmarkafjøllunum og fara oman í bygdina. Fer hann bert eitt strik upp um vestan, er beinanvegin betri.  

Mynd 2: Árnafjørður

Fyri at fáa meiri at vita um veðrið á øllum ættum í Árnafirði setti undirritaði seg í samband við Mikkjal Mikkelsen. Hann er 85 ára gamalur, ættaður úr Árnafirði og hevur altíð búð har. Hann sat við einum festi í 30 ár – umframt at hann hevur tikið lut í øllum bygdarlívi og tí, sum hartil hoyrir.

Hann bjóðaði mær at koma at vitja seg í Árnafirði at tosa um staðveðrið.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá honum á Bønhúsvegi 1 í Árnafirði, hevði eg spurnarblað til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur niður úr høgu fjøllunum og er ein hampuliga góð ætt í Árnafirði.

Vindurin er javnur, tá ið hann kemur høgt, og vindferðin minni enn kring landið. Er lítil vindur, er veðrið vanliga gott og nakað kalt. Er illveður, kann vera frískur vindur í Árnafirði. Tá er hann ruskutur og keðiligur, men tó einki ordiligt illveður. Ongar glaður eru á fjørðinum.

Norðan er vanliga ikki eitt vát ætt. Í liggjandi norðurætt er veðrið hampuligt og turt. Góð terraætt. Tað kann vera váttlig til tíðir, og tá kann vera leingi, til hann lýsir í aftur. Norðan hevur verið roknað sum ein ring kavaætt. Tað kundi løða niður. Tey seinnu nógvu árini hevur verið nógv minni av kava. Eisini av norði.  

Norðan er ikki mjørkaætt. Eitt sindur kann vera í erva, tá ið eingin vindur er.

Norðan er ikki brimætt. Tað er kyrt í bæði borð. Tað er avlandsvindur, og nógv fæst gjørt á sjónum.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan líkist norðurættini og er ein heilt hampuliga góð ætt í Árnafirði.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur oman av Toftaskarði og er ein sera góð ætt til vind.

Tað merkist einki til vind í Árnafirði av landnyrðingi. Eysturættin roynist líka væl. Er illveður, hoyrist einki, og tað er bert eitt lítið lot – tey vita ikka av vindi.   

Landnyrðingur er – líkasum eystan og landsynningur – sera vát ætt. Ein ring terraætt. Tað kann regna nógv og leingi. Ikki óvanligt við samregni í fleiri samdøgur. Eisini ein hervilig kavaætt. 

Tað er ikki vanligt við mjørka, men mjørki kann vera, tá ið tað er lítil vindur. Hann kemur omanav.

Tað bilar ikki við brimi heimi við sandin, men fara vit eitt sindur útfrá – og serliga í vestara borðinum – liggur hann meira inná, og tað kann vera illsjóskut við brimi. Árnfirðingar fara ikki langt við opnum báti, tá ið nakað av vindi er av landnyrðingi.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri líkist veðrinum á landnyrðingi.  

Eystan

Eystan kemur oman úr teimum eystaru høgu fjøllunum og roynist sera væl til vind.

Tað merkist einki til vind í Árnafirði av eystri, líka sum av landnyrðingi. Tey vita ikka av vindi, uttanso at tað er ordiligt illveður, ódn.

Eystan er – líkasum landnyrðingur og landsynningur – ein sera vát ætt í Árnafirði. Tað regnar ofta og nógv. Saman við landsynningi er eystan tann ringasta terraættin. Tað kavar ikki nógv av eystri, men er kalt í veðrinum kann hann kava oman. Hann er tó so lágur, at hann kavar ikki illa.

Eystan er mjørkaætt, men ikki tann ringasta. Ættin er eitt sindur óútroknilig, tí víkin kann standa full í mjørka, meðan tað er klárt hinumegin fjøllini – t.e. í Klaksvík og Hvannasundi. Tað kann eisini vera øvugt, at mjørki er báðumegin við, men ikki í Árnafirði.

Tað kann vera brim av eystri báðumegin við. Altíð meira brim á vestara landinum enn tí eystara. Mest er úti við land, men tað kann vera fitt av brimi heim við land eisini. Hyggja vit út á fjørðin frá bygdini, koma Mjóvin og Lisshøvdi saman, og tey taka so nógv frá eysturættini, at tað minkar so hvørt, tað kemur heimeftir. Lítið er eftir, tá ið tað er komið ímóti sandinum, og brimið er tí ikki skaðiligt. 

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist landsynningi.  

Landsynningur

Landsynningur strekkir fjørðin inneftir og er ein hampulig ætt til vind. 

Vindurin er javnur og vindferðin tann sama sum í landinum. Eingin glaða er á fjørðinum, uttan at tað er ordiligt illveður.

Landsynningur er – líkasum landnyrðingur og eystan – ein sera vát ætt í Árnafirði. Tað regnar ofta og nógv. Saman við eystri tann ringasta terraættin. Tað kavar ikki á landsynningi. Ættin er ov lág til, at kavin tekur við.

Landsynningur er mjørkaætt í Árnafirði. Tað skal lítið til, at hann køvir av í mjørka, serliga um summarið, tá ið tað er lítil vindur. Er meira vindur, liggur mjørkin ikki drúgvur. 

Ættin stendur beint inn á munnan, og er nógvur vindur og illveðursligt, er nógv brim heilt inn á sandin. Tá ið tað er ringast um veturin, kann brimið standa niðan um húsini, sum standa oman ímóti sandinum. Tá fer tað niðan ígjøgnum ánna og niðanundir vegin.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum landsynningur.

Sunnan

Sunnan kemur upp ímillum Høvdan og Hellisdal og roynist ikki væl til vind.

Vindurin er ójavnur. Í lítlum vindi á sumri roynist sunnan væl við góðveðri. Er smásjaskur veður kring landið, byrjar tað skjótt at vera keðiligt í Áranfirði. Í illveðri roynist sunnan illa. Tá er nógvur og ójavnur vindur. Um veturin tekur hann nógvan vind upp á víkini. Nógvar glaður koma heimeftir, og tað kann vera heilt nógvur vindur í bygdini við hvirlum. Í gomul døgum høvdu tey ringt eyga á suðurættini. Húsini vóru ikki so sterkt bygt, og tí ræddust tey illa ójavnan vind og hvirlur.

Sunnan er ein hervilig regnætt í Árnafirði. Tað kann regna illa. Allar ættirnar úr landnyrðingi niður í sunnan eru vátar. Sunnan er tó ikki líka keðilig regnætt sum hinar. Tað kavar ikki nógv av suðuri, men tað kann vera vátaslettingur eina løtu, sum blívur til regn sum frá líður. 

Sunnan er ikki tann stóra mjørkaættin, men hann kann hanga niður í hálvan hagan.

Tað er ikki nógv brim á suðurættini. Høvdin og Hellisdalur taka nógva megi úr ættini. Í illveðri brimar nakað, eisini heimi á sandinum.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum suðurættin.

Útsynningur

Útsynningur kemur upp sunnan fyri Svínoyarbotn og oman í bygdina. Ein lumpin ætt í Árnafirði.

Vindurin er javnur, tá ið veðrið er gott og roynist væl. Er nakað av vindi, kann hann vera strangur – í illveðri sera strangur. 

Til avfall er útsynningur lumpin. Vanliga er ikki so nógv regn uppi í honum. Kann roynast væl við góðum terra á sumri, og nógv hoyggj er komið inn. Avfallið, sum er, er í ælaveðri. Í góðveðri kann brádliga og uttan ávaring fara at æla. Ælini kunnu vera grov. Á vetri kann kava, men tað er lítið og óbetýðiligt.

Útsynningur er hvørki mjørka- ella brimætt í Árnafirði. Tá ið lítið er av vindi av útsynningi, hava árnfirðingar ofta verið at síggja á floti, har teir dyrgja fram við vestara landinum – út fyri Krossmøl og eitt sindur longur út. 

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan líkist útsynningi.

Vestan

Vestan kemur gjøgnum Áarskarð og er tann ringasta ættin til vind í Árnafirði.

Vestan roynist sera væl, tá ið hann er blíður. Næstan ikki eitt lot. Tann besta góðveðursættin um summarið.  

Vestan er eisini tann ættin, árnfirðingar ræðast sum hin versta, tá ið tað er illveður. Í illveðri er vindurin nógvur og ójavnur við sera hørðum hvirlum. Ringast er, tá ið hann kemur av lágum vestri. Hørðu hvirlurnar koma ígjøgnum Áarskarð, sláa í Tólvmarkafjøllini og koma rangar oman millum húsini. Tað kann vera ein øgiligur vindur í bygdini. Skaðaætt.

Heil hús eru tikin av grundini og eru syft í leysari luft út á víkina. Aðrar søgur eru eisini um skaðar á vesturættini.

Fer hann bert eitt strik upp um vestan, broytist veðrið beinanvegin.

Á vestri er vanliga turt. Serliga um summarið. Tann besta terraættin í Árnafirði. Tey bóðu eftir vesturættini fyri at fáa nógv og gott hoyggj, og kvinnur og menn fóru niðan á bø at hoyggja.

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Árnafirði.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan er sum útnyrðingur.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur oman av fjøllunum norðan fyri Áarskarð og er ein hampuliga góð ætt í Árnafirði.

Vindurin er javnur, og vindferðin nakað tað sama sum fyri landið. Ættin roynist hampuliga væl, og nógv kann fáast burturúr til nyttuna. Í illveðri kann hann vera eitt sindur harðrendur viðhvørt. Tey ræðast tó ikki illveður av útnyrðingi. Ikki skaðaætt. Gamalt er, at útnyrðingur liggur ikki leingi, og hann gongur nokkso skjótt frá ættini.

Útnyrðingur er ikki tann vátasta ættin í Árnafirði. Vanliga er turt, men tað kann regna. Líkist eitt sindur útsynningi. Á landnyrðingi regnar nógv meir. Á vetri kavar líka nógv sum á honum høgættunum.

Útnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt.

Útnyrðingur norðan

Á útnyrðingi norði er veðrið sum á norði.

VEÐRIÐ Í DALI

SEPTEMBUR 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Dali

Dagfesting: 19. septembur 2024

Staður: Dalsvegur 18 – 235 Dalur

Heimildarfólk: Sjúrður Nolsøe & Anfinn Johannesen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Bygdin Dalur er staðsett niðast í einum smølum dali, sum gongur beint eystur og vestur. Báðumegin dalin eru fjøll. Norðanfyri er Stórafjall (396m), sum gevur góða lívd á høgætt. Vestanfyri er ein fjallarøð um 300 metrar høg, sum gevur lívd ímóti vesturættunum, og sunnanfyri er Fjallið (362m). Tað gevur góða lívd, tá ið hann er sunnan.

Eystanfyri er opið hav, og ættirnar úr eystri og beint niður um landsynning koma ótarnaðar inn ímóti bygdini. Hesar eru eisini mjørkaættir. Tey sleppa ikki av við mjørkan, fyrr enn hann er farin vestur um sunnan. Ættirnar úr eystri og niður í landsynning sunnan eru ringar brimættir.

Eingin høg og brøtt fjøll eru á Sandoynni, sum kunnu hótta við so ójavnum vindi og hørðum hvirlum, sum aðrastaðni í landinum. Formurin er rundari enn á hinum oyggjunum, og tað ávirkar eisini veðrið. Heðin Brú skrivaði á sinni, at Várharra var komin úr damugildi, tá ið hann gjørdi Sandoynna. Ættirnar við ójøvnum vindi eru landnyrðingur, útsynningur og útnyrðingur, sum tó ikki er líka ójavnur allastaðni í bygdini, hóast bygdin ikki er stór. 

Mynd 2: Kort av Sandoynni. Pílarnir peika ímóti Dali.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Dali, setti undirritaði seg í samband við Sjúrð Nolsøe. Hann er føddur og uppvaksin í Dali og hevur altíð búð har. Hann beyð mær suður til sín at gera samrøðu um veðrið. Við til samrøðunar var eisini Anfinn Johannesen, sum eisini er úr Dali.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá honum á Dalsvegi 18 í Dali, var spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvug

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur beint uppfyri fjallið norðanfyri (Stórafjall) og er ein góð ætt í Dali.

Norðan er ein av teimum hampuligastu ættunum í Dali. Allar høgættirnar eru hampuligar. Stórafjall lívir væl, og av vindi merkist lítið í bygdini. Tað er bert á suðurættini, at tað lívir betur enn norðan.  

Norðurættin kastar báðar vegir – t.e. at lotið fer bæði omaneftir og niðaneftir gjøgnum bygdina. Tá ið tað er nakað av vindi, er hann niðri í bygdini. Eitt sindur niðanfrá er minni vindur. Íllveðri av norði um veturin merkist hann sjálvandi í bygdini, men tey hugsa ikki so nógv um veðrið tá.

Norðurættin hevur altíð verið roknað sum besta terraættin í Dali. Ikki nógv avfall. Ælingarnir fara suðurvið eystan fyri bygdina. Tey seinastu mongu árini er ættin broytt eitt sindur, tí hon er blivin vátari viðhvørt inn í bygdini eisini og er ikki altíð líka turr, sum hon var fyrr. Dømi eru, at fólk í hoyna í góðveðri á høgætt hava fingið eitt grovt æl niðuryvir seg, og tað var óhoyrt fyrr.   

Norðan kann leggja nógvan kava, ikki minst í fjøllunum norðan- og sunnan fyri bygdina.

Norðan er ikki brimætt, og mjørki kann koma fyri, tó at tey vanliga ikki rokna við mjørka av nøkrum av høgættunum.

Landnyrðingur norðan

Í Dali gera tey ikki mun á landnyrðingi og landnyrðingi norði ella landnyrðingi eystri.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur undan Hamarsenda og er ein keðilig ætt í Dali.

Vindurin er ójavnur, tá ið ættin er landnyrðingur. Altíð hvirlur, eisini í góðum veðri. Lognarveður er ímillum hvirlurnar, og tey hoyra, tá ið tann næsta er á veg. Í ringum veðri er tað sjálvandi nógv verri.  

Er nógvur vindur av landnyrðingi, slær hann aftur í Fjallið og fer vestureftir niðan ímóti teim ovastu húsunum í bygdini. Har gerast hvirlurnar ógvuliga harðar, at tað næstan ikki er gangandi á vegnum.

Norðan er, sum nevnt er omanfyri, ein góð ætt í Dali, men bara hann kantrar móti landnyrðingi, verður hann keðiligur – eisini tá ið hann kantrar úr eystri og uppeftir.

Landnyrðingur er eisini ein lúrin ætt, tá ið tað kemur til avfall. Tað kann vera góður terri, men so kunnu koma grov æl – ikki bara lítil fýs. Á vetri leggur landnyrðingur nógvan kava suður ígjøgnum bergið – serliga har sum hann tað lívir afturundir. Beint sunnan fyri markið til Húsavíkar er ein sýna, har sum vanliga nógvur kavi leggur seg afturundir.  

Landnyrðingur er ikki tokuætt í Dali.  

Tað er ikki brim í Dali á landnyrðingi, men nógv brim suðuri á landi.

Ættin roynist væl til sjógv, tað er deyðakyrt á lendingini, har gerst alt. Í ófantaligum veðri er stilt á víkini fram við norðara landinum. Stór skip eru í ringum veðri komin inn á víkina við farmi til hinar eysturbygdirnar, tí har var ikki lendandi.

Í Dali hava tey lagt til merkis, at vatnstøðan er nógv broytt. Flóðin er munandi hægri, enn hon var fyrr – upp í ein hálvan metur ella so.

Landnyrðingur eystan

Í Dali gera tey ikki mun á landnyrðingi og landnyrðingi norði ella landnyrðingi eystri.

Eystan

Er ættin eystan, kemur hann ótarnaður uttan av havinum og beint inn í víkina. 

Dalbingar ræddust ongantíð eysturættina. Vindur kemur javnur innan úr havinum. Í Dali er vindurin ongantíð nógvur av eystri, tað tykist sum havið tekur nakað av orkuni úr ættini.

Til avfall er eysturættin ójøvn. Luftin er altíð slavin, og hann hóttir altíð við mjørka, hóast tað ikki altíð er mjørki. Tað kann vera terri um summarið, men so áðrenn man veit av, er toka komin uttan úr havinum.

Saman við landsynningi er eysturættin ringasta mjørka og brimætt í Dali. Brim kann vera øgiligt.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini við jøvnum vindi innan av havi.

Landsynningur

Landsynningur kemur undan Flognum til bygdina.

Vindurin er ójavnur, tá ið hann kemur undan Flognum. Eisini í lítlum vindi, men sjálvandi ójavnari í nógvum vindi.

Ættin er vát. Liggur eitt brúgvalag yvir Føroyum við regni, regnar ofta illa í Dali, til hann støkkur vesturum.

Fer hann á vetrardegi at kava á landsynningi, og flykrurnar eru stórar sum eygnalappar, og ættin gongur upp í eystan ella landnyrðing, kann roknast við stórkava. Soleiðis byrjaði stórkavin í 1927 og ein annar í 1990unum. Tá var av ringasta veðri við nógvum kava.

Landsynningur er saman við eysturættini ringasta ætt í Dali til bæði brim og mjørka.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan og útsynningur sunnan eru hvørjum øðrum heilt líkir. Ikki nógvur vindur á hesum báðum ættum, men hvirlur – tó ikki líka ógvusligar sum á beinum útsynningi.

Sunnan

Tá ið dalbingar síggja skýggini koma út av Hæddini, er ættin sunnan, og tá er einki at vera bangin fyri av nøkrum.

Sunnan er besta ættin í Dali. Fjallið sunnan fyri bygdina gevur góða lívd. Tey eru tí fegin um ættina – serliga um veturin er hon góð. Hevði hon bara ligið altíð, siga tey.

Lítil vindur er, og tann sum er, er javnur. Vindferðin er væl minni, enn hon er aðrastaðni. Í stormi av suðuri kring landið, er næstan stilli í Dali. Bert okkurt blak er viðhvørt, og tey kunnu fara bæði oman og niðan í bygdini – líkasum tá ið hann er norðan.

Ættin kann vera nokkso vát viðhvørt, men ofta er gott og turt veður.

Sunnan er mjørkaætt í Dali.

Tað brimar ikki inni á víkini, tá ið hann er sunnan. Tað brimar fram við norðara landinum.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan og landsynningur sunnan eru hvørjum øðrum heilt líkir. Ikki nógvur vindur á hesum báðum ættum, men hvirlur – tó ikki líka ógvusligar sum á beinum útsynningi.

Útsynningur

Útsynningur kemur omanav fjallarøðini vestanfyri og er ikki ein góð ætt í Dali – ringasta ættin um veturin. 

Vindurin er ójavnur á ættini, og vanliga er nógvur vindur í bygdini. Tað hoyrist, tá ið hvirlurnar koma – tað sígur samanum. Í illveðri er stilli millum hvirlurnar, og so koma tær buldrandi. Gongur hann upp í vestan, verður hann meira javnur beinanvegin. 

Tað er so ymiskt við avfalli á útsynningi. Hann er kann vera turrur við nógvum vindi, men ikki er óvanligt við ælaveðri ella regni.

Í jólaódnini í 1988 var vindurin øgiligur, meðan hann lá av útsynningi. Eitt seyðhús fór alt sum tað var, og ikki sprekið sást aftur.

Útsynningur er mjørkaætt – allar lágættirnar eru mjørkaættir.

Útsynningur er ikki brimætt.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er eisini ein góð ætt í Húsavík. Hon líkist bæði útsynningi og vesti, sum báðar eru góðar ættir.  

Vestan

Vestan liggur úr eftir víkini og er ein góð ætt við jøvnum vindi.

Vestan er ein góð ætt í Dali við jøvnum vindi, men tað er ofta nógvur vindur, viðhvørt heilt nógvur vindur. Í lotinum er ofta nógvur saltráki, sum legst á hús og annað í bygdini – líka nógv ella meiri enn, tá ið tað er vindur eystaneftir. Hetta stavar frá briminum, sum er sunnan fyri Skarvanes.

Vestan er ein turr ætt og roynist væl, tá ið tað kemur til avfall. Tað kann regna illa viðhvørt, men yvirhøvur er hon roknað sum ein turr ætt.

Vestan er ikki mjørkaætt í Dali og vanliga er heldur ikki brim.

Tá ið tað kemur til brim, so er eitt serstakt fyribrigdi – vestanbrim – at síggja í Dali, hóast vesturættin liggur út eftir víkini. Vestanbrim er, tá ið tað er illveður vestaneftir og ódn í brimi er vestanfyri. Tað verður tikið eysturum av eystfallinum. Komið nakað norðureftir eystan fyri Sandoynna møtir tað rákinum norðaneftir og sleppur ikki longur norður, men verður ístaðin trýst inn á víkina.

Vestanbrimið kann vera heilt ógvusligt, og óløgini líka so høg sum á ringasta landsynningsbrimi. Vanliga koma trý óløgir, so er blikalogn eina løtu, og so koma tey aftur. Ringasta vestanbrimið er á sunnara landinum á víkini; á norðara landinum er stillari, viðhvørt logn.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist nokkso veðrinum, bæði tá ið ættin er vestan og útnyrðingur.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur omanav og rekur frá í bæði borð, tá ið hann fer út av víkini.

Vindurin av útnyrðingi er ójavnur og er mangan óhugnaligur. Í góðveðri roynist ættin hampuliga væl, men er nakað av vindi ella illveður, eru harðar hvirlur. Tað er eitt sindur ójavnt í bygdini, hvussu hart tær raka. Í húsum, har hvirlurnar í bygdini raka fyrst, er útnyrðingur einasta ættin, tey ræðast. Onnur gera ikki tann stóra munin á útnyrðingi og vestri, og at tað ikki er meiri vindur enn á útsynningi.

Tá ið tað kemur til avfall, er útnyrðingur heilt hampuligur. Hann kann hava regn við sær – og á vetri nógvan kava – men vanliga eru tað bert ælingar. Um summarið er vanliga so lítið av avfalli, at tað setur ikki á grasið, men viðhvørt fer tað at æla ófordragiliga illa.

Sumrini eru ymisk til terra. Summarið 2024 var einki at reypa av, og heldur ikki 1924. Tá var fyrsta sátan rakað saman 4. september.

Útnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Dali.

Ein dagin í 1921 var kolandi stormur av útnyrðingi. Nógvir bátar vóru til útróðrar, og tað var ikki lætt av vinna upp land hjá teimum. 3 sandsbátar settust upp í Skúgvi, 1 á Skarvanesi og 2 í Dali. Annar av hesum settist inn undir Skorðíðuni, sum er innan fyri Dalsfles. Ein av manningini kom einsamallur til gongur heim til bygdina at varskógva. Dalbingar mannaður 8 mannafarið í bygdini og fóru suður eftir bátinum og sleipaði hann til Dals. Teir høvdu grót í bátinum til kjølfestu.    

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er norðan. Tað lívir líka væl sum norðurættin.  

VEÐRIÐ Í FAMJIN

 MAI 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Famjin

Dagfesting: 14. mai 2024

Staður: Fámjinsvegur 2 – 870 Fámjin

Heimildarfólk: Arni Teindal, lærari & Niels M. Jacobsen, miðnámsskúlalærari

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Famjin

Famjin er bygd á vestursíðuni í Suðuroy – niðast í einum stórum dali við nógvum fjøllum rundanum, úr norði eysturum og niður í sunnan. Fjøllini eru høg, úr 427 metrum (Nónfjall) upp í 590 metrar (Mjóstíggjur). Skørðini ímillum fjøllini eru eisini høg – úr 245 m (Valdaskarð) upp í 514 m (Svínagjógvin)

Vestan fyri bygdina er opið hav – úr suðuri og upp í útnyrðing kemur lotið beint uttan úr havi inn á bygdina.

1. myndin: Kort av Suðuroy. Famjin sæst í reyða kringinum

Veðrið í bygdini

Veðrið í Famjin er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Kemur hann norðaneftir oman av Knúkanum ella av ættunum eystanfyri og niður í sunnan, verja fjøllini fyri ættini, men fer hann vestur um sunnan og kemur av útsynningi og uppeftir, kann vera bæði brim og mjørki.

Tað er lætt at síggja ættirnar í Famjin. Tær síggjast í Vatninum , sum er innan fyri Rivið. Uttan fyri Rivið kallast á Sundinum.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Famjin, setti undirritaði seg í samband við Arna Teindal, lærara, sum er ættaður úr Famjin og hevur búð har meginpartin av lívinum. Við sær hevði hann Niels Jacobsen, miðnámskúlalærara, eisini úr Famjin.  

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá Arna Teindal í Fámjin, hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

2. myndin: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan er ein góð men køld ætt í Famjin. Serliga er hon góð heimanfyri – t.e. í gomlu bygdini. Hann kemur oman av Knúkanum, sum verjir bygdina fyri ættini. Beint út fyri bygdini kann hann bresta á boðanum, hóast góðveður er. Tað kemur sum byrsuskot.

Tað er minni vindur í ættini, enn tað er í miðal fyri landið, og vindurin er javnur, ongar hvirvlur eru. Ættin er ikki skaðaætt. 

Vanliga er turt á norði. Regnið fer framvið báðumegin bygdina. Tá ið nógv kavaavfall er á vetri, kann kavi leggjast á Leitið, eisini á landnyrðingi.

Norðan er hvørki mjørkaætt ella brimætt í Fámjin.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan, líkist veðrið í Fámjin veðrinum, tá ið hann er norðan.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur oman av Valdaskarði og Kirkjuvatni og er ein keðilig ætt í Fámjin. Hon er vát og gjøgnumtreingjandi. Fólk í bygdini, sum gera við hús ella urtagarð, kroka undan ættini, tí tað er ikki verandi vindmegin.

2. myndin:  Eitt summarkvøld um sólsetur, 14. juni 2023. Í Vatninum sæst ættin koma av landnyrðingi. Mjørkin kemur upp um Valdaskarð og fer oman ímóti Kirkjuvatni og so á sjógv. Í bygdini er klárt. Mynd: Arni Teindal.

Tað er ikki minni vindur á ættini, og hann er nokkso javnur. Er vindurin nógvur, er ójavnari og glaður í vatninum.

Tá ið tað kemur til avfall, er ættin ikki vátari, enn hon er kring landið. Tað avfall, sum er, kemur við brúgvaløgum.

Landnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Fámjin.

Ættin er keðilig í bygdini, kann bert brúkast til útróður, tí hon er góð til sjóveður.   

Landnyrðingur eystan

Veðrið í Fámjin, tá ið ættin er landnyrðingur eystan, líkist veðrinum á landnyrðingi.

Eystan

er ein góð góðveðurætt í Fámjin, men ein ring óveðursætt. Í døgum við góðveðri er turt og sól og lítið av vindi. Er nakað av vindi, er miðalvindferðin í bygdini tvær ferðir so nógv sum kring landið, og vindurin ójavnur við hvirlum.

3. myndin: Gott veður 6. juni 2016. Eysturættin um summarið kann vera góð. Hinumegin fjøllini er svart í mjørki, men í Fámjin er klárt og gott veður. Slíkar dagar er vanliga púra stilt eystanfyri, meðan tað er eitt lot í dalinum oman fyri bygdina og í bygdini eisini. Besti hoyterri í Fámjin. Mynd. Arni Teindal.

Í illveðri á vetri er eystan skaðaætt saman við suðurættini.

Avfalsviðurskiftini á eysturættini eru tey vanligu, sum eru fyri alt landið. Regn ella ælaveður kemur og fer við brúgvaløgum.

Eystan er hvørki mjørka- ella brimætt í Fámjin.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum á landsynningi.

Landsynningur

Landsynningur kemur oman ígjøgnum dalin og er avbera góð ætt um summarið, tá ið veðrið er gott. Tá ið mjørkin fjalir støð, har sum mjørki er á landsynningi, t.d. Tvøroyri og Havn, er stilli og sól í Fámjin.

4. myndin: Eitt lítið lot av landsynningi 27. juli 2019 – á hásumri. Mjørki er eystanfyri, og hann hevur hug at koma yvirum í støðum. Í bygdini er klárt og bláur himmal. Mynd: Arni Teindal.

Vindurin er javnur á ættini, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Ættin er ikki vátari ella turrari enn aðrastaðni, tó kann áarføri vera viðhvørt. Regnar ikki, tá ið eystfalskyrrindini eru (full fjøra), regnar ikki meðan tað fløðir. Kavar á ættini, kemur nógvur kavi niður.

Tað er hvørki mjørki ella brim í Fámjin á landsynningi.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á suðuri.

Sunnan

Sunnan kemur oman úr Djúpadali og er ein góð ætt í Fámjin.

Er ikki nógvur vindur, er vindurin javnur og heldur minni vindferð, enn tað er kring landið.

Suðurættin er ikki serliga vát í Fámjin.

Tað er ikki brim, tá ið hann er sunnan, men mjørki kann vera. Ættin er tó ikki líka ring mjørkaætt sum útsynningur.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan kemur norðureftir, fram við landi og um Økslina. Í illveðri hava skaðar verið. 

Tá ið tað er vindur, eru hvirlur. Tær hoyrast eina løtu áðrenn. So er aftur stilt í eina góða løtu. Ættin er brimætt – tann fyrsta, tá ið roknað er vesturum úr suðuri og norðureftir. Nógvur mjørki um fjøllini.

Útsynningur

Útsynningur kemur uttan úr havinum og er leysur av oynni, áðrenn hann kemur til bygdar. Ættin er góð við lítlum vindi – fer oman fyri bygdina. Jólaódnin merktist ikki í bygdini.

Í bygdini er vindurin javnur, og vindferðin er væl minni, enn hon er fyri landið.

5. myndin: Hann lotaði av útsynningi nakrar dagar fyri ólavsøku 2021. Mjørki av útsynningi rekur norður við landinum – kemur ikki inn til bygdina. Mynd: Arni Teindal.  

Útsynningur er ringasta ættin um Ørðaskarð. Tað kann vera lítil vindur í bygdini, men veksandi vindur niðan í hagan. Eru t.d. 5 m/s í bygdini, kunnu vera 50 m/s á Ørðaskarði. Ringt er at halda eyguni aftur har uppi, eygnalokini kunnu fara útfrá. 

Ættin er vanliga roknað sum ein turr ætt, men um summarið kann dríva úr mjørka. Tá ið so er, regnar upp i í haganum.

Útsynningur er bæði mjørkaætt og brimætt í Fámjin.   

Útsynningur vestan

Lítil munur er á veðrinum, tá ið hann útsynningur vestan og tá ið hann er útsynningur.

Vestan

Vestan er ein miðalgóð ætt í Fámjin. Hon kemur uttan av havi og er køld – merkist betri í bygdini enn útsynningur.  

6. myndin: Hátrýstveður. Eitt lítil lot vestaneftir um kvøldið 4. juni 2013. Tám ella pollamjørki vestan fyri oynna. Stendur inn á Sundið. Í bygdini er góðveður. Mynd: Arni Teindal.

Vindurin er javnur. Í góðveðri er vindferðin tann sama ella eitt sindur meir enn kring landið. Er nógvur vindur er hann javnur, men vindferðin nakað meiri enn hon er kring landið.

Árskiftið 90/91 er helst ringasta veður, sum hevur verið í bygdini – nógvur vindur av vestri. Kom úr útsynningi upp í vestan. Fólk í bygdini er glað um ættina, tá ið ódnarveður er vestaneftir, tí vindurin er javnur, og tí ikki skaðaætt.

Tá ið tað kemur til avfall á ættini, er hon sum útsynningur – t.e. slavið í neðra, regn í erva.

Vestan er tann ringasta mjørkaættin í Fámjin. Mjørkin kann viðhvørt bara standa inni á Sundið og ikki koma longur inn. Góðveður er í bygdini. 

Útnyrðingur vestan

Veðrið í Fámjin, tá ið ættin er útnyrðingur vestan, er sum á vestri.

Útnyrðingur

Útnyrðingur er ein vanlig ætt í Fámjin um veturin og kemur suður við teim høgu bjørgunum og inn á Fámjin. Ættin liggur út av hvørjari vág í landinum uttan av Fámjin og av Sørvági.

Útnyrðingur er ikki nøkur dreymaætt í Fámjin. Ættin er køld og trá og blívur við og við.

7. myndin:  Sólsetur 2. juni 2015. Eitt av útnyrðingi, og loftið er skýggjað. Mynd: Arni Teindal.

Vindurin er javnur á útnyrðingi, líka sum á vestri. Er nógvur vindur, eru hvirlur.  

Ofta er vátt, tá ið hann kemur av útnyrðingi.

Tað er ikki mjørki á útnyrðingi, men tað kann brima. Kemur hann úr vestri upp í útnyrðing, er sloppið. Tað ringasta er yvirstaðið.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan hevur hvirlur við sær. Ættin líkist annars útnyrðingi.

VEÐRIÐ KRING FLOGVØLLIN Í VÁGUM

SEPTEMBER 2022

VEÐURSTOVA FØROYA

  Tak skalið niður í pdf: Veðrið Kring Flogvøllin

Dagfesting: 13. august 2022 & 13. septembur 2022

Staður: Tornið á fløgvøllinum

Heimildarmaður: Kári Mikkelsen, AFIS-operatørur

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Um flogvøllin

Flogvøllurin í Vágum er á einum eiði ímillum Sørvág og Sørvágsvatn. Bygdin Sørvágur er ein lítlan kilometur frá vestara enda á flogbreytini, meðan eystari endi á flogbreytini er bygdur oman at vatninum. Tey vestaru innflúgvingarljósini standa oman ímóti bygdini; tey eystaru innflúgvingarljósini standa á grótfylling, sum er løgd út í vatnið.

Bygdin Vatnsoyrar er umleið 1700m metrar í ein landnyrðing úr torninum – bygdin Miðvágur er umleið 4000 metrar í ein landsynning úr eystara enda á flogbreytini.

Mynd 1 Kort av flogvøllinum og økinum kring flogvøllin.

Av flogvøllinum og í ein útnyrðing (330°) er Sørvágsfjørður. Báðumegin fjørðin eru fjøll, sum hava ávirkan á flogferðsluna – serliga turbulens.

Á norðara armi á Sørvágsfirði eru: Vørðufelli (284m), Eindalsfjall (449m), Vatndalsfjall (514m), Rustin (482m) og Berinartindur (524m).

Á syðra armi á Sørvágsfirði og allan vegin til Bøsdalafoss eru Høgafjall (515m), Bolafløttur (458m), Nónfjall (367m), Suðuri á Fjalli (305m) og Borgarheyggjur (252m)

Flogbreytin, sum er 1799 metrar til longdar, gongur í 120° og 300°, sum er eysturhallur landsynningur og vesturhallur útnyrðingur. Tó verður hann í dagligari talu umtalaður av fólki, sum hava tilknýti til flogvøllin, sum liggjandi í landsynning og útnyrðing.

Tornið við flogbreytina er sett nær norðana/vestara enda á flogbreytini. Útsýnið er gott úr torninum allan vegin runt.

Flogvøllurin í Vágum er einasti flogvøllur í Føroyum.

Mynd 2: Útsýnið í landsynning, innflúgvin inn yvir vatnið. Tekning.

 Mynd 3 Útsýnið í útnyrðing, innflúgving inn eftir Sørvágsfirði. Tekning.

Veðrið og flúgving

Líka síðan flogvøllurin varð bygdur, hevur veðrið verið ein avbjóðing – bæði tá ið ikki er flúgvandi, tí vindurin er ov nógvur, og tá ið toka er, og sýnið er lítið ella einki.

Tá ið nógvur vindur er, kann vera turbolensur, meðan flogið verður inn til lending ella farið verður uppfrá. Meiri turbulensur á onkrari ætt enn á aðrari, og so er tað ymiskt hvussu er tá ið lent verður ella farið verður avstað í útnyrðing ella í landsynning. Eisini kann vera síðuvindur – er ov nógvur, lenda flogførini ikki.

Sama er við mjørka (toku). Á onkrari ætt er meiri toka enn á aðrari ætt. Mjørki hevur ofta verið orsøk til seinkingar og/ella avlýsingar.

Mynd 4: Kári Mikkelsen, AFIS-operatørur

At fáa greiði á hesum, setti undirritaði seg í samband við Kára Mikkelsen (KM), sum hevur arbeitt í torninum á flogvøllinum í Vágum síðan 1996. Hann hevur samband við flogførini, sum koma og fara, eygleiðir veðrið, og er í aðrar mátar maðurin á jørðini fyri flogskipararnar, sum annaðhvørt eru á veg upp ella skulu lenda.

Við til samrøðuna í torninum við KM hevði eg spurnarblað – til allar 8 høvðusættirnar skal greiða fáast á hesar spurningar:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur (turbolensur) á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – og øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt? (mjørki)

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt

So hvørt eg spurdi somu spurningarnar ætt fyri ætt, varð svarið skrivað undir spurninginum. Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Fyrst er ein samandráttur frá samrøðuni um mjørka- og turbulensættir.  

Mjørki – mjørkaættir

Ættin við mesta mjørkanum er útsynningur. 

Ættirnar báðumegin útsynning – t.e. sunnan og vestan –  eru ikki líka ringar til toku, tó at tað meiri enn so kemur fyri. Fyri at mjørki skal vera á suðuri og vestri, velst um veðrið í Føroyum er ávirkað av há- ella lágtrýsti.

Ættirnar úr landnyrðingi (ella norði?) niður í landsynning hava ikki verið roknaðar sum mjørkaættir á flogvøllinum, tó at tað er komið fyri viðhvørt. Ein broyting hevur tó verið tey seinastu árini, at tað kann vera mjørki á hesum ættum. Teir í torninum hugsa, um broytingar í veðurlagnum eru atvoldin til hetta.

Turbulensur

Ættirnar við mesta turbulensinum eru tær, sum eru vinkulrættar, ella nær við vinkulrættar, inn á kósina hjá flogførunum, tá ið tey annaðhvørt fara uppfrá ella lenda. Bæði tað, at tað er síðuvindur, og at vindurin kemur oman eftir fjallasíðunum gera veðurviðurskiftini turbulent.

Ættirnar, sum eru eftir vøllinum, ella nær við, hava ikki nógvan ella ongan turbulens við sær.

Flogskiparar hjá Atlantic Airways hava útfrá royndum í sambandi við fráferð og komu skrásett, hvussu turbulensur er á ymsu ættunum við ymsri vindferð.

Trý kort eru gjørd, har sum turbulensur er merktur við reyðum (severe turbulence), gulum (moderate to severe turbulence), grønum (moderate turbulence), bláum (light turbulence) og hvítum liti (no turbulence).

Mynd 5: Turbolensur, tá ið flogið verður inn eftir Sørvágsfirði í sambandi við lending (í 120°), og tá ið farið verður á flog út yvir vatnið (eisini í 120°). Vindurin er í knútum (fjórðingar um tíman). Mesti turbulensur er á útsynningi (215°), tá ið vindferðin er 13 m/s ella meira, og á landnyrðingi (40°), tá ið vindferðin er 16 m/s ella meira. Eingin turbulensur er, tá ið ættin er eftir vøllinum.

Mynd 6: Turbolensur, tá ið flogið verður yvir vatnið í samband við lending (í 300°), og tá ið farið verður á flog út yvir Sørvágsfjørð (eisini í 300°). Vindurin er í knútum (fjórðingar um tíman). Mesti turbulensur er á 210° (lágum útsynningi), tá ið vindferðin er 20 m/s ella meira og á 30° (høgum landnyrðingi), tá ið vindferðin er 21 m/s ella meira. Eingin turbulensur er, tá ið ættin er eftir vøllinum.

Mynd 7: Turbulensur, tá ið lent verður umvegis Bøssdalafoss og farið verður avstað út eftir Sørvágsfirði. Vindurin er í knútum (fjórðingar um tíman). Mesti turbulensur er á 150° (lágum landsynningi), tá ið vindferðin er 21 m/s ella meira (40 knútar), og á 250° (útsynningi vestri), tá ið vindferðin er 21 m/s ella meira.

Mjørki og tubulensur – roknað upp ætt fyri ætt

Yvirskipað kann sigast, at stórur munur kann vera á ættini við sjálvan flogvøllin og ættina á fría vindinum oman fyri oyggjarnar. Hetta tí, at firðir og sund í høvuðsheitum liggja í landsynning-útnyrðing, og ættin á fría vindinum tí kann bendast ella trýstast at fylgja landslagnum.

Norðan:

Norðan er ikki mjørkaætt.

Yvirhøvur er norðurættin góð – t.e. at vindurin er ikki meiri, enn miðalvindurin er fyri landið. Fjøllini líva væl.

Norðan kann tó vera turbulentur – tað velst um vindferðina. Kemur oman ígjøgnum Klovan og fer út eftir vatninum. Markið liggur um strúk í vindi. Verri á eystara enda á flogbreytini enn á vestara enda.

Norðan er ikki roknað sum ein vát ætt á flogvøllinum, hóast tey siga, at norðan grætur í Sørvági - ½ km longri vestri. Í frískum norðanvindi kann koma fyri, at rættiliga long æl (viðhvørt í fleiri tímar) standa á Sørvági, skaddudriv kallað (sprotin: skaddufroysa). Tá er dropastøddin vanliga minni enn í vanligum æli.

Landnyrðingur:

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt, tó at tað kann koma fyri.

Landnyrðingur er vanliga mett sum ein góð ætt. Vindurin er sum miðalvindur fyri landið, og ættin er turrari enn miðal fyri alt landið.

Í landnyrðingi hava flogfør síðuvind, og alt eftir vindferðini kann turbulensur vera. Tá ið vindferðin fer upp um 8 m/s (15 knots), er moderatur turbulensur. Fer vindferðin upp um 18 m/s (36 knútar), kann roknast við nógvum turbulensi (severe turbulence), og tá er markið nátt, hvat vanlig rutuflogfør klára av síðuvindi.

Landnyrðingurin sæst, tá ið skaddan kemur oman í dalarnar á norðara armi á Sørvágsfirði, Bíggjarlandinum.

Eystan:

Beinur eystan er ikki serliga vanlig ætt á flogvøllinum ella í Sørvági. Eystan er ikki mjørkaætt. Fyrr var alt ímillum landnyrðing og landsynning roknað sum góðar ættir, tá ið hugsað var um mjørka, men tey seinnu árini eru broytingar at síggja. Tað kemur fyri, at mjørki er á hesum ættum, tað var tað ikki fyrr.

Tá ið hann liggur av eystri, er javnur vindur, lítil ella eingin tubolensur. Tá ið tað er nógvur vindur, kann alt vera.

Eystan er vanliga mett sum ein góð og turr ætt. Vindurin er sum miðalvindur fyri landið, ella eitt sindur minni, og vætan er dottin niður aðrasteðs, áðrenn luftin er komin til flogvøllin.

Landsynningur:

Landsynningur er ikki mjørkaætt á flogvøllinum.

Landsynningur er roknaður sum ein góð ætt á flogvøllinum. Lotið fer eftir vøllinum.

Vindurin er javnur á landsynningi, tað er opið fyri honum, og vindferðin er sum miðal fyri landið.

Landsynningur er, líkasum eystaættin, turr ætt. Hann hevur gjørt av sær aðrasteðs.

Sunnan:

Sunnan er mjørkaætt, tó ikki líka ring sum útsynningur.

Yvirhøvur kann suðurættin vera keðlig til flúgving, eisini tá ið talan er um turbulens. Vanliga rokna tey allar ættir úr 160° til 220° eru keðiligar til flúgving, tá ið nakað av vindi er. Mjørkaættir, avlýsingar, velst um, hvussu nógvur vindur er, og um veðrið í landinum er tengt at lágtrýsti ella hátrýsti.

Vindurin á suðurætt er javnur, og vindferðin er tann sama sum fyri landið.

Tað regnar á suðurætt eitt sindur meir enn aðeastaðni – ættin er vát.

Yvirhøvur er suðurættin ikki roknað sum ,ein ring ætt, men kann vera hálvkeðilig. Sørvágur er bert fáar 100 metrar frá flogvøllinum, og har er sunnan besta ættin. Gamalt var, at bresti tú ein svávulpinn á suðuri í gomlu bygdini í Sørvági, og hann slóknar, so er ikki farandi um fjørðin (Mykinesfjørð).   

Útsynningur:

Útsynningur er ringasta mjørkaætt við flogvøllin. Tað er ofta lágt skýggjað og vátt.

Vindurin er ikki ójavnur á útsynningi á sjálvum flogvøllinum, og heldur ikki er meir vindur enn spátt.

Yvirhøvur er útsynningur ein vát og keðilig ætt.

Gomul kona í Miðvági skal hava sagt, at útsynning følir tú tvær ferðir í Miðvági.

Vestan:

Vestan er vanliga ikki roknað sum mjørkaætt, tó tað kann koma fyri. Sum í øðrum førum velst um yvirskipaða veðrið – hátrýst ella lágtrýst, og hvussu hesi ferðast.

Kann vera skaðaætt í nógvum vindi – tá ið ættin støkkur úr útsynningi upp í vestan.

Vesturættin hevur javnan vind við sær, tá ið vindurin ikki er nógvur. Vesturættin er trá – t.e. meiri vindur er í henni, enn í miðal fyri landið.

Vesturættin er eitt sindur vát – tað regnar eitt sindur meiri á flogvøllinum á vesturætt – og tað er í ælaveðri.

Yvirhøvur er vesturættin rímiliga góð flúgviætt – fáa avlýsingar og ikki nógvur turbulensur.  

Útnyrðingur:

Útnyrðingur er góð flúgviætt – gott til vind og sýni, generelt. Eru umstøðurnar til staðar til pollamjørka, kann Sørvágsfjørður fyllast á útnyrðingi, onkuntíð so mikið, at tað eisini ávirkar flogvøllin. Er nakrar ferðir komið fyri, at vestari partur av flogbreytini er undir í mjørka, meðan eystari partur er hevur ligið púra klárur, entá í sólskini. Er landið heitari enn sjógvurin, upploysist mjørkin eystan fyri Sørvág.

Vindurin á útnyrðingi er javnur, og tað er ikki nógvur turbulensur. Tað kann vera eitt sindur meir vindur á útnyrðingi enn tað er í miðal fyri landið orsakað av trakteffekt – t.e. at fjørðurin (Sørvágsfjørður) smalkar.

Útnyrðingur er góð ætt. 

Útnyrðingur er ikki ein vát ætt.

VEÐRIÐ Í FUNNINGI

 JANUAR 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Alt skjalið í pdf: Veðrið Í Funningi

Funningur

Funningur er bygd norðalaga í Eysturoy – á vestara armi av Funningfirði – í einum djúpum dali millum høg fjøll.

Funningsfjørður er eystan fyri bygdina – úr landnyrðingi niður í landssynning sunnan.

Tey høgu fjøllini nær við bygdina ávirka veðrið í bygdini, og tey eru (roknað úr suðuri):

-        Húsafjall (626m) sunnan fyri bygdina

-        Vaðhorn (727m) í útsynning úr bygdini

-        Slættaratindur (880m) í høgan vestan úr bygdini

-        Gráfelli (856m) í vesturhallan norðan úr bygdini

-        Middagsfjall (601m) í eysturhallan norðan úr bygdini

Mynd 1: Kort av Eysturoy. Funningur sæst í reyða kringinum

Veðrið í bygdini

Veðrið í Funningi er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Sveiggini ímillum gott og ringt veður kunnu vera stór, og bert lítil munur í ættini ger mun í veðrinum í bygdini. Ættirnar vestan fyri bygdina eru góð verja, tá ið lítið er av vindi, men er vindur, gerst hann ójavnur við hørðum hvirlum.

Ímóti eystri er eingin verja, bygdin liggur opin.

Alt meðan veðrið aðrastaðni í Føroyum kann vera munandi øðrvísi.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Funningi, setti undirritaði seg í samband við Jógvan Højsted (JH) og Jóanes Johannessen (JJ) úr Funningi. JH er ættaður úr Funningi, vaks upp har, men flutti úr bygdini, tá ið hann var ungur. Nógv ár seinní flutti hann aftur til heimbygdina at búgva. JJ er somuleiðis funningsmaður og hevur búð har alt sítt lív.

Við til samrøðuna í heimunum hjá JJ hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurdir vóru somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Tá ið ættin er norðan, kemur vindurin oman av Gjáarskarði og oman ígjøgnum ánna (Dalsá).

Mynd 3 Funningur úr norði. Vindurin kemur oman av Gjáarskarði og er ógvuliga ójavnur, tá ið nakað av vindi er.

Hóast Funningur er lítil bygd, er tað ymiskt, hvussu norðurættin upplivist í bygdini. Ovarlaga og úti á Bø er ættin ógvuliga ójøvn við hørðum hvirlum; niðri við kirkjuna er hon meira jøvn.

Vanliga er ikki meira vindur í Funningi á norðurætt, enn tað er fyri alt landið.

Ættin er vát, norðan grætur – ein keðilig terraætt. Tað kann tó vera turt, tá ið turrveður er kring landið.

Norðan er ikki mjørkaætt ella nøkur ring brimætt.

Yvirhøvur er ættin góð í lítlum vindi, men hevur harðar hvirlur í ringum veðri og er skaðaætt – er vindferðin meiri enn 15 m/s, er hann hundur.

Landnyrðingur norðan

Á landnyrðingi norði stoytist hann niður ígjøgnum Skúvadalsskarð og Funningslíð frá Múlanum og inneftir. Longri inni kemur hann í vindin, sum er á veg úteftir – teir møtast, og hann doyr á miðjum fjørði.

Tað fer at mala útfyri. Ættin veit ikki, hvat hon skal.  

Landnyrðingur

Landnyrðingur strekkir Líðina inneftir allan vegin heim til kirkjuna.

Mynd 4: Ímóti landnyrðingi

Landnyrðingur er góð ætt í Funningi, kanska tann allarbesta ættin, saman við landnyrðingi eystri. Á geil er hann tiltikin góður. Ovast í bygdini kundu tey ganga millum húsini við ljósi, tá ið nógvur vindur var.

Rak tað fram ígjøgnum Breiðurók, sum er langt oman fyri bygdina ímillum Eiðisskarð og Gjáarskarð, var gamalt, at 8 mans kundu ikki rógva ímóti á Norðhavinum. Bæði funningsmenn og gjáarmenn ræðast ættina., tí nógvir menn eru farnir á havinum á ættini. 

Dalurin millum Funning og Gjógv er so langur, at landnyrðingurin ikki strekkir allan dalin – ættin verður etin upp. Á Gjáarskarði er bert eitt lítið lot, hóast vindferðin kring landið er 30 m/s. 

Tað er minni vindur í ættini, enn tað er kring landið.

Høgættirnar eru yvirhøvur vátar, duga ikki til hoyggj – ringur terri.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt, og tað er bert brim í ódnarveðri.

Tyril eitur fjallið, og niðastu við sjóvarmálan er Funningsmúli. Hann kallaðu funningsmenn fyri skjøldur og stendur sum ein verja fyri høgættini.   

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan er góð ætt í Funningi, kanska tann allarbesta ættin, saman við landnyrðingi. Allar ættirnar úr landnyrðingi niður í landsynning eru góðar í Funningi. Lotið kemur av Oyndfjarðarfjalli.

Mynd 5: Ímóti landnyrðingi eystri

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, kemur lotið av Líðarenni ella av Skarðinum, tað velst um, hvar tú ert staddur í bygdini.

Mynd 6: Ímóti eystri

Eysturættin er ein góð ætt í Funningi, kanska tann besta ættin saman við landnyrðingi.

Vindurin av eystri er javnur, liggur inn eftir fjørðinum, vindferðin er minni enn hon er kring landið.

Eysturættin er ikki ein vát ætt ella mjørkaætt. Heldur ikki brimætt.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum á landsynningi. Lotið kemur úr Elduvík.

Mynd 7: Ímóti landsynningi eystri

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur lotið undan Elduvíksnesi. Landsynningur er besta ætt í Elduvík.

Mynd 8: Ímóti landsynningi

Á landsynningi er vindurin javnur, eingin hvirla. Vindferðin er helst minni enn fyri landið. vindurin er javnur. Uppi í Dalsbø eingin landsynningur, hann blívur burtur, fjallið stendur sum ein múrur aftanfyri. 

Landsynningur er ikki mjørkaætt og er vanliga ikki vátur, men tað kann vera vátt viðhvørt. Ættin er tann besta terraættin, men tað kundi eisini regna illa onkuntíð.

Landsynningur er kyrruætt – einki brim – helst tann kyrrasta ættin sum er.

Ættin er góð, tann besta í bygdini, saman við hinum ættunum úr landsynningi upp í landnyrðing.  

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á landsynningi, men úti á Bø byrjar hann at blanda – t.e at gerast ójavnur, men langt er millum hvirlurnar.

Mynd 10: Ímóti landsynningi suðuri.

Sunnan

Tá ið ættin er sunnan, stendur Húsafjall fyri. Hetta ger lítlan og ongan vind í hampuligum veðri.

Mynd 11: Ímóti suðuri

Á suðuri er stilli í støðni og deyðastilt niðan fyri kirkjuna. Hann strekkir heim á tangar. Fer hann upp í útsynning, kemur hann oman ígjøgnum bygdina.  

Er illveður, er suðurættin sera ójøvn – kemur báðumegin Húsfjall. 

Tað er meiri vindur í ættini, tá ið tað er sunnan, og ættin er eisini yvirhøvur ein vát ætt.

Sunnan er ikki mjørkaætt, og tað kann vera brim av bakslátri frá Kalsoynni, tá ið sjógvurin verður pressaður út og innaftur. 

Ættin er lumpin. Skaðaætt í hvirlum – turkiløgini lógu viðhvørt sløtt á suðuri.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum útsynningur – og er saman við útsynningi vestri helst ringasta ættin í Funningi.

Útsynningur

Allar ættirnar úr suðuri, vesturum og upp í norðan eru ringar ættir í Funningi.

Mynd 12: Ímóti útsynningi.

Er vindurin av útsynningi, er vindurin ójavnur í Funningi, og tað er meira vindur, enn tað er kring oyggjarnar.

Í góðum veðri er lítil vindur, góð terraætt.

Útsynningur kann hava nógv regn við sær, og fer hann vesturum, eru grovir skúrar omaneftir ígjøgnum bygdina. Yvirhøvur eru høgættirnar vátari enn lágættirnar. 

Útsynningur er ikki ein góð ætt í Funningi, men tó eru ættirnar báðumegin útsynning helst ringastu ættirnar í bygdini.

Um summarið kann mjørki vera á útsynningi, og ættin er ikki roknað sum ein brimætt.

Útsynningur vestan

Veðrið á útsynningi vestri líkist veðrinum á útsynningi – og er saman við útsynningi suðuri helst ringasta ættin í Funningi.

Vestan

Tá ið hann kemur av vestri, kemur hann oman ígjøgnum bygdina av vestaru røðini á Slættaratindi.

Mynd 14: Ímóti vestri

Tá ið ættin er vestan, er vindurin ójavnur, men javnari enn á útsynningi. Vindferðin er tann sama ella meiri sum fyri landið.

Ikki ein ring skaðaætt. Yvirhøvur eru færri skaðar av vindi í Funningi samanborið við aðrar bygdir.

Ættin er ikki serliga vát í Funningi og er ikki mjørkaætt.

Sum við hinum ættunum úr landsynningi suðuri, vesturum og upp í norðan, er hon ikki góð, men hon er frægari enn útsynningur.

Útnyrðingur vestan

Tá ið ættin er útnyrðingur vestan, er veðrið í Funningi sum á vestri.

Útnyrðingur

Tá ið hann kemur av útnyrðingi, kemur lotið oman av røðini ímillum Gráfelli og Slættaratind.

Mynd 15: Ímóti útnyrðingi

Útnyrðingur er sum vestan og hinar ættirnar har umkring. Hann strekkir omaneftir og eftir bygdini úteftir. Hon er ikki roknað sum ein góð ætt.

Vindurin er ójavnur, og tað kann – líka sum á norði – vera nógvur vindur millum skørðini.

Á útnyrðingi er vindferðin tann sama sum fyri landið, ella eitt sindur meir. Líkasum á vestri.  

Ættin er vát, men er ikki mjørkaætt.

Brim er á útnyrðingi – hann pressar seg úteftir fjørðinum og eystur ímóti Kalsoynni og so kemur brimið.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum á norði og útnyrðingi. Kemur hann oman ígjøgjnum Gjáarskarð, er hann blivin norðan.

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar. Nógvar av millumættunum hava sama veður við sær, sum heil- ella hálvættin beint við.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur oman av Múlanum og er ein rímuliga góð ætt við Gøtugjógv, og vindurin er javnur – eisini tá ið tað er nógvur vindur.

Tað er ikki meira vindur í ættini, enn tað er aðrastaðni í landinum.

Norðan er eitt sindur vát, ein tolulig terraætt.

Eingin mjørki er av norði og heldur einki brim – men púra kyrt. Gott at rógva út úr suðurum.

Í illveðri á høgætt krokaðu russarar í klettin – upp í 100 skip viðhvørt. Var hetta á nýggjárinum, var eitt øgiligt fýrverkarí.

Landnyrðingur norðan

Veðrið á landnyrðingi norði líkist nógv veðrinum á landnyrðingi. Tað hoyrist tó til meiri til hann í ringum veðri.

Landnyrðingur

Landnyrðingur er besta ættin í Gøtugjógv. Vindurin er javnur, tá ið nógvur vindur er. Í góðveðri er stilli. Fjallarøðin ímillum Sigatind og Knúk verjir fyri ættini.

Mynd 4: Ímóti landnyrðingi

Yvirhøvur er altíð talan um minni vind, enn tað er kring landið.

Ættin er turr, og tað er lítið av mjørka. Viðhvørt er támut.

Brim er ikki í Gøtugjógv av landnyrðingi

Landnyrðingur eystan

Veðrið á landnyrðingi eystri líkist veðrinum á landnyrðingi.

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, kemur lotið undan Gøtunesi og heim eftir víkini.

Vindurin er rímuliga javnur við Gøtugjógv – ikki skaðaætt. Tað kann vera nógvur vindur í Syðrugøtu á eystri, meðan tað er fínasta veður við Gøtugjógv.

Tað er ikki meira vindur á ættini, enn tað er kring landið. Helst minni.

Eysturættin er nokkso vát. Tað kann vera heilt hampuliga turt viðhvørt, meðan tað er nógv regn norðalaga í landinum.

Tað kann vera nógvur mjørki á eystri, líka sum við øllum honum eysturættunum.

Tað kann brima, men talan er ikki um nógv brim.

Yvirhøvur er eystan ein nøkulunda góð ætt við Gøtugjógv.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri er stórt sæð tað sama sum á landsynningi.

Landsynningur

Landsynningur kemur beint heim eftir víkini. Vindur javnur – ikki skaðaætt.

Mynd 5: Gøtuvík opin ímóti landsynningi

Vindferðin er tann sama sum fyri landið og kann hava nógv regn við sær.

Landsynningur er, sum hinar eysturættirnar, ein ring mjørkaætt við Gøtugjógv.

Nógv brim kann vera av landsynningi – tann ringasta ættin til brim.

Yvirhøvur er landsynningur ein ring ætt til brim og regn, men ikki til vind.

Landsynningur sunnan

Veðrið við Gøtugjógv, tá ið ættin er landsynningur sunnan, líkist veðrinum á suðuri.

Mynd 6: Ímóti landsynningi suðuri

Sunnan

Tá ið ættin er sunnan, kemur lotið oman av røðini norðan fyri Støðlafjall.

Sunnan er ein góð ætt. Vindurin er nokkso javnur, og vindferðin er sum fyri landið.           

Ættin er ikki vát við Gøtugjógv – gott hoyggingarveður.

Tað er hvørki mjørki ella brim, tá ið hann er sunnan.

Útsynningur sunnan

Veðrið á útsynningi suðuri við Gøtugjógv líkist veðrinum á útsynningi. Gott hoyggingarveður.

Útsynningur

Tá ið ættin er útsynningur, kemur lotið oman av Hálsinum og tvørtur við bakkanum.

Figure 7: Ímóti útsynningi

Ættin er góð við Gøtugjógv – ikki skaðaætt, heldur ikki í stormi.

Vindferðin er tann sama, sum hon er kring landið.

Útsynningur er ikki vátur, eingin mjørki ella brim. 

Útsynningur vestan

Veðrið á útsynningi vestri líkist veðrinum á vestri. Hann er tó ikki líka ringur sum vestan har norðuri í bygdini, men yviri í bygdini tað sama sum vestan.

Vestan

Er ættin vestan, kemur lotið oman ígjøgnum Gjódal.

Henda ættin er tann ringasta ættin við Gøtugjógv, tá ið tað er nógvur vindur. Tá er hann er sera ójavnur.

Norðast í bygdini – Norðuri í Trøð – eru fólk stúrin, tá ið sagt verður frá nógvum vindi av vestri. Tað kennist sum kanónskot, tá ið hann kemur oman ígjøgnum dalin.

Yviri í bygdini er ættin ikki líka ring, sum hon er har norðuri.

Meðan vestan er ein ring ætt í nógvum vindi við Gøtugjógv, er stilli í Norðragøtu.

Vindferðin á vestri er meiri við Gøtugjógv enn hon er kring landið.

Norðan er ikki ein vát ætt, tað er hvørki mjørki ella brim.

Í góðveðri er ættin góð í allari bygdini.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum útnyrðingi.

Útnyrðingur

Tá ið ættin er útnyrðingur, kemur lotið oman av Múlanum. Ættin er ikki so galin við jøvnum vindi, og vindferðin er nakað tann sama, sum hon er kring landið.

Tað er eitt sindur vátt viðhvørt, men tað er hvørki mjørki ella brim á ættini.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum á norði.

VEÐRIÐ Í HARALDSSUNDI

 MARS 2023

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Haraldssundi

Haraldssund

Haraldssund er bygd sunnarlaga á eystursíðuni á Kunoynni við sundið, sum er ímillum Borðoy og Kunoy, eisni nevnt Haraldssund.

Kunoyggin er høg – í miðal tann hægsta í Føroyum. Fjøllini á Kunoynni eru sum ein fjallarøð. Sunnast er Suðuri á Nakki (703m), so Galvskorafjall (768m) beint vestan fyri bygdina og eftir tað Urðafjall (817m) og Middagsfjall (805m).

Á Borðoynni hinumegin sundið, sum bert er 400 til 500 metrar breitt, eru fjøll, sum hava ávirkan á veðrið í bygdini. Vindurin á ættunum úr útsynningi upp í útnyrðing slær ímóti fjøllum á Borðoynni og kemur yvir um sundið aftur.

Fjøllini eru í høvuðsheitum Snæfelli (644m) og Lokkin (754m).

Mynd 1: Kort av Kunoy. Bygdin Haraldssund liggur út ímóti sundinum, Haraldssundi. Har bygdin er, er sundið smalt – um 400 til 500 metrar.  

 Mynd 2: Haraldssund avmyndað í útnyrðing norðan. Ættirnar norður og suður ígjøgnum sundið eru góðar, vindurin fer ótarnaður eftir sundini, røkkur ikki inn í bygdina. Fjøllini á Kunoynni verja ímóti ættunum úr útnyrðingi vestri niður í útsynning sunnan, men er nakað av vindi, slær hann aftur úr fjøllunum á Borðoynni og kemur yvirumaftur. Fjøllini á Borðoynni verja ímóti ættunum úr landnyrðingi niður í landsynningi. Er ættin tvørtur um sundið, er vindurin ójavnari og hvirlurnar harðari á vesturættunum enn av eysturættunum. 

Veðrið í bygdini

Yvirhøvur er bygdin gott veðurpláss, tó kann onkur ættin vera ógvuliga keðilig. Liggjandi við eitt smalt sund við høgum fjøllum á báðum síðum – serliga eru fjøllini á Kunoynni høg – og bert lítil broyting í luftrákinum yvir Føroyar kann broyta veðrið nógv í Haraldssundi.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í bygdini, setti undirritaði seg  í samband við brøðurnar úr Haraldssundi Jákup Jacobsen (JJ) og Jógvan Paula í Kongsstovu (JPíK).

Við til samrøðuna í fundarhølinum hjá Veðurstovu Føroyar, sum eru á Sjónámi í Klaksvík, hevði eg spurnarblað til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar. Nógvar av millumættunum hava sama veður við sær, sum heil- ella hálvættin beint við.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

 Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Á norði fer vindurin suður ígjøgnum sundið. Vindurin er javnur og vindferðin tann sama sum fyri landið.  

Viðvíkjandi avfalli, er tað tað sama sum fyri landið. Mjørki kann vera norðuri í sundinum um summarið, men tað røkkur ikki suður til bygdina.

Norðan er ikki skaðaætt.

 Mynd 4: Myndin tikin norður ígjøgnum Haraldssund. Tá ið ættin er norðan, er javnur vindur suður ígjøgnum sundið. Vindferðin er tað sama sum fyri landið. Norðan er ikki ein vát ætt, tað regnar sum fyri landið. Mjørki kann vera norðuri í sundinum, men røkkur ikki suður til bygdina. Norðan er ikki skaðaætt.

Landnyrðingur norðan

Veðrið á landnyrðingi er eitt bland av veðrinum sum er á norði og landnyrðingi.

Mynd 5: Veðrið í Haraldssundi á landnyrðingi norði er eitt bland av veðrinum, sum er á norði og landnyrðingi.

Landnyrðingur

Mynd 6: Myndin tikin av bygdini í Haraldssundi úr landnyrðingi. Hetta er besta ættin í bygdini. Vindurin er javnur, og vindurin er nógv minni enn miðalvindurin fyri landið. Hann merkist ikki fyrr enn vindferðin er komin upp í 15 til 20 m/s. Ættin er ikki vát, tó kunnu vera ælingar í henni. Ikki mjørkaætt.

Landnyrðingur eystan

Veðrið á landnyrðingi eystri líkist veðrinum á eystri.

Mynd 7: Veðrið í Haraldssundi á landnyrðingi eystri er sum veðrið, tá ið ættin er eystan. Hann kemur úr Svartadali yvir um sundið.

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, slær vindurin ímóti Galvskorafjalli og fer yvir aftur ímóti Borðoynni.Vindurin er fyri tað mesta javnur, og vindferðin er heldur minni enn sagt fyri landið.

Á eysturætt kann regna, og kavi legst, tá ið tað er lítil vindur.

Um summarið kann vera mjørki – yvirhøvur er eystan mjørkaætt í góðum veðri.

Eystan er roknað sum ein góð ætt.

Mynd 8: Myndin tikin av Haraldssundi av eystri. Á hesari ættini slær vindurin ímóti Galvskorafjalli og fer yviraftur ímóti Borðoynni. Vindurin er javnur, og vindferðin eitt sindur minni enn sagt fyri landið. Ættin kann vera vát, er lítil vindur á vetri, legst kavi viðhvørt. Eystan er mjørkaætt í Haraldssundi í góðum veðri. Í Haraldssundi rokna tey eystan sum eina góða ætt.  

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri er sum á landsynningi.

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur lotið norður ígjøgnum sundið, rakar bygdina og snarar 90 stig og fer yvir ímóti Sandvíkum.

Vindurin er nakað tað sama, sum miðalvindurin er fyri landið.

Tað er ofta vátt á ættini, og mjørki kann koma norður úr Ánunum. Tá er tað klárari norðundan, t.e. frá bygdini og norðureftir. Norðuri á Skarði er klárt, tey kunnu fara á fjall har norðuri.

Landsynningur er ikki nøkur ring ætt. Einki serligt er við henni, gott ella ringt. Hon slær ímóti fjallinum og fer omanav.

Mynd 9: Myndin tikin ímóti útsynningi suðuri. Tá ið ættin er landsynningur, kemur lotið norðurígjøgnum sundið, rakar bygdina og snarar 90° og fer yvir ímóti Sandvíkum. Einki serlig er við ættini, hon slær ímóti fjallinum og fer omanav. Vindurin er ójavnur, og vindferðin er sum miðalvindurin fyri landið. Landsynningur er ein vát ætt, og mjørki kann eisini vera. Hann kemur norður úr Ánunum. Tá er klárari norðundan, t.e. frá bygdini og norðureftir. Á Skarði er klárt. Landsynningur er ikki ein ring ætt.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á landsynningi.

Sunnan

Tá ið tað er suðurætt, fer vindurin norður ígjøgnum sundið. Ikki nógvur vindur í bygdini, men úti á sundinum er meiri vindur.

Vindurin er javnur, og vindferðin er minni enn miðal fyri landið.

Tað kann vera rættiliga vátt á ættini og eisini mjørki norður úr Ánunum – tó klárari norðundan.

Sunnan er ein góð ætt í Haraldssundi.

Mynd 10: Myndin tikin norður ígjøgnum Haraldssund. Tá ið ættin er sunnan, fer sindurin norður ígjøgnum sundið. Tað er ikki nógvur vindur í bygdini, men á sundinum er meiri vindur. Vindurin er javnur, og vindferðin eitt sindur minni enn miðal fyri landið. Ættin kann vera rættiliga vát, og mjørki kann koma norður úr Ánunum. Tá er klárari norðundan. Sunnan er ein góð ætt í Haraldssundi.  

Útsynningur sunnan

Veðrið á útsynningi suðuri líkist veðrinum á suðuri, tó heldur turrari og ikki so javnur.

Útsynningur

Tá ið ættin er útsynningur, slær vindurin ímóti Snæfelli á Borðoynni og fer ímóti Knúki á Kunoynni, sum er norðan fyri bygdina í Haraldssundi. Áirnar av niðasta hjallanum (Garðáirnar) rúka uppeftir.

Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum miðalvindurin fyri alt landið.

Útsynningur er ein turr ætt í Haraldssundi – góð terraætt.

Ein miðalgóð ætt.

Mynd 11: Myndin er tikin ímóti landsynningi. Tá ið ættin er útsynningur, slær vindurin ímóti Snæfelli á Borðoynni og fer úr landsynningi ímóti Knúki, sum er norðan fyri bygdina í Haraldssundi. Er nógvur vindur, rúka Garðáirnar uppeftir, sum eru av niðasta hjallanum. Vindurin er javnur á útsynningi, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Ættin er turr, góð terraætt. Í Haraldssundi siga tey ættina vera miðalgóða.

Útsynningur vestan

Tá ið ættin er útsynningur vestan, kemur hann undan Brattanesi, slær bæði ímóti Lokka og Snæfelli á Borðoynni og fer yvir um sundið. Garðáirnar rúka allar uppeftir – ikki bert á niðasta hjallanum, men eisini uppi á Fossum.

Vindurin er ógvuliga ójavnur við nógvum hørðum hvirlum. Ringasta ættin í bygdini, stór skaðaætt. Illveður var 14. januar 1989 við nógvum skaðum. Ættin var útsynningur vestan.

Vindferðin er størri enn miðalvindferðin fyri alt landið. Hvirlurnar eru harðar, líkist illveðri á Norðadalsskarði.

Í góðum veðri er ættin góð summarætt – terraætt. Hon er ikki ein vát ætt.

Tað er ikki mjørki á útsynningi vestri.

Mynd 12: Útsynningur vestan er ringasta ættin í Haraldssundi. Allar áirnar norðan fyri bygdina (Garðáirnar) og uppi á Fossum rúka, tá ið tað er nógvur vindur. Vindurin kann vera rættiliga ójavnur við nógvum hørðum hvirlum. Skaðaætt. Vindferðin er nógv meiri enn miðal fyri landið. Í góðveðri um summarið er góður terri á ættini. Mjørki er ikki á útsynningi vestri.

Vestan

Tá ið ættin er vestan, kann hann liggja báðar vegir – t.e. bæði omanav men eisini inn ímóti bygdini, tí vindurin slær ímóti Lokka. Stórur munur er á veðrinum í Haraldssundi á beinari vesturætt og útsynningi vestri.

Vindurin er ójavnur, men ættin liggur sjáldan leingi. Vanliga er ættin beinur vestan bert eina løtu, meðan ættin hækkar.

Vindferðin er heldur minni enn miðal fyri landið á vesturætt, og hon er ein hampuliga turr ætt.

Vestan er ikki mjørkaætt og er roknað sum ein góð ætt í Haraldssundi.

Mynd 13: Myndin tikin úr vestri. Tá ið ættin er vestan, kann vindurin liggja báðar vegir – t.e. bæði omanav og inn ímóti bygdini, tí vindurin slær ímóti Lokka á Borðoynni. Stórur munur er á veðrinum í Haraldssundi á beinari vesturætt og á útsynningi vestri. Vindurin er ójavnur. Vanliga liggur vesturættin ikki leingi, bert løtuna meðan hann hækkar t.d. úr útsynningi vestri upp í útnyrðing. Vindferðin er heldur minni enn miðalvindurin fyri landið, og ættin er turr. Mjørki er ikki á vestri, og ættin er roknað sum ein góð ætt í Haraldssundi.

Útnyrðingur vestan

Ættin liggur inn á bygdina. Fyrst slær hon ímóti Borðoynni, áðrenn hon kemur yvir um sundið aftur.

Vindurin er javnur á útnyrðingi vestri, og vindferðin er tann sama sum fyri landið.

Ættin er ikki vát ella mjørkaætt og er roknað sum ein hampuliga góð ætt í Haraldssundi. 

Útnyrðingur

Ættin strekkir ikki sundið, men slær ímóti Borðoynni á veg suðureftir.

Vindurin er hóast tað javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið, men norðuri á sundinum er meiri vindur.

Útnyrðingur er ikki ein vát ætt ella mjørkaætt.

Hetta er ein hampulig ætt, tó runar tað meira enn á hinum ættunum. Tó er ikki brim. Haraldssund er ikki brimpláss. 

Mynd 14: Útnyrðingur strekkir ikki sundið, men slær ímóti Borðoynni á veg suðureftir og kemur til bygdar sum av landnyrðingi. Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Ættin er ikki vát ella mjørkaætt. Í Haraldssundi siga tey ættina vera eina hampuliga góð ætt, tó at tað runar meira enn á hinum ættunum.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er norðan.

Mynd 15: Tá ið ættin er útnyrðingur norðan, líkist veðrið í Haraldssundi veðrinum, tá ið ættin er norðan.

VEÐRIÐ Í HATTARVÍK

 SEPTEMBER 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Hattarvík

Dagfesting: 6. september 2024

Staður: Faktorsvegur 14 – 700 Klaksvík

Heimildarfólk: Leivur Fuglø

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Hattarvík og veðrið í bygdini

Hattarvík er tann eystara bygdin á Fugloynni, liggur í einum brøttum dali við eina lítla vík, sum vendir í landsynning sunnan.

Niðan úr bygdini norðureftir er Skarði (156m), og norðan fyri tað er opið norður í hav. Kemur hann høgt ella lágt fer hann javnur oman- og niðan ígjøgnum bygdina. Tað sum kemur upp av sjónum, ger vanligan ongan skaða, siga hattarvíksingar.

Eystanfyri er Eystfellið (449m), sum forðar fría vindinum, tá ið ættin er úr landnyrðingi niður í landsynning. Hetta ger serliga landnyrðingin ójavnan og er tann keðiligasta ættin í bygdini. Eisini er hann er rangur í vestara býlinginum – Niðri í Húsi. Hetta ávirkar eisini viðurskiftini til mjørka og brim.

Úr bygdini og vestureftir eru eisini fjøll, sum steðga lotinum úr útsynningi upp í útnyrðing. Hesi fjøllini eru umleið 200 metrar hægri enn Eystfelli. Er lítið av vindi, er uppaftur minni vindur í Hattarvík á hesum ættum, men er nógvur vindur, gerst hann ójavnur við nógvum vindi, og hann er rangur í eystara býlinginum – Uppi í Húsi. Er ættin útnyrðingur, verður lotið í Norðbergi tvungið næstan 600 metrar upp, og tí regnar sera ofta á ættini. Fjøllini ávirka eisini viðurskiftini við mjørka og brimi – líkasum Eystfelli, tá ið hann liggur eystaneftir.

Mynd 1: Kort av Fugloy. Pílarnir peika ímóti Hattarvík.

Fyri at fáa vita, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Hattarvík, setti undirritaði seg í samband við Leiv Fuglø, sum er ættaður úr Hattarvík og hevur búð har meginpartin av lívinum.  

Við til samrøðuna, sum var í hølunum hjá Veðurstovur Føroyar á vestaru bryggju í Klaksvík, hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur upp fyri Raðhamar og oman brekkuna til bygdina.

Norðan er ein góð ætt við jøvnum vindi millum hús, men hann melur runt á víkini, og hvirlur eru nakað niðanfrá. Vindferðin er sum fyri landið.

Norðan roynist væl til avfall. Ikki nógv regn ella nógvur kavi á ættini. Kemur sólin fram á norði, so er ælið víst.

Norðan er ikki vanlig mjørkaætt, men í lítlum vindi á sumri kann vera mjørki.

Vanliga er norðan ikki roknað sum brimætt í Hattarvík, men er ringt veður, kann tað brima. Í nógvum vindi høgt er atkoman hjá postbátinum góð. Tað kann vera óslætt at sigla út til Fugloyar, og báturin má fyrst fara á Svínoyarvík. Túrurin út kann tí gerast bæði ringur og drúgvur.  

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan líkist veðrið veðrinum, tá ið hann er norðan.

Landnyrðingur

Landnyrðingur liggur beint inn í Eystfelli og er ringasta ætt í Hattarvík til vind.

Vindurin er nokkso javnur í bygdini, og vindferðin er nakað væl meir enn kring landið. Í hampuligum veðri er javnt og keðiligt veður í Hattarvík. Er nakað av vindi, liggur hann rangur niðurav uppi á Krossi og við Pallarnar, sum eru uttan fyri kajuna. Landnyrðingur er ringasta illveðursættin, men hon er ikki skaðaætt.

Í Eystfelli er landnyrðingur sera góður. Sagt verður, at tað doyr ikki lamb á landnyrðingi har. Í Bergstriðingi er tað ein ring ætt. 

Landnyrðingur er ikki ein vát ætt, tað regnar ikki nógv á ættini, men um veturin kann nógvur kavi leggjast.

Tað kann vera mjørki á landnyrðingi, men ikki ofta. Sjóvarfallið ávirkar nógv mjørkan. Um summarið er sjógvurin eystanfyri næstan eitt stig kaldari enn sjógvurin vestanfyri, og tá ið eystfall er, og kaldari sjógvur rekur norður ígjøgnum Fugloyarfjørð og norður við oynni eystanfyri, er meira mjørki, enn tá ið vestfallið er.

Landnyrðingur er ring brimætt. Tað kemur so merkiliga ilt í sjógvin, og á víkini er krappsjógvað. Eystan fyri oynna er landnyrðingur eisini ringasta ættin.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan líkist landnyrðingi. Hann kastar omanav.

Eystan

Eystan kemur beint inn í bergið eystanfyri og kemur inn oman fyri húsini. Hann liggur eisini undan Múlanum og skáar har.

Vindurin er ójavnur, tá ið hann er eystan, og tað er meira vindur enn kring landið. Hann kemur upp um Eystfelli og slær niður ígjøgnum líðina og liggur rangur vestarumegin – t.e. Niðri í Húsi. Er nógvur vindur kunnu vera skaðahvirlur.

Tá ið hann er vestan, er tað júst øvugt. Tá liggur hann rangur úr Eystfelli og slær niður Upp í Húsi. Hann er eitt sindur ójavnari og slær harðari niður á vesturættini enn á eysturættini, tí at økið vestan fyri bygdina er munandi størri og hægri enn eystanfyri.

Eystan er ring mjørkaætt í Hattarvík.

Eystan roynist illa til brim í Hattarvík. Aldan kennist keðilig, og hon kemur beint inn á kajuna. Tað kyrrar skjótari aftur um summarið enn um veturin, og serliga eysturættin kyrrar væl skjótari enn vesturættin, tí tað er eingin súður.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist landsynningi. Hann brimar meir enn á eystri.

Landsynningur

Landsynningur er ein keðilig ætt. Hann skáar undan Múlanum og kemur inn á víkina.

Vindurin er javnur, tá ið hann er landsynningur. Eisini tá ið tað er nógvur vindur. Vindferðin er sum fyri landið. Landsynningur er ikki skaðaætt, tí tað sum kemur upp av sjónum, tað ger ongan skaða.

Landsynningur er ein vát ætt – ring terraætt. Tó kann vera terri, um terri er í veðrinum.

Landsynningur er ring mjørkaætt og brimætt í Hattarvík.

Landsynningur sunnan

Víkin er opin í landsynning sunnan, so lotið kemur beint inn á víkina. Vindurin er tí javnur, og vindferðin er sum fyri landið.  

Sunnan

Sunnan kemur fram við Svínoynni og inn á víkina. Hann skáar við lendingina.

Tá ið hann er sunnan er vindurin javnur, og vindferðin er sum fyri landið. Bæði tá ið tað er litil vindur ella nógvur vindur.

Suðurættin er góð summarætt í Hattarvík, men er ikki góð um veturin. Hann kemur undan Svínoynni til Hattarvíkar. Kirkja er nógv betur vard av Svínoynni. Tá liggur hann javnur av Svínoyardalinum og yvir um fjørðin.

Suðurættin var roknað sum besta ættin í Stapa, har nógv lomviga varð fleygað fyrr.

Sunnan er bæði mjørka- og brimætt i Hattarvík.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan líkist útsynningi – tað er ein góð ætt um summarið, men ikki um veturin.

Útsynningur

Útsynningur kemur um Bergið og fer tvørtur um víkina.

Tá ið ættin er útsynningur, er vindurin eitt sindur ójavnur – hetta er góð summarætt, men roynist ikki væl um veturin. Niðri í Húsi skáar eitt sindur, tá ið vindurin er lítil. Uppi í Húsi er vindurin eitt sindur javnari. 

Útsynningur er saman við vesturættini góð terraætt. Vanliga ikki nógv regn, tó at tað kann regna ella vera ælaveður viðhvørt.

Tað kann vera mjørki á útsynningi á sumri. Hann kemur fram við landi og kann fylla víkina og bygdina við. Inni í Vík – t.e. Skarðsvík – eru ættirnar úr útsynningi upp í útnyrðing góðar. Har er ikki mjørki á útsynningi. Tað kann vera tjúkt í mjørka heimanfyri – t.e. í bygdini – meðan tað er klárt og gott fjallveður inni í Vík. Tað blívur klárt, tá ið komið verður inn um Kleivina.

Útsynningur er brimætt um veturin – men ikki um summarið. Brimið sæst ikki, tá ið tað kemur sníkjandi fram við landi, og tað er ójavnt. Innast í víkini er grunt, og har er tað mesta brimið. Ættin liggur eitt sindur tvørtur um víka, so tað skáar við kajuna – meiri enn á suðurættini. Kemur dráttur inn í víkina av útsynningi ella útsynningi vestri um heysti, so er hann verandi fyri veturin. Hetta kalla tey vestanbrim ella útsynningsbrim. Tað súðar vanliga leingi av útsynningi, og tað skulu fleiri dagar til at fáa útsynningsbrimið vekk. Onkuntíð hevur tað verið allan veturin.

Tað kyrrar skjótari aftur um sumrarnar enn um vetrarnar, tí tað er nógv meiri megi í veðrinum um veturin.

Útsynningur vestan

Á útsynningi vestri skáar á víkini – líkist vesturættini.   

Vestan

Vestan kemur beint inn á Norðberg og fer upp um alla oynna eystureftir ímóti Hattarvík.

Tá ið hann er vestan, er vindurin ójavnur. Ættin er góð í vanligum veðri við lítlum vindi, og vindferðin er minni enn kring landið. Er veðrið keðiligt við nógvum vindi, er vindurin ójavnur við hvirlum. Uppi í Húsi er hann rangur – hann slær niður av Eystfelli og kemur niður úr líðini. Júst tað øvugta av eysturættini. Tá kann hann glaða báðar vegir á víkini.

Vestan er saman við útsynningi góð terraætt. Vanliga ikki nógv regn, tó at tað kann regna ella vera ælaveður viðhvørt.

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Hattarvík. Kyrruætt.  

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan sleppur ikki javnur omanav. Tað regnar ikki so illa sum á útnyðringi, og ættin líkist tí meira vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur er ein keðilig ætt – vátasta av høgættunum – altíð vindur niðurav og út av víkini. 

Tá ið ættin er útnyrðingur, liggur hann omanav. Í bygdini er vindurin javnur, men uppi í haganum er hann ójavnur. Vindferðin er sum fyri landið.

Útnyrðingur hevur nógv avfall við sær. Tað regnar nógv.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt í Hattarvík, men á sumri kann vera tjúkt í erva.

Útnyrðingur er ikki brimætt.  

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan er betri enn útnyrðingur og líkist meiri norðurættini.

VEÐRIÐ Á HELLUNUM

JANUAR 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Á Hellunum

Dagfesting: 30. januar 2025

Staður: Rættarvegur 1 – 695 Hellurnar

Heimildarfólk: Símun Hans Jacobesn

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Hellurnar er bygd innarliga á sunnara armi á Oyndarfirði.

Fjørður er opin í landnyrðing. Beint eystan fyri fjørðin eru Djúpini, og hinumegin eru fyrst Kalsoy og so næstan allar hinar Norðoyggjarnar. Hetta hevur við sær, at eysturættin er sera góð og turr á Hellunum, tí at lotið skal upp um nógv og høgfjøll, áðrenn tað er á fjørðinum ella í bygdini.

Eystan- og sunnanfyri er fjallarøð, sum gongur úr Nestanga og suður til Heltnina – brotin av av tveimum dalum. Roknað úr eystri og vestureftir er Rustin, har sum Altarið er hægst (483m), so ein dalur, Flatirnar, so Slætnatindur (625m) og innan fyri hann er Hjarðdalur. Hendan fjallarøð gevur lívd, tá ið lítil vindur er, men er nakað av vindi – ella illveður – er vindurin nógvur og ójavnur.  

Norðan fyri bygdin er fjøðurin – Oyndarfjørður. Hann er ein góðan kilometur breiður á miðjuni og 2½ km djúpur. Norðan fyri fjørðin eru fjøll, sum verja ímóti høgættini. Tey eru Oyndfjarðarfjall (421m) har norðuri, síðan Tindur (503m). Síðani kemur bygdin Oyndarfjørður, har sum ein drúgvur dalur og eitt skarð eru vestanfyri. Tá ið lotið kemur úr Skarðinum, er kann bæði vera nógvur vindur á Hellunum og mjørki.   

Innan fyri Oyndarfjarðarbygd er ein brøtt fjallarøð. Byrjandi í norðara enda er Knúkur, og so er røðin hægri inneftir. Innast er Vaðhorn (727m). Hendan røðin órógvar luftrákið av høgum útsynningi upp ímóti útnyrðingi, og tí eru ættirnar millum tær keðiligar við ójavnum vindi.

Mynd 2: Eysturpartur av Eysturoy. Pílarnir peika ímóti Hellunum.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum á Hellunum, setti undirritaði seg í samband við Símin Hans Jacobsen. Hann er ættaður úr Uppi í Húsi av Syðradali í Kalsoynni, men giftist til Hellurnar í 1959. Hann var sjómaður á undum árum – var við fiskiskipum sum dekkari og motorpassari í 15 ár. Hann legðist upp á land í 1968 eftir at vegurin var komin til Hellurnar, arbeiddi í byggivinnuni í 5 ár, áðrenn hann fór á Skála Skipasmiðju. Tað gjørdist lívsstarv hansara – var har í 28 ár. Í bygdini hevur hann fingist við nógv við seyð – ognarmaður – og hevur verið røktingarmaður í eitt mannaminni í Skarðhaga. Hann beyð mær at vitja seg á Hellunum at gera samrøðu um veðrið.

Við til samrøðuna, sum var á Rættarvegi Ovaravegi 1 á Hellunum hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar og hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan liggur kemur suður ígjøgnum Djúpini og inn á fjørðin ímóti bygdini.

Norðurættin roynist illa í ringum veðri. Hann kemur í Rustarkambin og slær oman yvir ta ytru bygdina. Har frammi í bygdini kemur hann beint á. Vindurin er ójavnur, og í illveðri eru hvirlurnar sera harðar. Í góðveðri roynist norðan væl, kyrt á fjørðinum og millum hús, tó at vindurin eisini er eitt sindur ójavnur tá.

Tá ið nakað av vindi var, fóru teir kortini til útróðrar á Norðhavið, tí teir vistu, at veðrið batnaði, so hvørt sum teir komu norðureftir. 

Norðan er ikki góð terraætt á Hellunum. Hann kemur av havinum, og lotið er ráðligt. Tí tornar ikki, tá ið hann kemur høgt, heldur ikki í góðum veðri. Hetta er ikki ringasta ættin til regn. Norðan leggur nakað av kava á Hellunum, men er ikki ringasta kavaættin – tað eru eysturættirnar.

Eitt sindur av brimi er á norðurætt. Tað kann súga nakað, tó ikki tað nógva.

Norðan er ikki mjørkaætt á Hellunum.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan, líkist veðrið veðrinum á landnyrðingi.  

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur undan Stongini og kemur javnur inn á fjørðin.

Tá ið hann er landnyrðingur, er vindurin javnur. Í illveðri eru tey ikki bangin fyri ættini, tí hann er so javnur – eisini tá ið regn ella kavi eru uppií. Í góðum veðri roynist hann væl, men kennist kaldur.

Landnyrðingur er líka ráðligur sum norðan – teir koma uttan úr havi. Roynist tí ikki væl til terra. Tað kann koma eitt sindur av kava niður.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt, men tað kann vera heilt fitt av brimi.

Hellufólk siga um landnyrðing, at tá ið hann kom, varð hann liggjandi í 14 dagar.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan er eitt sindur mjúkari enn landnyrðingur, so hann líkist meiri eysturættini.

Eystan

Eystan liggur beint inn á fjørðin og er ein sera góð ætt bæði á Hellunum og í Oyndarfirði. 

Vindurin er besta ættin á Hellunum. Eingin vindur, ella næstan eingin vindur – heldur ikki í illveðri. Er nakað av vindi á Hellunum, so er illveður aðrastaðni, serliga í Norðoyggjum. Á Hellunum vita tey ikki av illveðri av eystri.

Gamalt var at siga á Hellunum, at ..... lotar tað á Djúpunum á eystri, so er illveður á havinum norðanfyri ....

Eysturættin kann ikki brúkast til terra. Lotið er ráðligt, og tað regnar ofta. Í lítlum vindi um veturin kann nógvur kavi leggjast. Eystan er ættin, har mesti kavin legst.

Eystan er mjørkaætt – kann leggja fult av mjørka á fjørðin og fjala bygdina. Mjørkin kann eisini vera tengdur av sjóvafallinum. Beint eftir kyrrindi – bæði eyst- og vestfalskyrrindi – kemur mjørkin inn á fjørðin.  

Eystan er ikki brimætt. Kyrruætt.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini, men er ikki fult so góð ætt. Nokkso mjúkur, sum tey siga.  

Landsynningur

Landsynningur kemur omanav har frammi í bygdini, men meira fram við landi og inneftir í ytru bygdini.

Er nógvur vindur – illveður – er nógvur og ójavnur vindur har frammi í bygdini við hørðum hvirlum. Onkurtíð eru fólk tikin av fóti. Er gott veður kring landið, er eisini gott veður á Hellunum við lítlum vindi.

Ættin er ikki serliga turr, tað regnar ofta. Til terra er hon hálvturkandi (ikki fullturkandi, sum útsynningur). Fer at kava á landsynningi í lítlum vindi, verður stórkavi.  

Mjørki kann gott koma á ættini, men bert oman í hálvan hagan. Hann liggur ikki og fyllir fjørðir, líkasum eystan.

Landsynningur er ikki brimætt á Hellunum, men tað kann súga tvørtur við landinum upp undir landsynning.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan líkist suðurættini.

Sunnan

Tá ið hann er sunnan, liggur hann omanav Fløtunum og Fuglafjarðarskarði.

Suðurættin líkist nokkso nógv landsynningi. Er nakað av vindi, er nógvur og ójavnur vindur á Hellunum. Hvirlurnar kunnu vera harðar. Er lítið av vindi kring landið sunnaneftir, er eisini gott veður á Hellunum ellunuHeæælælælDÆRFlmgkb<aedÆMBJvið sól. Um summarið kunnu vera fleiri slíkir góðir dagar við vesturskini.

Sum terraætt er sunnan hampuliga góð. Sólin kemur seint undan á Hellunum, so døggin er ikki sett av fyrr enn seint fyrrapartin, men afturfyri er gott vesturskin.

Sunnan er mjørkaætt. Mest um summarið. Hann kemur omanav.

Einki brim er, tá ið hann er sunnan.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum sunnan. Hvirluvindur.

Útsynningur

Útsynningur kemur javnur út eftir fjørðinum og er ein góð ætt á Hellunum.

Útsynningur er ein góð góðveðursætt á Hellunum, tó at hann altíð hevur eitt sindur av vindi við sær. Er nógvur vindur, er hann javnur, og glaður kunna koma út eftir fjørðinum. Fólk hava ikki ampa av ættini, tí vindurin er so javnur.

Útsynningur er besta terraætt á Hellunum. Tað fríska lotið kann taka ein part av hoygginum við sær, um trol ikki er lagt á turkiløgini – útsynningurin hoyggjar fyri helvt, siga tey. Útsynningur er ikki ein vát ætt, men er eitt brúgvalag við regni yvir Føroyum, regnar eisini á Hellunum. Eisini er ælaveður viðhvørt.

Í góðum veðri av útsynningi eru ofta skýggj á luftini, sum bera fyri sólina, tá ið hon kemur undan. Á vestri er luftin ofta klár við sól.

Útsynningur er mjørkaætt á Hellunum. Hann kann koma oman í hálvan hagan – ella eitt sindur longur oman enn tað. Sum á øðrum lágættum hevur tað verið so mikið av mjørka oman í røkurnar, at teir eru ikki slopnir á fjall. Legst skadda um Hjarðardalstind, kemur mjørki niður í røkurnar, og so verður tað meiri ráligt og óterri.

Útsynningur er ikki brimætt á Hellunum.    

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er sum vestan. Hvirluvindur. Hann kemur oman av Heltnini og slær í fjallið omanfyri, og so koma hvirlurnar omaneftir.

Vestan

Vestan kemur oman av Heltnini og fer norðureftir, slær ímóti fjallinum undir Vaðhorni og fer yvirum.

Tá ið hann er vestan, er vindurin ójavnur. Hetta er ring illveðursætt saman við ættunum báðumegin við – t.e. útsynningi vestri og útnyrðngi vestri. Tá ið sagt verður frá illveðri, er vestan tann ættin, fólk á Hellunum ikki ynskja sær. Tað er ikki ofta vindskaðar á Hellunum, men viðhvørt hava skaðar verið í illveðri á vestri. Í nógvum vindi av vestri, koma harðar hvirlur oman av Heltnini. Í bygdini føla tey trýstið, áðrenn tær koma.

Í góðum veðri er vestan ein góð ætt. Tað er stilli, tað blikar á fjørðinum, og ofta er luftin klár við sól. Á útsynningi eru ofta skýggj á luftini, sum bera fyri sólina, tá ið hon kemur undan.

Vestan er ikki ein vát ætt, tó at tað regna viðhvørt. Vestan er góð terraætt.

Vestan er ikki ring mjørkaætt, men eitt sindur av mjørka kann vera viðhvørt. Ikki líka nógvur mjørki sum á útsynningi. Mjørkin kemur tá oman úr Skarðinum í Oyndarfirði og legst tvørtur um Fjørðin.

Vestan kann hava brim við sær viðhvørt.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er vestan. Meira súgur er í sjónum enn á vestri.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur úr Skarðinum í Oyndarfirði og er ójavnur á Hellunum.

Útnyrðingur hevur ójavnan vind við sær og hvirlur. Tað líkist nógv veðrinum í Oydnarfirði. Hann kann eisini leggjast við góðveðri.

Ta ið tað kemur til avfall, er útnyrðingur eit sindur frægari enn landnyrðingur. Landnyrðingurin liggur inn eftir fjørðinum og beint á bygdina, men útnyrðingur fer suðuryvir, og fyri ein stóran part fer avfallið framvið uttan at koma til bygdina. Útnyrðingurin kann leggja nógvan kava, serliga uppi á Heltnini.

Mjørki kann koma á útnyrðingi. Tá kemur hann úr Skarðinum.

Nógv brim er á útnyrðingi og á útnyrðingi norði. Tað kemur suður ígjøgnum Djúpini, rakar Kalsoynna og kemur yvirum. Brotini, sum raka Kalsoynna, eru so stór, at kemur kemur heilt upp til graskantin í bakkanum. Verri veðrið er, meiri er súgurin.  

Í apríl mánað í 1932 var ódnarveður av útnyrðingi og av allarmesta brimi. Í ytru bygdini fór brimið niðan um neystini, og í teimum ovastu neystunum skolaðu bátarnir út – bæði teir, sum stóðu á lunnum og onkur, sum hekk undir bita. Tað breyt eisini niðan í hús, og onkunstaðni kom tað upp á benkurnar í roykstovuni. Ein hjallur fór heilur allur sum hann var, einki sást aftur til nakað av honum ella tí, sum hevði verið í hjallinum. Ein stórur steinur, sum vigaði um 250 kg, varð slongdur upp úr fjøruni og niðan á bakkan. Fólk tosaðu um at rýma.

Í hesum sama illveðri fóru tvær sluppir, Laura og Immanuel, sum vóru á veg heim av Suðurlandinum við manni og mús, Fuglafjarðarboganir sjúnkaðu, og Lógvin í Saksun fyltist við sandi. Ódnin er umtalað sum ein 100ára ódn.   

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, bæði tá ið ættin er norðan. Hann er ójavnari en útnyrðingur

VEÐRIÐ Í HOVI

SEPTEMBUR 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

 Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Hovi 

Dagfesting: 22. septembur 2025

Staður: Garðsvegur 14 – 960 Hov

Heimildarfólk: Ólavur Hovsgarð & Finnbjørn Hovgaard

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Bygdin

Hov er bygd á eystursíðuni nakað miðskeiðis á Suðuroynni. Bygdin liggur við ein fjørð, sum er opin beint eystureftir. Er ættin millum landnyrðing og landsynning, kemur lotið beint uttan av havi. Lotið ráligt, og tað kann bæði vera nógv brim og kógvið í mjørka.

Norðan fyri bygdina er ein fjallrøð. Roknað úr eystri í móti vestri og so suður- og eystureftir byrjar fjallarøðin beint eystan fyri Múlaskarð við Knokki (206m) og eftir tað koma Túgvan í Halgafelli (400m), Kolheyggjurin (415m), Ennið (424m), Høguskorar (440m), Laðanfelli (487m), Borgarknappur (574m), Hvannafelli (560m), Vágfelli (483m) og eystast á sunnara armi á fjørðinum er Kambur (206m).   

Høgu fjøllini geva góða verju, tá ið vindurin ikki er so nógvur. Tí er vanligt at hava góðveður, tá ið fjøllini eru fyri. Bygdin er tætt undir fjøllunum, og lívdin er tí góð, tá ið vindurin ikki er so nógvur. Heldur ikki er mjørki ella brim. Veksur vindurin, gerast viðurskiftini øvugt. Ættirnar úr útnyrðingi upp í norðan og eysturum til landnyrðing eru tá ringar. Tann ringasta ættin er útnyrðingur.

Mynd 1: Hov

Fjøllini vestan- og sunnanfyri eru so langt burturi, at tey ávirka ikki veðrið líka sum tey norðanfyri. Millum fjøllini og bygdina er ein stórur og víður dalur, og saman við fjøllunum tekur hann orkuna úr ættini, tá ið nógvur vindur er vestaneftir ella av útsynningi. Hetta eru tí bestu ættinar í Hovi.  

Fyri at fáa meiri at vita, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Hovi, setti undirritaði seg í samband við Ólav Hovsgarð. Hann er føddur og uppvaksin í Hovi og hevur altíð búð í har. Ólavur hevur verið sjómaður alt lívið. Skipari við farma- og handilsskipum í altjóða sigling. Hann beyð mær á gátt hjá sær at gera samrøðu um staðveðrið í Hovi.

Við til samrøðuna var eisini Finnbjørn Hovsgarð, vanliga nevndur Bróður. Hann er eisini føddur og uppvaksin í Hovi og sigldi stóran part av lívinum úti í stóru verð. Ólavur og Finnbjørn eru systkinabørn og hava altíð tikið lut í øllum vanligum bygdalívi í Hovi, seyðahald, útróður o.s.fr. 

Við til samrøðuna, sum var inn hjá Ólavi Hovsgarð á Garðsvegi 14 í Hovi, hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur av fjallinum og oman í bygdina.

Norðan er líkasum landnyrðingur ein ring ættin í Hovi. Skaðaættir. Útnyrðingur er tó verri. Vindurin fær øgiliga megi, tá ið hann kemur eftir fjallasíðuni omaneftir. Ein steinur ovarlaga í fjallinum eitur Kagisteinur. Sagt verður, at hvirlurnar, sum koma frá Kagasteini, eru tær ringastu. Í bygdini ljóða tær sum bilar, sum koyra skjótt framvið.

Tá ið fólk fara út um dyr, og tað er illveður høgt, so mugu tey ansa eftir, fyri ikki at koma illa fyri. Tey lata hurðina upp og lurta eftir bilunum. Kemur ein bilur, lata tey hurðina skjótt aftur og bíða eina løtu. Hugtakið er í mestsum horvið úr dagligum máli.

Er lítið av vindi, er gott veður í Hovi. Lítið av vindi í bygdini, men tað garðar á fjørðinum. Teir fara ikki at dyrgja ella at seta nót, tá ið hann liggur høgt. Tað er altíð ófantaligt at fara á fjørðin í høgætt, helst um veturin. Betri er, tá ið hann er vestan, útsynningur ella sunnan.

Norðan er ein turr ætt í Hovi. Á sumri kemur høgættin vanliga av hátrýsti, og tá er yvirhøvur turt og góður terri. Gott at turka hoyggj og í gomlum døgum gott at breiða fisk á fiskastykkið.

Tað legst ikki nógvur kavi í Hovi, tá ið hann er norðan. Eitt sindur kemur niður, men ikki fannakavi. Gongur hann eysturum til landnyrðing, legst nógv meira kavi.

Tá ið tað kemur til mjørka, kann tað vera kógvið í mjørka um alla bygdina og fjørðin, tá ið hann liggur høgt. Meir um summarið enn um veturin. Tú sært ikki fram um teg.

Um kvøldið, tá ið tað er farið at kølna, leggjast flókatrøll niður í dalin og niðan eftir fjallasíðuni. Hetta er ein vøkur sjón – hevur verið íblástur hjá bæði yrkjarum og málarum. Nógvar góðar myndir eru tiknar. 

Norðan er ikki ringasta ættin til brim á Hovsfirði. Men tað eru so at siga altíð vindgarðar og ókyrt.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan er sum norðan

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur oman av fjallinum og oman í bygdina.

Landnyrðingur er líkasum norðan ein ring í Hovi. Útnyrðingur er tó verri. Landnyrðingur kann hava nógvan vind við sær. í illveðri er hon skaðaætt. Hon er ójøvn í bygdini. Ovarlaga í bygdini, har sum gamla býlingurin var, merkist landnyrðingurin als ikki. Har kanst tú ganga úti í illveðri við kertuljósi, uttan at tað slóknar.

Í góð- ella miðalveðri er landnyrðingur ikki verri enn hinar ættirnar.

Landnyrðingur er ikki ein vát ætt í Hovi, tó at tað regnar viðhvørt. Tað kann vera stórur munur á veðrinum norðan fyri Hovstunnilin og sunnanfyri. Ikki óvanligt, at tað regnar illa norðanfyri, men fínasta veður sunnanfyri. Landnyrðingur er ringasta kavaættin í Hovi – tað kavar nógv meira enn á norði. Er fannakavi, er tað so at siga altíð av landnyrðingi.

Landnyrðginur er ikki mjørkaætt.

Landnyrðingur kann geva nógv brim á sunnara landinum og inn eftir fjørðinum. Fram við norðara landinum er dráttur í sjónum eystureftir, og tað slær upp allastaðni undir bygdini. Er portrið í havnini ikki aftur, er ikki liggjandi hjá nøkrum báti. Súgurin kann vera so nógvur, at bátar verða lyftir beint uppeftir, og endarnir slitna. Bátar kunnu als ikki liggja har um veturin, uttan at portið er aftur, og tað er av landnyrðinginum.

Í góð- ella miðalveðri er eisini gjálvut á fjørðinum. Tveir boðar eru á fjørðinum, Kirkjuboðin og Mittfjørðsboði. Er ófantaligt í sjónum, brýtur Mittfjørðsboðin. Brotin koma trý, og tað triðja brotið er tað størsta.

Landnyrðingur er eisini ein góð rekaætt í Hovi. Stórir rekar koma við hvørt inn á fjørðin. 

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri, líkist veðrinum á eystri.

Eystan

Eystan kemur beint eystan úr havi og inn á fjørðin.

Vindurin javnur og støðugur, tá ið hann er eystan. Vindferð er sum kring landið. Er nógvur vindur, er tað ikki skaðaætt.

Hann kann leggja seg av eystri í nógvar dagar, viðhvørt í vikur. Tá ið gongdin á lágtrýstunum er soleiðis, at tey ganga vestaneftir ímóti Írlandi og so steðga har, meðan tey grynnast, er liggjandi eysturætt. Áðrenn lágtrýstið er burtur, kemur tað næsta og so fær økið nýggja orku. Tá kann hann liggja við køldum og tráum vindi leingi. Skadda leggur seg fjøllini longur inni. Hetta eru keðilig líkindi, og einki trívist í tí, hvørki fólk ella fenaður. Tað ber illa til at krógva seg fyri henni.

Ringasta veðrið í Hovi er, tá ið djúp lágtrýst við nógvum vindi rundanum fara eystureftir sunnan fyri Føroyar. Tá fer ættin úr eystri upp í landnyrðing og síðani norðan.

Eysturættin er vát. Tað oysir ofta niður.

Eystan er ring mjørkaætt í Hovi. Serliga um summarið, tá ið hátrýst er eystanfyri, og eitt lítið lot er inn í fjørðin. 

Eystan er ringasta brimættin í Hovi. Fjørðurin gapar beint ímóti ættini, og brimið fer ótarnað allan vegin inneftir.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini.  

Landsynningur

Landsynningur kemur undan nesinum og inn á fjørðin.

Landsynningur og eystan líkast nógv. Tó eru munir á ættunum. Landsynningur er eitt sindur frægari til vind, enn eysturættin – sí beint omanfyri. Er nakað av vindi, koma glaður inn eftir fjørðinum.

Landsynningur er ikki vanliga ein liggjandi ætt. Tá ið lágtrýst er farið norðurum vestan fyri Føroyar, sum tey ofta gera, liggur hann av landsynningi bert løtuna, meðan hann er á veg úr eystri niður í sunnan. Eftir tað gongur hann vesturum til útsynning og vestan. Tá ið lágtrýstini koma peu a peu vestaneftir ella av útsynningi, sæst hetta mynstrið sera væl.

Fer lágtrýst eysturum sunnanfyri, fer ættin úr eystri upp í landnyrðing. Liggur hátrýst eystanfyri, kann hann liggja av landsynningi í fleiri dagar. Í tømingi regnar illa í Hovi.

Landsynningur er ein vát ætt í Hovi. Hann leggur ofta bert av landsynningi, løtuna hann gongur niðureftir, og tá eru brúgvaløgini omanfyri okkum eisini. So regnar illa, meðan hann gongur niður í sunnan, og seinni støkkur hann vesturum. Tey siga, at hann regnar seg vesturum.

Er turt ein summardag, og fólk eru í hoyna, hyggja tey væl eftir veðrinum. Tað fyrsta ælið kemur ikki heim í bygdina, men stúvar seg inn sunnan fyri hólmin og inn í Lambhagan. Har doyr tað burtur. Tað næsta ælið røkkur heilt heim, og tá regnar illa.

Landsynningur er mjørkaætt í Hovi. Hann kann fylla allan fjørðin og bygdina við. En skadda er næstan altíð um fjallatopparnar.

Landsynningur er ring brimætt, serliga framvið norðara landinum. Tað fyllir upp allastaðni.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum suðurættin.

Sunnan

Sunnan kemur um fjøllini beint sunnanfyri, og er ein góð ætt í Hovi.

Suðurættin er  góð, vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Sunnan er ein vát ætt. Tað regnar ofta. Fjøllini beint sunnan fyri Hov eru ikki høg og halda tí ikki í regninum. Ættin er lúnut og kann tykjast svikalig, tá ið tað kemur til regn. Tað kann vera turt á suðurættini, og tá er vanliga ikki nógvur vindur.

Eitt tekn, at tað fer at regna, er fløðandi sjógvur seinnapartin. Hevur verið turt um morgunin og allan fyrrapartin, og komið er út á seinnapartin, kann tað fara at regna knappliga, um tað er fløðandi sjógvur. Hetta hava hoyggingarfólk altíð ansað væl eftir.

Tá ið tey í gomlum døgum turkaðu fisk uttandura, meðan hann var sunnan, so mátti fylgjast væl við veðrinum, tí ættin er ikki at líta á. Onkur tekn kundu vera um regn. Hekk mjørki niður yvir Bjargirnar, kundi altíð fara at regna. Hekk hann heldur niður yvir Borgarknappin, sum er longur vestri, so bilaði ikki. Fleyg starin í flokki, so so at regna um 12 tímar. Var samdrigið, og tað regnaði ikki, sirmaði viðhvørt, og tað bilaði ikki, tá ið tey vaskaðu fiskin.

Sunnan er hvørki mjørka- ella brimætt í Hovi.

Eitt kobbhol er á sunnara landinum. Tá ið eitt lágtrýst er á suðurlandinum, so slær tað uppundir loftið í kobbholinum, og tað gellir í allari bygdini. Tá kemur lágættin.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum útsynningurin.

Útsynningur

Útsynningur kemur oman av fjallarøðini norðan fyri Vág og er ein góð ætt í Hovi.

Vindurin er javnur, tá ið hann er útsynningur, og vindferðin minni enn kring landið. Líka sum við vesturættini so missir hann ein part av orkuni í lendinum, áðrenn hann kenur til bygdina. 

Inni á Vatnsnesi, sum er undir fjallinum vestanfyri, er ættin keðilig. Har eru fjøll allan vegin rundanum, og so kemur tað niðurav og fer at mala inn yvir vatnið. Á vatninum kann vera glaðustrok. Eitt hús, sum stóð har, fór í luftina.

Liggur hann av útsynningi, beint eftir at hann er stokkin vesturum, er vanliga turt, kanska okkurt ælið fyrstu løtuna. Tað kann regna av útsynningi ella vera ælaveður. Viðhvørt er langt millum ælini, so tað tornar, áðrenn tað regnar aftur. Er ælaveður kring landið, er eisini ælaveður í Hovi. 

Tá ið fiskur var turkaður úti, var ættin góð at breiða fiskin út. Ofta var lýtt og stilt. Men tað mátti ansast eftir, tí útsynningur kann eisini vera svikafullur viðhvørt. Í Hovi hava fólk altíð havt gæs – og gásarhús. Hurðin í gásarhúsinum vendi altíð móti landnyrðingi, so tað slapst undan ælunum av útsynningi. Landnyrðingur er ringasta ættin í Hovi, serliga um veturin, men tá liggur gásin ikki á eggunum.

Útsynningur er hvørki mjørka- ella brimætt í Hovi

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er góð ætt – sum ættirnar báðumegin við, útsynningur og vestan.

Vestan

Vestan kemur av Borgarknappi og røðini sum er nakað vestanfyri og er ein góð ætt í Hovi.

Vesturættin er góð, besta ættin í Hovi. Tað mesta av orkuni verður brúkt inni við Vatnsnes og eitt sindur omaneftir. Tað er lítið av vindi í bygdini, og vindurin, sum er, er javnur.

Vesturættin er vanliga turr. Góður hoyterri og góð ætt til fiskaarbeiði í gomlum døgum.

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Hovi.

 Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan líkist vesturættunum.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur oman av Enninum og er ringasta ættin í Hovi.

Høgættirnar eru ikki góðar í Hovi, og av teimum er útnyrðingur tann ringasta. Tað kann standa um húsbrot. Tá ið jólaódnin var í 1988, var ættin vestan, tá ið vindurin var mestur. Tað bjargaði helst bygdini frá stórum skaða, at ættin ikki fór upp í útnyrðing ta løtuna.

Tá ið illveðurslágtrýst fara norðureftir vestan fyri Føroyar, er vindurin vanliga minkaður nógv, áðrenn hann er komin upp í útnyrðing. Men ikki altíð.

Í illveðri er hvirlurnar ógvuliga harðar. Tær hoyrast eina løtu, áðrenn tær koma, sum bilar, ið koyarbeint ímóti tær. Líka sum á norðurættini. 

Tað kann vera gott veður á útnyrðingi. Litil vindur og klárt og vakurt veður. Góður hoyterri á sumri, og gott at turka fisk.

Útnyrðingur ikki ein vát ætt. Mesta av avfallinum á ættini er ælaveður. Hon líkist eitt sindur vestri og útsynningi. 

Útnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Hovi.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist útnyrðingi.

VEÐRIÐ Í HÚSAVÍK

 SEPTEMBUR 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Húsavík

Dagfesting: 16. septembur 2024

Staður: Bøgøta 6 – 230 Húsavík

Heimildarfólk: Regin Sørensen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Í Húsvík er yvirhøvur veðurgott, og veðrið er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Eingin høg og brøtt fjøll eru á Sandoynni, sum kunnu hótta við so ójavnum vindi og hørðum hvirlum, sum aðrastaðni í landinum. Formurin er rundari enn á hinum oyggjunum, og tað ávirkar eisini veðrið. Heðin Brú skrivaði á sinni, at Várharra var komin úr damugildi, tá ið hann gjørdi Sandoynna.

Bygdin Húsavík er staðsett niðast í einum dali, sum gongur eystur og vestur. Báðumegin dalin eru fjøll. Norðanfyri er eru Heiðafjall (266m) og Skálhøvdi (203m); sunnanfyri er Stórafjall (396m) og Vestfelli (397m) er vestanfyri. Tey verja bygdina fyri vindi av høg- og vesturættunum og niður í sunnan.

Á ættunum úr suðuri vesturum og upp í norðan og eysturum til landnyrðing skal lotið upp um fjøll, áðrenn tað kemur til bygdar.

Eystanfyri er opið hav, og ættirnar úr útnyrðingi og niður í sunnan koma ótarnaðar inn ímóti bygdini. Hesar eru eisini mjørkaættir. Tey sleppa ikki av við mjørkan, fyrr enn hann er farin vestur um sunnan. Ættirnar úr landnyrðingi og niður í landsynning sunnan eru brimættir.

Mynd 2: Kort av Sandoynni. Pílarnir peika ímóti Húsavík.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Húsavík, setti undirritaði seg í samband við Regin Sørensen. Hann er føddur og uppvaksin í Húsavík og hevur altíð búð har. Hann beyð mær suður til sín at gera samrøðu um veðrið.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá honum á Bøgøtu 6 í Húsavík, var spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvug

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur um Heiðafjall og er ein góð ætt í Húsavík.

Norðan roynist væl til vind í Húsavík, serliga heima á Garði. Vindurin er javnur, og vindferðin er nakað minni enn kring landið. Í býlinginum sunnan fyri Á rakar ættin meira á, og tí merkist og hoyrist meira til vind á norði, og hann kann tí kennast meira tráur.

Norðan er sum høgættirnar eystan fyri norðan góð terraætt í Húsavík. Í illveðri kunnu vera harðar hvirlur, men norðan er ikki skaðaætt.

Norðan er ikki ein vát ætt. Tað regnar ikki ofta, men ælaveður er viðhvørt. Norðan er kavaætt eins og hinar høgættirnar - tað eru ættirnar útnyrðingur og landnyrðingi niður í landsynning.

Norðan er ikki mjørkaætt. Á vetri, tá vindur og kuldi er, kann verða nógv brim -  høgættarbrim, kalla tey tað.

Landnyrðingur norðan

Í Húsavík gera tey ikki mun á landnyrðingi og landnyrðingi norði – tó er eingin mjørki á ættini.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur undan Skalhøvda og kemur fram við landi inn á víkina.

Undantikið teim uttastu húsunum, har sum ættin fyrst rakar, roynist norðan líka væl til vind heima á Garði, sum norðan. Har er sum at vera inni, og ikki bert í góðum veðri. Er illveður, merkist tað bert eitt sindur til vindin.

Sunnan fyri Á er ættin als ikki líka góð. Hon stendur beint inná, men vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Landnyrðingur er ikki eitt vát ætt, bert ælingar. Ringastu ættir til regn eru útsynningur og sunnan.

Tað kann vera mjørki á landnyrðingi og ættunum eystanfyri.

Er nakað av vindi av landnyrðingi, kann skjótt vera brim í Húsavík.

Landnyrðingur eystan

Tá ið ættin er landnyrðingur eystan líkist veðrið nógv veðrinum, tá ið hann er eystan. Hann kemur undan Skálhøvda. Tað er meiri brim í syðru helvt av mølini, enn tað er longri heimi.  

Eystan

Er ættin eystan, liggur hann av havinum og beint inn eftir víkini.

Vindurin er javnur, tá ið hann liggur av eystri, og vindferðin er nakað tað sama sum fyri landið. Eingin munur er í veðrinum Heima á Garði og Sunnan fyri Á. 

Veðrið er ráligt, men tað regnar ikki so illa á ættini. Men viðhvørt, sjálvandi.

Rá luft kemur uttan úr havinum, og ofta er mjørki á ættini. Men ikki altíð. Tað ber til at turka hoyggj á eystri, men tað fæst ikki skart hoyggj úr linum terra.

Eystan liggur beint inneftir, og hon er ring brimætt.

29. februar 2020 var illveður av eystri, og brimið var av tí allarmesta í Húsavík. Ein lagaður garður oman ímóti mølini fór í briminum og allur bakkin framundir. Vegurin beint vestan fyri mølina skrædnaði eisini, so har var ikki koyrandi. Tilfarið í fjøruni kom langt niðan á bøin.    

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan liggur ráur og tráur beint inná og líkist ógvuliga nógv bæði eystri og landsynningi.

Landsynningur

Landsynningur kemur tráur til bygdina, eins og landsynningur eystan.

Tá ið tað kemur til vind, líkist landsynningur nógv eysturættini í Húsavík. Lotið kemur inn eftir víkini.

Sum á eysturættini, er veðrið ráligt á landsynningi, og tað regnar ikki so illa á ættini.

Vindurin er javnur á ættini, og vindferðin tann sama sum sagt er fyri landið.

Landsynningur er mjørkaætt og ring brimætt.

Landsynningur sunnan

Á landsynningi suðuri er veðrið er eitt bland av landsynningi og suðuri. Hann kemur undan Tanganum, og lendingin liggur afturundir. Er eystanbrim, verður kyrt, tá ið hann fer niður í landsynning sunnan.

Sunnan

Sunnan liggur framvið og fer norður við landinum ímóti Skálhøvda. 

Tá ið hann er sunnan, er vindurin javnur. Meira vindur er Heima á Garði enn Sunnan fyri Á. Júst tað øvugta, sum av norði og landnyrðingi. Sunnan er besta ætt Sunnan fyri Á. Har er stilli, uttanso at tað er nógvur vindur. 

Suðurættin kann vera vát viðhvørt við nógvum regni, men kann eisini vera turr og hava liggjandi góðveður við sær.

Mjørki kann vera á suðurætt. Í Húsavík sleppa tey ikki av við mjørkan, fyrr enn hann er farin vestur um sunnan.

Sunnan er vanliga ikki brimætt í Húsavík, men er nógvur vindur, kann vera eitt sindur av brimi. Fram við landinum ímóti Skálhøvda brimar á suðurættini.

Útsynningur sunnan

Tá ið ættin er útsynningur sunnan, líkist veðrið veðrinum á suðuri.

Útsynningur

Útsynningur er ein góð ætt í Húsavík.

Vindurin er javnur, tá ið ættin er útsynningur, og vindferðin er minni enn tað, sum verður sagt. Gott víkaveður – t.e. gott av fara á víkina við báti. 

Er nógvur vindur, er veðrið óróligt við kastivindum Sunnan fyri Á. Vindurin kann mala vatnið úr hyljum og upp í loft. Heima á Garði er ikki so nógv av tí. 

Útsynningur er ein vát ætt, tað kann regna nógv.

Útsynningur er mjørkaætt í Húsavík, men ikki brimætt í Húsavík.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er eisini ein góð ætt í Húsavík. Hon líkist bæði útsynningi og vesti, sum báðar eru góðar ættir.  

Vestan

Vestan liggur úr eftir víkini og er ein góð ætt við javnum vindi.

Lítil munur er á vesturættini og útsynningi. Ein munur er, at vindferðin er sum fyri landið.

Regnið er eisini sum á útsynningi, nógvir regndagar eru á ættini.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er útnyrðingur.  

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur heim ígjøgnum dalin.

Útnyrðingur liggur tráur heim ígjøgnum bygdina. Hann er javnur og gjøgnum treingjandi, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Er nógvur vindur, kann hann fara at mala og tøma hyljar.

Ættin er ikki vát. Sjálvdan nógv regn, men heldur ælaveður.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt í Húsavík.

Útnyrðingur ger stóra vindvág úteftir víkini, og tað kann vera sera óslætt útfyri, hóast slætt bæði norðan- og sunnanfyri. 

Vit kunnu fáa høgættarbrim á útnyrðingi. Í góðveðri er vanliga ikki brim.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er norðan. 

VEÐRIÐ Í HVANNASUNDI

JUNI 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Hvannasundi

Dagfesting: 6. juni 2024

Staður: Sundsvegur 70 – 740 Hvannasund

Heimildarfólk: Tóri Simonsen, skipari

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Hvannasund

Hvannasund er bygd sunnalaga á vestursíðuni á Viðoy. Eystan fyri bygdina er høg og brøtt fjallarøð, og vestanfyri er sundið, sum hevur sama navn sum bygdin. Í støðum er sundið smalt, og fjøllini hinumegin sundið – á Borðoy – eru eisini høg og brøtt.

Mynd 1: Kort av Viðoy. Hvannasund er mitt í kringinum.

Norðan

Norðan liggur javnur suður ígjøgnum sundið, og kennist sum ein øgiligur gjøgnumtrekkur í bygdini.

Norðan merkist tó ikki líka í allari bygdini. Suðuri á Sýn – t.e. sunnan fyri Oyruna – er hon ikki so keðilig sum har norðuri í bygdini. Í nógvum vindi av norði verður sagt, at hjá teimum, sum eru til gongu, snýr tað seg um at koma heim um (suður um) gamla skúla, so er sloppið, tað ringasta er av. 

Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama ella meir enn hon er kring landið.

Høgættirnar millum útnyrðing og eysturhallan norðan eru vátar við ælingum ella meiri enn tað. 

Norðan er hvørki brim- ella mjørkaætt í Hvannasundi.

Sum hinar høgættirnar, er norðan ikki ein góð ætt í Hvannasundi. Veðrið er ófýsi. Vindurin er javnur, so ættin er ikki skaðaætt – góð illveðursætt.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan líkist norðan og fer suður ígjøgnum sundið, men er ójavnur í illveðri.

Landnyrðingur

Landnyrðingur liggur øvugtur niðan í bygdina. Hann kemur um Sundsskarð og slær ímóti Borðoynni, hinumegin sundið og liggur niðan í bygdina í Sandoyrabug og úti í Bug. Ættin er køld, og í teim gomlu húsunum kom hann upp ígjøgnum gólvini.     

Vindurin er ójavnur, og vindferðin er heldur minni enn hon er kring landið. Eitt sindur av orkuni er farin úr ættini, tá ið hon fyrst er farin yvir sum Sundið og so er komin aftur. Í góðveðri eru vindgarðar á sundinum suðureftir.

Landnyrðingur er ein vát ætt, tað regnar næstan altíð. Eisini er vanliga tjúkt í veðrinum, sjáldan klárt.

Landnyrðingur er hvørki brim- ella brimætt í Hvannasundi.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan ein góð ætt, men eitt sindur ójavnur, líkasum landnyrðingur. Men á sundinum er stillari.  

Eystan

Eystan er besta ættin í Hvannasundi til vind. Í góðveðri er stilli og turt. Í Tronganum millum Oyruna og Fossánes er eisini stilli í illveðri, men nógvur vindur og hvirlur báðumegin við – t.e. sunnan fyri Oyruna og norðan fyri Fossánes.

Lítla lotið sæst ikki á sundinum, men sunnan fyri Oyruna gular hann heimeftir (norðureftir).

Tað allarbesta veðrið er, tá ið hann er beint oman fyri eystan – eitt strik, sum tey kalla tað. Hetta er køstagarðættin í Hvannasundi, saman við vesturættini. Tað er stilli, hóast nógvur vindur er aðrastaðni. Ein kona sigst einaferð hava spurt ein útróðrarmann, hví hann ikki var farin til útróðrar í hesum góða veðrinum. Hann svaraði, at tað var ikki útróðrarveður, hóast stilli var í sundinum. So helt konan fyri, at so kundu teir tað sama draga bátin niðan undir Gerðhamar – hann er í umleið 400 m hædd!

Er ættin beint undir eystan, lotar hann norðureftir og er altíð javnur.  

Í illveðri er vátt, tá ið hann liggur eystaneftir, og tá ið tað kemur til kava, legst mesti kavin niður á hesari ættini. 

Tað er mjørki um summarið, men sjáldan millum hús. Hann er á sundinum og kemur heim til oljubryggjuna. Einki brim er á eysturætt.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum av landsynningi, men kanska heldur minni vindur. Gular javnur norðureftir.

Landsynningur

Landsynningur strekkir sundið norðureftir. Í bygdini leggja tey lítið til merkis til hann, har norðuri í bygdini als einki. Heldur ikki í nógvum vindi. Hann heldur seg á sundinum.

Vindurin er javnur, ongantíð hvirlur, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Tað er ofta avfall saman við landsynningi – næstan altíð vátt.

Um summarið kann vera mjørki, men sjáldan millum hús. Mjørkin er úti á sundinum.

Á landsynningi er brim í Depli, men ikki í Hvannasundi. Hetta er ættin við mesta av aldu – vindvág.

Yvirhøvur er ættin ikki roknað sum ring, men vát, og tey ræðast ikki hana.  

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum av landsynningi, men í illveðri kann vindurin vera ójavnur.

Sunnan

Sunnan er ringasta ætt í Hvannasundi – ringasta skaðaættin.

Hann rekur upp á Toftaknúki, kemur ímóti bygdini og rekur upp á Ennið. Ringasta veðrið er, tá ið hann er beint vestan fyri sunnan – eitt strik, sum tey siga.

Vindurin er sera ójavnur, og vindferðin er í minsta lagi tvær ferðir vindferðina kring landið – bæði í góðum og ringum veðri. Regnar illa í illveðri, eru hvirlurnar ikki líka harðligar, sum tá ið tað er turt. Tá eru hvirlurnar ógvuliga harðligar.

Sagt verður um vind av suðuri í Hvannasundi, at hann sum ikki hevur ligið veðurfastur har á suðurætt, kann ikki snakka um nógvan vind!

Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu tað er við avfalli, tá ið hann er sunnan. Tað kann regna illa, men í góðveðri regnar sjáldan. Tá ið brúgvaløg leggja leiðina framvið, slítur í, tá ið hann støkkur vesturum, og sólin sæst stava.

Tað er hvørki mjørki ella brim í Hvannasundi á suðurættini.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er ikki líka ring sum sunnan. Tað kunnu vera hvirlur á ættin, men tað er longri millum tær. Annars líkist hon sunnan. Góð góðveðursætt.

Útsynningur

Útsynningur er ein góð ætt í Hvannasundi. Hann rekur upp av Nóngjógv (í Húsdali) og kemur um Hóvabakka (sunnan fyri Norðdepil) til heimara part av bygdini. 

Er illveður lágt, er sloppið, tá ið hann gongur upp og er komin upp í útsynning.

Vindurin er javnur, og vindferðin er minni enn fyri landið.

Vanliga er turt, tá ið hann liggur av útsynningi. Útsynningur er besta terraættin í Hvannasundi. Regnar á útsynningi, er tjúkt brúgvalag omanfyri.

Útsynningur hevur hvørki mjørka ella brim við sær í Hvannasundi. 

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan liggur beint tvørtur um sundi frá Depli yvir í Sýn. Ættin er góð, tað er turt og klárt, líka sum á útsynningi. Felags fyri útsynning vestan og vestan er, at tær er skaðaættir í ódnarveðri. Annars besta ætt til vind og turt. Mestsum stilli, heilt upp til storm.

Eitt valkvøld eftir kríggið doyði 3 mans doyðu í vanlukku, tá ið ættin var beint undir vestan og vestfall – t.e. tað rak norðureftir. Brádliga kom ein hvirla og holvdi bátin. Ein maður slapp ikki við bátinum, tí mamman vildi ikki – hon kendi ættina, hvussu lumpin hon kundi verða.  

Vestan

Vestan rekur upp fyri Lokkan og er ein teimum heilt góðu ættunum í Hvannasundi. Tað er stilt í góðum veðri og turt og klárt eisini, men hon er skaðaætt í ringum veðri.

Vindurin er lítil og javnur upp til ódnarveður. Men so kastar hann allar vegir og kann vera skaðaætt.

Tað er hvørki mjørki ella brim á vesturættini.

Útnyrðingur vestan

Tá ið ættin er útnyrðingur vestan, lotar suður ígjøgnum sundið. Ættin er góð, so leingi tað ikki er illveður.

Í illveðri, tá ið ættin gongur upp úr vestri, glaðar suður eftir sundinum, og tær fyrstu glaðurnar, sum koma, kunnu vera ógvusligar. Vindurin kemur oman av fjallarøðini suðureftir, og so liggur hann rangur í bygdini – t.e. kemur omaneftir í millum húsini í bygdini.    

Útnyrðingur

Útnyrðingur er ikki ein góð ætt í Hvannasundi. Hann strekkir sundið suðureftir og liggur javnur, og tað kennist sum ein øgiligur gjøgnumtrekkur.

Er illveður kring landið, og lágtrýstið fer norðurvið vestan fyri Føroyar, er vindurin sera ójavnur, til hann er komin úr vestri upp í útnyrðing. Vindferðin er ikki minni, enn hon er kring landið, heldur eitt sindur meir.

Høgættirnar er yvirhøvur ikki góðar í Hvannasundi og hava altíð ælaveður við sær, og soleiðis er eisini við útnyrðingi. Í ringum veðri er so at siga altíð avfall.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist útnyrðingi. Veðrið av útnyrðingi upp í norðan líkíst nógv.

VEÐRIÐ Á KIRKJU

AUGUST 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Á Kirkju

Dagfesting: 7. august 2024

Staður: í Túni 12 – 766 Kirkja

Heimildarfólk: Jógvan Páll Poulsen, skipari

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Kirkja

Kirkja er tann vestara bygdin á Fugloynni – staðsett sunnast á oynni.

Norðan fyri bygdina er brekka niðan á Klubban (615m), sum er hægsta fjallið á oynni. Klubbin verjir væl ímóti høgættini.

Sunnan fyri bygdina – og eystur og vestur – er Fugloyarfjørður. Hann er at meta við opið hav. Tá ið hann liggur av eysturættum, sleppur hann ótarnaður framat, og tær rtu tí bæði mjørka- og brimættir.

Úr suðuri uppp í vestan verja Borðoy og Viðoy væl, og hetta eru tí bestu ættinar til vind og brim. Er hann oman fyri vestan upp upp ímóti norði, verjir Viðoyggin ikki, og lotið og brimið sleppa framat.  

Mynd 1: Kort av Fugloy. Kirkja er mitt í kringinum

Veðrið í bygdini

Veðrið í Hattarvík er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Kemur hann norðan- ella sunnaneftir og strekkir sundið, er einki sum stendur fyri. Fjallarøðin á Viðoy eystanfyri verja bygdina, tá ið vindurin er lítil, men ger hann ójavnan, tá ið nakað av vindi er. Tað sama er, tá ið hann liggur vestaneftir og skal upp um fjøllini á Borðoynni.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Hvannasundi, setti undirritaði seg í samband við Tóra Simonsen, sum er ættaður úr Hvannasundi og hevur búð har meginpartin av lívinum. Hann hevur verið skipari á fiskiskipum, síðan hann var ungur. Eisini hevur hann fingist nógv við útróður og fuglaveiði.  

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá Tóra Simonsen í Hvannasundi, hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar

Norðan

Tá ið ættin er norðan er vindurin vanliga javnur, men kann hava hug at verða eitt sindur ójavnur. Vindferðin er tann sama sum fyri landið. Í illveðri eru ikki skaðahvirlur.

Ættin er ikki serliga vát. Er ælaveður á norði, síggjast ælini fara suður ígjøgnum Svínoyarfjørð fram við Viðoynni og koma ikki inn á Kirkju.

Norðan er ikki ring til mjørka, men tað kann vera mjørki viðhvørt.

Kemur hann høgt, kemur tað í sjógvin beinanvegin. Fer vindferðin upp um 10 m/s, er ikki kyrra á Kirkju, og fer vindferðin upp í 15 m/s, er illa lendandi. Men ættin er betri til brim í Hattarvík.

Allar ættirnar úr landsynningi upp til norðan eru keðiligar á Kirkju, tá ið tað kemur til sjógvin (kyrru) vind og avfall.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan er veðrið ein blandingur av norði og landnyrðingi.

Landnyrðingur

Landnyrðingur er ikki ein góð ætt á Kirkju – heldur ikki sum góðveðursætt. Hann kemur upp av Stóraskarði og fer runt alla oynna.

Er nakað av vindi, síggast garðarnir koma bæði eystanfrá og vestanfrá, og tað er ókyrt allan vegin runt oynna.

Vindurin er ójavnur í báðum bygdunum, tá ið hann er landnyrðingur. Vindferðin mestsum tann sama sum aðrastaðni. Í nógvum vindi eru skaðahvirlur.

Ættin er vát, meiri enn miðal.

Um summarið er landnyrðingur mjørkaætt, men ikki so nógv um veturin.

Ættin er tann ringasta til brim á Kirkju. Tað verður ókyrt beinanvegin allan vegin runt, tá ið hann kemur av landnyrðingi. Í Hattarvík er so grunt, at har er eitt sindur frægari, og har kann hann halda sær eitt sindur, so har verður ikki ókyrt fyrr enn eitt sindur seinni. Fer vindferðin upp í hvassan vind, sum eru 15 m/s, gerst einki í oynni – t.e. við postbátinum. Á Kirkju eru størstu aldurnar í bakslátri frá Svínoynni, tá ið tað kyrrindi. Tá ið tað rekur, fara tær burtur frá bygdini.

Yvirhøvur er ættin keðilig við ilsligum veðri. 

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan liggur ikki heim við landinum, sum eysturættin ger. Veðrið líkist annars landnyrðingi

Eystan

Eystan liggur tvørtur við landinum frá lendingi og suðureftir (t.e. eystureftir).

Í bygdini er veðurgott til vind á eysturætt, tó at vindurin er ójavnur. Miðalvindferðin tann sama sum fyri landið. Er nógvur vindur. kunnu skaðahvirlur vera, men so skal tað vera talan um nógvan vind.

Ættirnar millum landnyrðing og eystan eru ringast til turbolens, so ættin er ikki tann besta at flúgva í. Tað eru meira hvirlur og turbolensur, tá ið hann er eystan og eitt sindur oman fyri eystan, enn tað er á landnyrðingi. 

Eysturættin er vát og mjørkaætt, og tað er brim. Í gomlum døgum, tá ið hann lá av eystri ella landsynningi, máttu menn síga einar 15 metrar niður á Máshelluna, sum er nokkso langt norðuri í bakkanum, fyri at taka ímóti postbátinum. 

Í gomlum døgum, tá ið fólk brendu torv í komfýrunum, vistu allar konur í bygdini, nær ættin var eystan ella beint omanfyri, tí tað slerdi so illa niður.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist ógvuliga nógv landsynningi.

Landsynningur

Landsynningur er ikki ein ætt, fólk á Kirkju ynskja. Hann liggur beint ígjøgnum fjørðin og liggur beint inn á bygdina. Tað eru tvær ættir, sum koma beint á bygdina, hin er útnyrðingur.

Vindurin er javnur á ættini, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Man fær tann vind, sum er í havinum.

Landsynningur er brimætt og tað er ofta vátt. Eisini er hon mjørkaætt.

Landsynningur sunnan

Tá kemur hann undan Nesinum og røkkur norður á kajuna. Ikki góð kyrruætt. Veðrið líkist annars veðrinum á landsynningi.

Sunnan

Er hann beinur sunnan, røkkur hann ikki undan Nesinum undir Eysturhøvda á Svínoy til bygdina. Hann liggur av dalinum (Yviri á Dal á Svínoy) og tvørtur um fjørðin.

Sunnan er ein miðalgóð ætt, sum er eitt millumting millum gott og ringt. Vindurin er javnur og tann sami sum fyri landið. Hon er ikki skaðaætt í nógvum vindi.

Tað er vanliga vátt á suðurættini – regn og mjørki. Um summarið kann mjørki vera har suðuri í bygdini, meðan tað er terri har norðuri.

Er ættin farin úr eystri ella landsynningi niður í sunnan, byrjar Svínoyggin at líva fyri alduni. Hevur ættin ikki verið eystan fyri sunnan, áðrenn hon er sunnan, er hon ikki so galin til kyrru.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er ein sera góð ætt á Kirkju. Tað blívur stilli tvørtur um trongan – t.e. frá Selnesi og allan vegin út á Kirkju.

Útsynningur

Útsynningur er saman við útsynningi vestri besta ætt á Kirkju til næstan alt. Tey kunnu ikki ynskja sær nakað betri ætt.

Hann fer út við vestara landinum á Svínoy og nertir við øll nesini norðureftir. Tað er ofta nógvur vindur inni í Svínoyarfirði av útsynningi, og tá ið hann er komin norður um Selnes síggjast garðarnir av honum strekkja seg í fjørðinum og fara norður við oynni vestarumegin.

Vindurin er javnur, og vindferðin nakað væl minni enn fyri landið. Í illveðri er vindurin úti á fjørðinum, kemur ikki á bygdina men fer báðumegin við. Hetta sæst væl, serliga vestanfyri, tá ið glaðurnar fara norður við landinum.

Yvirhøvur er ættin turr. Tað kann regna úr einum brúgvalag allastaðni í landinum uttan á Kirkju.

Útsynningur er ikki brimætt, heldur ikki í nógvum vindi. 

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er líka góð ætt á Kirkju sum útsynningur. Er vindur, fer hann at garða suðurvið – t.e fram við Svínoynni, eystur frá Selnesi. Ættin er góð at fleyga suður í Skorð, sum beint sunnan fyri Kirkju. Tað fleyraði suðurvið. Nú er torvan skolað vekk.

Vestan

Er hann beint undir vestri, heldur hann seg úti á fjørðinum og kemur ikki at á Kirkju.

Ættin er ikki ring til vind. Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Tað er ofta vátt, tá ið hann er vestan. Er regn á ættini, regnar tað eisini á Kirkju.

Eitt veðurfyribrigdi, sum tey á Kirkju brúktu nógv í gomlum døgum, er vestanbakkin. Er ættin úr útsynningi upp í vestan, og tað er nakað klárt í veðrinum um kvøldið, og sæst ein bakki av skýggjum standa í havsbrúnni vestan fyri Viðareiði, so er hoyterri dagin eftir. Tá ið teir sóu vestanbakkan, so høvdu teir gott mót.

           Vestanbakkin sæst í eiðinum vestan fyri Viðareiði á kvøldi 5. september 2024. Ættin var um 7 m/s av útsynningi. Eitt hátrýst lá millum Føroyar og Noreg. Dagin eftir var dýrdarveður á Kirkju (og í øllum landinum) og góður hoyterri. Mynd: Jógvan Páll Poulsen

Tað kann vera brim á vesturættini. Vestanbrim ger lítið um seg í eina løtu, men so kunnu stórar aldur koma. Í gomlum døgum var onkur settur at hyggja eftir briminum og boða frá aldu, tá ið postbáturin skuldi koma at. Eftir at byrgingin um Hvannasund varð gjørd, sæst lítið til vestanbrimið.

Útnyrðingur vestan

Millum vestan og útnyrðing sleppur tað at bygdini. Veðrið líkist báðum ættunum við síðuna av – vestri og útnyrðingi.

Útnyrðingur

Útnyrðingur er yvirhøvur ein keðilig ætt á Kirkju. Hann er verri enn miðal til alt. Vindurin sleppur ótarnaður at í Fugloyarfirði. Hann kemur fram við Viðoynni og strekkir fjørðin.

Frá vestri og eitt sindur upp um útnyrðing drepur uppi í Líðini í Norðbergi.

Vindurin er javnur, vindferðin tann sama sum fyri landið. Ættin er ikki skaðaætt. 

Tá ið tað kemur til regn, so regnar líkasum aðrastaðni í landinum – ella verri. 

Útnyrðingur er brimætt á Kirkju. Lotið trýstir postbátin út frá kajuni. 

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist báðum við síðuna av – norðan og útnyrðingi.

VEÐRIÐ Í KIRKJUBØ

FEBRUAR 2025

VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Kirkjubø

Dagfesting: 18. februar 2025

Staður: Heima á Garði 1 – 175 Kirkjubøur

Heimildarfólk: Jóannes Patursson

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Bygdin Kirkjubøur er staðsett í einari líð, sum vendir í útnyrðing og landsynning.

Norðan- og eystanfyri er ein slætti, nevndur Kambur (303m). Hann verjir væl, tá ið hann liggur høgt, men ger, at eysturættirnar (landnyrðingur og eystan) eru keðiligar og strævnar.

Beint oman fyri bygdina eru Skorðarnar. Liggur hann beint inná tær, drepur uppi. Áirnar renna niðaneftir, og tað kemur ikki dropin til bygdina. Innan fyri hólman er púrasta stilli, men úti fjørðinum kann vera illveður.

Skorðarnar halda fram í landsynning út í Heimari Líð og Ravnabjørgunum og Flatuskorðum og so koma vit út á Bø.

Úr landsynningi suðurum og upp í útnyrðing er Hestfjørður. Landsynningur og útnyrðingur strekkja fjørðin. Landsynningur kemur uttan av havi og er næstan altíð vátur; útnyrðingur turrur.   

Mynd 1: Sunnasti partur av Streymoynni. Pílarnir peika ímóti Kirkjubø.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Kirkjubø, setti undirritaði seg í samband við Jóannes Patursson. Hann er uppvaksin í aldargamla bóndagarðinum, og hevur sitið við festinum við størsta markatalinum í landinum í skjótt í ein mansaldur. Hann beyð mær at vitja seg í Oyndarfirði at gera samrøðu um veðrið. Við mær var Andrias Gregoriussen, starvsfelagi á Veðurstovu Føroya.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá honum Heima á Garði 1 í Kirkjubø hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar og hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan liggur oman av Snið og er ein sera góð ætt í Kirkjubø.

Beinur norðan er besta ættin í Kirkjubø. Tað er lítil vindur í Kirkjubø, og fyri tað mesta er púrasta stilli og klárt. Tað er bert í øgiliga nógvum vindi, at tey merkja nakað til hann, ella at hann byrjar at gera fortreð. Í vanligum illveðri er ikki neyðugt at fara út at tryggja leysar lutir í bygdini. Tá ið illveður er av útsynningi, og hann gongur upp, er sloppið, tá ið hann er komin upp í norðan. Sum góðveðursætt er norðan eisini góð. Eingin vindur, turt og klárt.  

Er liggjandi høgætt, liggur eitt hátrýst vanliga vestanfyri, og tað er tí næstan altíð turt, tá ið hann er norðan. Góð terraætt. Um veturin, tá ið tað kavar, er tað vanliga so lítil vindur, at kavin dettur beint niður – leggur seg ikki í skalvar. Er eitt lítið lot, fýkur ein partur av kavanum vekk, so hvørt hann kemur niður, og seyðurin kann tí skava seg niður til grasið. Er bert eitt sindur av kava á bønum og klárt í veðrinum – sól ella sólglottar – fer stórur partur av kavanum vekk vekk um dagin.

Norðan er ikki mjørkaætt í Kirkjubø.

Norðan er ikki brimætt í Kirkjubø. Árnanes lívir fyri. Tað er púra slætt útfyri, uttan so at tað rekur upp í ættina. Úti á Bø kann vera brim.

Er nakað av vindi, kann vera gjálvut og óslætt úti í fjørðinum eitt sindur útfrá, hóast tað er sum á gólvinum inni við og stilli í bygdini. Tá skal man ansa sær á báti. Úti á Bøboðunum er ein siglirenna tætt fram við landi, men tað er so grunt í bæði borð, at tað kann bróta við stórum brotum, áðrenn ein veit av. Teir sum sigla har ofta, kenna siglirennina og duga at sigla har.

Norðurættin er ikki tann besta, tá ið farast skal út í Høvdan. Har er ikki kyrt, uttanso at hann fer niður um 5-6 m/s. Tá er fjørðurin eisini góður at fara tvørturum, tó má man ansa sær á vestfallinum – tá rekur upp í ættina.

Eysturættirnar

Í Kirkjubø er lítil munur á ættunum úr landnyrðingi norði og niður landsynning eystan. Tá kemur hann oman av Skorðunum, og tað er næstan altíð keðiligt veður í Kirkjubø. Undir einum kalla tey tað eysturættirnar. Bara tað kantar útiá, so vita tey, at tað eru hesar keðiligu ættirnar.

Lotið kemur omanav á eysturættunum, og vindurin er ójavnur í bygdini og beint útfyri við hvirlum. Hetta er serliga heimi í bygdini. Í nýggjara partinum av bygdini har inni og ovast er tað ikki líka ringt. Vindferðin er fitt oman fyri miðalvindferðina kring landið. Tað er bert í sera lítlum vindi, at tað er stilt í Kirkjubø. Fer hann upp um 6-8 m/s, merkist hann væl í bygdini. Í frískum vindi – um 10 m/s – er gjøgnumtrekkur, og tað kølnar í húsi, har sum kjallarar eru opnir. 

Landnyrðingur er ein vát ætt, meðan eystan er turrari. Orsøkin kann vera, at landnyrðingur kemur innan av Norðurhøvum. Á eysturættini skal lotið fyri upp um Nólsoynna, áðrenn tað rakar Kambin.

Á beinum eystri kann vera liggjandi turrveður vil køldum veðri – tømingur (hæsingur) – men kennist sum píningur. Hetta er ofta í mai mánað, tá ið seyðurin er farin av bønum. Alt steðgar. Grasið veksur ikki, og einki er at bíta. Lombini veksa ikki.

Um veturin kann nógvur kavi leggjast á landnyrðingi. Fer kavi at rúka, er ættin landnyrðingur norðan ella lægri. Kavi legst eisini á eysturættini, men ikki líka nógv sum á landnyrðingi.

Fer at kava á landnyrðingi ella eystri, kunnu skalvar hanga niður úr Skorðunum, tí tað er næstan altíð altíð eitt fitt lot – meira vindur enn á norði. Tað kastar rangt, tá ið hann kemur omanav, og kavin fer í skalvar og fannir. Tú veitst ikki hvar hann endar.  

Í 1765, tá ið skalvur leyp í Klaksvík, og 20 fólk doyðu. Sama dag leyp eisini skalvur í Kirkjubø, og hann smildraði nógv fyri sær oman fyri kirkjuna. Ættin hendan dagin hevur helst verið landnyrðingur ella landnyrðingur eystan, tí norðan leggur ikki skalv á Skorðunum.

Í Trøllhøvda er næstan ongantíð kavi. Hann liggur so væl fyri, at hann fær tað sindri av sól, sum er um veturin.

Á eysturættunum kemur mjørkin omanav Skorðunum, men hann fjalir sjálvdan bygdina. Kemur oman ímóti bøgarðunum. Tað er bert í heilt lítlum vindi, at mjørkin fyllir omanav og fjalir bygdina. Kemur ikki ofta fyri. 

Tað sæst væl, tá ið ein kemur úr Havn við bili og koyrir í greytasvørtum mjørka niðan ígjøgnum Havnadal. Komin á Velbastaðháls, er klárt í erva, men fjørðurin er allur huldur í mjørka. Verður koyrt víðari er aftur greytasvart í mjørka oman fyri Velbastað, og tá ið ein er komin suður ímóti Gomlurætt, ella knapt tað, er aftur púra klárt allan vegin heim til Kirkjubøar.

Okkurt árið hevur mjørki ikki verið hinumegin (t.e. í Havn og á Argjum), men mjørkin kann leggja eina skaddu yvir allan Kambin stóran part av summarinum, og skadduvindur er niðurúr. Tá er grátt og kaldur skadduvindur í Kirkjubø, meðan tað er gott veður í Havn við sól. Fult av fólki í Sandagerði. Eisini við Leynavatn. 

Eysturættirnar eru ikki brimættir í Kirkjubø. Tað skal nokkso nógv til, at fjørðurin gert keðiligur. Tað kann vra eitt sindur av vindaldu fra við landi, men ikki tað nógva brimið. 

Ættirnar úr Landnyrðingi og niðureftir eru alt kyrruættir út í Trøllhøvda. Fjallmenn fara í keðiligum veðri við báti úr Kirkjubø, men tá ið komið er á hálvan Heystfjørð, er gott veður, og í Høvdanum er kyrra.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættunum – sí omanfyri.

Landsynningur

Landsynningur kemur fram við landi til bygdina og er ein keðilig ætt í Kirkjubø.

Landsynningur er sjálvdan ein góð ætt í Kirkjubø. Tað er ofta fitt av vindi og regni. Eisini tá ið tað er góðveður kring landið. Í illveðri er vindurin javnur, men ættin er strævin – tó ikki skaðaætt. Tað skal lítið til, at landsynningur ger fortreð í bygdini – líkasum suðurættin.

Landsynningur er ein vát ætt í Kirkjubø, og ofta er kalt eisini. Kuldin kemur við lotinum. Fer ættin vesturum, er skjótt lýggjari, tí lendið er ikki kølt niður.  

Landsynningur er ein vát ætt í Kirkjubø. Tað regnar ofta. Ofta liggur hann á eysturættunum í eina tíð, og í bygdini er ójavnur vindur og turt. Fer hann niður í landsynning, verður vindurin javnur, og tað fer altíð at regna.

Kemur landsyningurin allan vegin úr Evropa, serliga úr Danmark, er gott veður í Kirkjubø – lýtt og turt. Tað kann byrja við regni í ein dag ella tveir, og so leggur hann seg við turrveðri í dagavís (tømingur). Hetta hendir bert viðhvørt.

Tað vanliga er tó, at landsynningurin er partur av einum lágtrýsti um okkara leiðir, og tá kemur lotið uttan úr havinum og er váturin og keðiligur. Hann kann liggja soleiðis í nógvar dagar.  

Sjóvarfallið kann ávirka regnið nokkso nógv, tá ið vindurin er lítil. Í eystfallinum rekur eitt sindur lýggjari sjógvur suður ígjøgnum fjørðin. Tá er vanliga turt. Eftir eystfalskyrrindi fer vestfallið, sum er eitt sindur kaldari, norður ígjøgnum fjørðin, og tekur regnið við sær. Tað sæst standa sunnan fyri Kirkjubønes og bíða, til rákið vendir.

Til fjallveður roynist landsynningur illa. Teir fara ikki á fjall á ættini, um teir sleppa undan. Mugu teir kortini á fjall, hava teir viðhvørt bíðað í nakrar tímar eftir eystfalskyrrindum, og so fáa teir nakrar tímar við turrveðri.

Landsynningur er góð ætt í Høvdanum, bæði til atkomu, fjallgongu og tann besta fleygaættin eisini.  

Hóast keðiligt veður í bygdini á eysturættunum og á landsynningi, er vindurin nógv javnari í haganum omanfyri. Tey kunnu sita og ilskast inn á veðrið í bygdini, meðan tað er gott veður í erva.

Tað kann vera mjørki á landsynningi. Serliga um summarið.

Landsynningur er brimætt. Hann kemur inn av opnum havi, og liggur ættin leingi, kann verða nógv brim, og so er heldur ikki farandi um fjørðin.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum lamdsynningur

Sunnan

Tá ið ættin er sunnan, kemur hann av Sandoynni og tvørtur um fjørðin.

Í Kirkjubø siga tey, at tað er sjáldan, at tey hava beinan sunnan.  Hon er meiri at rokna sum ein skiftisætt og liggur vanliga ikki leingi. Hann sæst ofta í fjørðinum koma yvirum.

Tá ið hann er sunnan, er vindurin javnur, og vindferðin er sum kring landið. Í góðveðri á sumri er eisini gott veður í Kirkjubø, serliga um lotið kemur beinleiðis úr londunum sunnanfyri. Tá kann vera avfall av og á, men annars gott og stilt.

Tað skal lítið til av vindi, áðrenn hann fortreð í bygdini – líkasum á landsynningi. Tað er bert í púrasta stilli kring landið, og at tú ikki meira enn sær ættina, at tað er fínasta veður í Kirkjubø á suðuri.

Suðurættin er ikki góð í Kirkjubø í illveðri. Hann sæst taka í úti á fjørðinum, áðrenn hann kemur í land. Hann drepur ikki uppi, líkasum á útsynningi. Ættin er verri innast í bygdini enn har heimi. Áirnar omanfyri fara bæði vestureftir og niðaneftir.

Byrjar ein stormur á suðri, merkja tey hann væl. Fer hann í útsynningi, drepur uppi inn ímóti Skorðunum, og tað verður púra stilli.  Tá ið ættin er komin upp í vestan, herjar vindurin á aftur. Ofta er stormarnir uppá tað harðasta, meðan hann er útsynningur, og tá sleppa tey í Kirkjubø væl. Hetta er bert heimi í bygdini. Har inni er nógvur vindur alla tíðina.

Á vetri regnar ofta, tá ið hann er sunnan. Mest ælaveður. Hann kann eisini regna alt av sær yvir Sandoynni, men ikki altíð, og tað er langt yvirum til Kirkjubøar.

Sunnan er mjørkaætt í Kirkjubø. Serliga um summarið kann vera nógvur og tjúkkur mjørki. Okkurt summar hava tey ikki sæð út í hólman í 2 vikur fyri mjørka. Mjørkin sæst viðhvørt liggjandi tjúkkur koma oman av Sandoynni, men so steðgar hann, tá ið hann kemur inn á fjørðin og blívur burtur. Á henda hátt eru tey, sum fáast við landbúnað í Kirkjubø fegnari fyri suðurættina enn fyri eysturættirnar, tí tá kann vera skróvturt og skerpingur í bø og haga. 

Sunnan er eisini brimætt í Kirkjubø, men ikki nógv brim. Úti á Bø og fram við landi út har er nakað brimi og í illveðri stór brot, líkasum á útsynningi.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum suðurættin.

Útsynningur

Útsynningur kemur undan Halinum í Hesti og tvørtur um fjørðin til Kirkjubøar.

Útsynningur er góður heimi bygdini – t.e har tey sunnastu húsini eru. Í innasta parti av bygdini er hann ikki líka góður – serliga í ringum veðri.  

Í góðveðri er ættin eisini góð í Kirkjubø við lítlum vindi og klárum lofti. Er nakað av vindi ella illveður av útsynningi, er púra stilt har heimi, men nakað av vindi har inni. Tað drepur uppi ímóti Skorðunum, sum eru oman fyri bygdina. Tá er ikki gott fjallveður, tí í erva er nógvur vindur.

Heima í bygdini er stilli í illveðri, tó at tað sæst í sjónum og hoyrist buldra í Skorðunum – tað er bert í ótrúliga nógvum vindi, at tey merkja vindin. Men áirnar omanfyri fara beint niðanav, og tað kemur næstan ikki vatn oman í bygdina. Har inni í bygdini er meira vindur, og innan fyri bygdina er ordiligt illveður.

Úti á Bø er ættin ikki góð. Har er nógvur vindur í illveðri.

Er illveður og hann gongur úr suðuri vesturum til útsynning, so er vindur brádliga vekk, tá ið hann er komin í útsynning. Men dunið av vindinum hoyrist væl, og tað sæst væl í sjónum eisini. Áirnar í Skorðunum fara uppeftir. Tey hava ikki ampa av veðrinum, so leingi hann liggur av útsynningi.

Í illveðri av útsynningi, og sagt verður, at hann fer at ganga upp ímóti vestri og at minka vindin, so er tað ikki hetta, sum hendir í Kirkjubø. Hóast broddurin er farin av illveðrinum, gerst veðrið keðiligt, tá ið hann er farin upp um útsynning og nærkast vestri.

Útsynningur er ikki ein góð ætt á fjørðinum. Tað ræður um at vera varin, tá ið siglt verður t.d. út í Koltur. Sæst vindurin taka í innan fyri hólmin á útsynningi, er ikki farandi á fjørðin við einum tíggjumannafari.

Tað er óvanligt við mjørka í Kirkjubø á útsynningi. Er mjørki, kemur hann suðureftir, men røkkur ikki til bygdar. Hann steðgar á Velbastaðhálsi og fer oman í Havnardal ístaðin fyri at koma suðureftir og kann eisini leggja seg langt niðan í hagan. Er eingin vindur, verður farið á fjall, tí klárt er omanfyri.

Útsynningur er ikki ring brimætt í Kirkjubø. Tað kann brima eitt sindur, og stór brot kunnu bróta ímóti hólmanum i ringum veðri. Tá ið hann er á veg upp í vestan, og vindurin er farin at merkjast í bygdini, kunnu stór brot vera úti í Líðini og úti á Bø – líkasum á suðuri.  

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er sum vestanættin.

Vestan

Vestan kemur yvir um Hestfjørð miðskeiðis á Hestoynni til Kirkjubøar.

Vesturættin er ein rímiliga góð ætt í Kirkjubø við jøvnum vindi. Hon roynist væl um summarið – tað gera allar ættirnar úr vestri upp í norðan. Er gott veður kring landið, er vindurin enn minni í Kirkjubø. Í hvøssum vindi ella meir er ættin keðilig, tó at vindurin er javnur. Tað minnir eitt sindur um norðurættina, men tað er vanliga meiri vindur.  

Vesturættin ger mest fortreð í endanum av stormi, sum er byrjaður í útsynningi ella lægri. Vanliga minkar vindurin, tá ið hann er komin upp í vestan, men viðhvørt minkar hann ikki fyrr enn nakrar tímar seinni. Tá er veðrið ógvuliga keðiligt í bygdini – tað kann rista og skelva ímillum hús. Ring illveðursætt.

Til vætu roynist vesturættin væl. Tað er rímiliga turt úr vestri upp í norðan, og góðar ættir til landbúnað – fjallveður, hoyggj, taðing v.m. Loftið er vanliga væl klárari enn t.d. á landsynningi. Avfallið, sum er á vestri, er úr brúgvaløgum, og tá regnar tað allastaðni í landinum.

Vanliga er ikki mjørki, tá ið hann er vestan. Er mjørki, fer hann vanliga ímillum Koltur og Hest og fer upp um Velbastaðháls. Kemur ikki heim til bygdina. Er stilt, er pollamjørki á fjørðinum innan fyri Hestoynna.

Vesturættin kann hava nakað av brimi viði sær í Kirkjubø. Tað brýtur, men vanliga ikki so nógv. Hestoyggin tekur tað mesta. Ættin skal hava ligið nakrar dagar, áðrenn aldurnar gerast stórar og tungar. Tá kunnu brotini vera stór ímóti Árnanesi, og tari legst á bø og veg og ímillum hús eisini.

Vestan er ikki kyrruætt í Trøllhøvda. Verður farið út í Høvdan á vesturætt, er tað í góðum veðri, og lagt verður at á innarusíðu. Er komið út í øllum góðum, er líkindini góð, og nógv fæst frá hondini – seyðarakstur ella fuglafleyg. Í nógvum vindi kann tað bróta rundan um allan Høvdan, bæði á innaru- og uttarusíðu og langt eystureftir undir Skopunarlandinum. Líkindini í Høvdanum síggjast væl, tá ið farið verður út á Bø við kikara.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur suður ígjøgnum fjørðin og er ein hampuliga góð ætt í Kirkjubø.

Vindurin av útnyrðingi er javnur fram við landi suður ígjøgnum fjørðin. Tá ið ættin er oman fyri vestan, kenna tey seg tryggari við veðrinum. Vindferðin á ættini er tann sama sum fyri landið, og eitt vet meiri vindur er enn á norði.  

Tá ið illveður er byrjað av vestri ella longur niðri, kunnu tey ganga heilt upp í útnyrðing. Tá minkar vindurin vanliga nokkso skjótt, og veðrið verður betri. Hann kann viðhvørt liggja eina góða løtu, men vindurin er javnur, og ættin er ikki skaðaætt.

Ættin roynist væl til avfall – tað gera allar ættirnar úr vestri upp í norðan. Góðætt til hoyggj á sumri. Er avfall á ættini, hevur hann gjørt tað av sær onkra aðrastaðni.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt í Kirkjubø. Mjørki kann vera norðuri í fjørðinum, men hann røkkur ikki til bygdina. Mjørki kann eisini liggja úti á fjørðinum, men kemur ikki inn. Hann kann eisini liggja á Kirkjubønesi og suðuri á Bø, men oftast er klárt í Kirkjubø.

Tað er ikki brim í Kirkjubø á útnyrðingi. Hann kann vera vandamikil á fjørðinum, tá ið nakað av vindi er, og tað er vestfall – t.e. tað rekur upp í ættina. Tá ið hann liggur av útnyrðingi, er eingin havalda, bert vindalda, og hon fer suður ígjøgnum fjørðin.

Ein strongur er úr landi norðan fyri bygdina í Hesti. Hann strekkir nokkso langt út á fjørðin norðureftir. Hann sæst væl, tá ið hann rekur upp í ættina. Hetta er Kirkjubáran. Navnið er komið av, at ein bátur, sum hevði ført fólk í kirkju, gekk burtur. Tað kann vera fínasta veður á fjørðinum, men stór og ógvuslig brot í Kirkjubáruni á vestfallinum.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er norðan.

VEÐRIÐ Í KLAKSVÍK

 JANUAR 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Alt skjalið í pdf: Veðrið Í Klaksvík

Klaksvík

Klaksvík er næststørsti býur í Føroyum – bygt á einum eiði á Borðoynni.

Vestanfyri og eystanfyri eru fjøll; sunnanfyri og norðanfyri eru víkir. Beint norðan fyri Klaksvík er Kunoy, sum er høg og verjir vágna og býin ímóti vindi og aldu. 

Fjøllini vestan fyri eiðið eru roknað úr norði og suðureftir: Klakkur (413m), Hálgafelli (502m), Háfjall (648m), Miðfjall (493m) og Borðoyanes (394m).

Fjøllini eystan fyri eiðið eru, eisini roknað úr norði og suðureftir: Myrkjanoyrafjall (689m), Kjølur (342m) og Hæddin (563m)

Mynd 1: Kort av Borðoy.

Eiðið er opið í útnyrðing norðan úr í vágni og í landsynning sunnan. Ættin liggur eftir eiðinum ikki bert á hesum báðum ættum, men eisini á ættunum beint báðumegin við.

Fjøllini ávirka veðrið í býnum, tá ið ættin er millum landnyrðing og landsynning ella millum útsynning og útnyrðing. Ikki øll fjøllini eru høg, og verjan ímóti vindi er tí eitt sindur ymiskt – tað velst um hvat fjall stendur fyri ættini.

Hægsta oyggj í Føroyum, Kunoy, er bert umleið 1000 metrar uttan fyri innsiglingina til Klaksvík, og hon hevur tí stóra ávirka á veðrið, tá ið ættin er úr útnyrðingi ellan norði ella landnyrðingi. Eisini forðar Kunoyggin fyri brimi í Klaksvík.

Aðrar oyggjarnar ávirka ikki beinleiðis veðrið í Klaksvík. Tó liggur býurin eystantil í landinum, og allar oyggjarnar vestanfyri gera vesturættirnar sera góðar, tá ið vindurin ikki er nógvur, men kann eisini gera vindin sera ójavnan, tá ið nógvur vindur er, stormur ella ódn.

Veðrið í býnum

Veðrið í Klaksvík er tengt at ættini, líka sum tað er í øllum øðrum støðum í Føroyum – bert lítil munur í ættini kann gera stóran mun í veðrinum. Er liggjandi góðveður av útsynningi ella vestri í nakrar dagar, kann vera sera lýtt og gott veður við klárum lofti og nógvari sól. Liggur hann sunnaneftir, kann vera eitt fitt lot og nógv regn, og á høgætt kann vera gjøgnumtreingjandi kuldi.  

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Klaksvík, setti undirritaði seg 8. januar 2024 í samband við Arnold Højgaard (AH).  AH hevur verið sjómaður og útróðrarmaður í Klaksvík alt arbeiðslívið.

Við til samrøðuna í heiminum hjá AH hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdin:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Á norðurætt kemur lotið til Klaksvíkar suður ígjøgnum Haraldssund.

Mynd 3: Ímóti norði.

Norðan fer meira vesturyvir og strekkir seg longri enn landnyrðingur (hann er tráur). Tað kundi vera tungt at koma út av vágni, tá ið hann kom høgt, men útkomin var betri.

Vindurin javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Norðurættin kann vera vát, men er ikki mjørkaætt.

Norðan er ikki ein ring ætt, tó at eingin terri er á ættini í Klaksvík.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan kemur meira inn á vánna enn landnyrðingur – men veðrið í Klaksvík líkist á hesum ættum.

Landnyrðingur norðan er góð ætt í Klaksvík.

Landnyrðingur

Tá ið ættin er landnyrðingur, kemur lotið yvir høg fjøll á Viðoy og Borðoy, áðrenn tað er í Klaksvík.

Mynd 4: Ímóti landnyrðingi.

Vindur er javnur í Klaksvík, tá ið ættin er landnyrðingur, og vindferðin er nakað tað sama sum fyri landið.

Landnyrðingur er vátur, hongur í Kunoynni, tá ið tað er ikki ov nógvur vindur. Er meiri vindur, fara ælini yvir um til Húsar.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt, og er góð ætt í Klaksvík.

Landnyrðingur eystan

Veðrið á landnyrðingi eystri líkist veðrinum á landnyrðingi.

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, skal lotið fyrst upp um høg fjøll á eystara og vestara armi á Árnafirði, áðrenn tað er í Klaksvík.

Mynd 5: Ímóti eystri.

Vindurin á eystri er javnur í Klaksvík og fer út eftir vánni. Tað er ikki meiri vindur enn miðalvindferðin fyri landið. 

Ættin er eitt sindur ymisk til avfall. Hon kann vera miðalgóð, men er eisini vát til tíðir. 

Eystan er ikki mjørkaætt og er roknað sum ein góð ætt í Klaksvík, tó ikki á Vágsheygnum. Í nógvum vindi av eystri – upp í storm – kundi vera stilli í Kalsoyarfirði.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum á eystri. Útróðrarmenn, sum fingu í stand at loysa í nógvum vindi á ættini, vendu ikki við, tí tað var gott veður norðanfyri. 

Landsynningur eystan er ikki góð ætt í Klaksvík.

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur lotið uttan úr havi og rakar Borðoy í Skorðini og í Barmi, verður lyft einar 300 metar upp og fer eftir hæddini ímóti Klaksvík.

Mynd 6: Ímóti landsynningi

Tá ið hann liggur av landsynningi er javnur vindur ut eftir vánni. Hann sæst liggja tráur norður eftir fjøllunum – skaddur eftir fjøllunum á vestara armi.

Landsynningur strekkir allar firðir í Føroyum og gongur beint ígjøgnum. Í Klaksvík er eitt sindur meira vindur enn í landinum annars á landsynningi.

Landsynningur er vát ætt í Klaksvík, og kann vera ring mjørkaætt um summarið. Verður farið stutt, bert norður í Ánir, kundi vera sólskin. Fólk hava koyrt gras úr Klaksvík norður í Ánir at hanga í turkilag, tí eingin terri var í Klaksvík, tá ið landsynningurin var tráur.

Landsynningur er ikki roknaður sum ein góð ætt í Klaksvík.

Landsynningur sunnan

Veðrið í Klaksvík á landsynningi suðuri líkist veðrinum á landsynningi.

Mynd 7: Ímóti landsynningi suðuri.

Sunnan

Tá ið ættin er sunnan, skal lotið lotið upp um Miðfjall og Háfjall – t.e. u, 600 metrar – áðrenn tað fer oman ímóti Klaksvík.

Mynd 8: Klaksvík úr suðuri.

Á suðurætt er vindurin javnur – kemur ikki í hvirlum. Vindferðin er tann sama sum miðalvindurin fyri alt landið.

Ættin er vát, og kann vera ring til mjørka.

Yvirhøvur ein slavin ætt – fyri tað mesta skýggjað og keðilig.

Útsynningur sunnan

Veðrið í Klaksvík á útsynningi suðuri líkist veðrinum á útsynningi. Vindurin er javnur.

Útsynningur

Tá ið ættin er útsynningur, er lotið fyrst komið í land í Suðurstreymoy og yvir sunnara part av Eysturoy. Av Lambaregni er lotið komið tvørtur um Gøtuvík og er farið upp um ella báðumegin við Háfjall.

Mynd 9: Av vøllinum við Djúpumýru í Klaksvík ímóti útsynningi.

Vindurin á útsynningi er javnur og fer út eftir vágni. Vanliga er lítil vindur á ættini, til miðalvindferðin fyri landið er farin upp um hvassan vind.

Er hvassur vindur ella meir, er vindurin ójavnur við hvirlum.

Útsynningur er ikki ein vát ætt, og tað tann viðhvørt vera mjørki.

Útsynningur er ein heilt hampulig ætt í Klaksvík. Á útsynningi er gott útróðrarveður sunnanfyri.

Fer hann bert eitt lítið sindur vesturí afturat – upp í útsynning vestan – er hann ikki líka góður.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er ikki líka góð ætt í Klaksvík, sum útsyningur ella vestan. Ójavnari vindur.

Útsynningur vestan er, tá ið tað er illveður, størsta skaðaættin í Klaksvík. 

Ringasta ættin á Stongunum er eina striku oman fyri útsynning vestan.

Vestan

Tá ið tað er vesturætt, hevur lotið tikið land við Vestmannabjørgini, farið 600 metrar upp og so farið oman fyri Streymoy og Miðeysturoy, áðrenn tað raka fjallarøðina vestan fyri Klaksvík. Tey norðastu fjøllini í røðini, Hálgafelli og Klakkur, eru ávikavist 502 m og 413 m høg. Tey verja fyri lotinum, soleiðis at tá ið vindferðin er lítil, er nokkso stilt í Klaksvík. Fer vindferðin eitt sindur upp, er vindurin ójavnur.    

Mynd 10: Ímóti vestri.

Tá ið hann liggur av vestri, er vindurin ójavnur í Klaksvík, tá ið vindferðin er meiri enn ein strúkur í vindi. Hann kemur oman av fjallarøðini. Í Víkunum er púra stilt á vesturættini, tá ið fitt av vindi er kring landið.

Á vesturættini er vindferðin eitt sindur meiri enn miðalvindurin fyri alt landið. Tað sæst væl á skýferðini í erva, at tað er meira vindur omanfyri, enn tað er á eysturættini.

Vesturættin er turr í Klaksvík og er ikki mjørkaætt – ein góð ætt, eisini til terra. 

Útnyrðingur vestan

Veðrið í Klaksvík á útnyrðingi vestri líkist veðrinum á útnyrðingi.

Mynd 11: Av bátabrúgvunum ímóti útnyrðingi vestri.

Útnyrðingur

Útnyrðingur liggur javnur suður ígjøgnum Kalsoyarfjørð.

Mynd 12: Ímóti útnyrðingi.

Útnyrðingur strekkir fjørðin, og hann er ein køld ætt. Vindurin er púrasta javnur og nokkso stabilur, og tað er vanliga eitt sindur meira vindur í ættini enn miðal fyri landið.

Ættin er góð til útróður sunnanfyri.

Við útnyrðinginum er ofta æl, sum koma við honum suðureftir, og onkuntíð er mjørki á ættini.

Útnyrðingur norðan

Veðrið í Klaksvík á útnyrðingi norði líkist veðrinum á norði.

Mynd 13: Ímóti útnyrðingi norði.

Vestan

Vestan kemur omanav og fer beint út eftir fjørðinum. Er illveður, buldrar hann í fjallið á sunnaru síðu á fjørðinum, og áirnar í Signabø renna niðaneftir.

Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum fyri landið.

Norðan fyri Tangan vita tey ikki av ættini. Hon er so góð norðuri í Sundinum, at tey vita ikki um so veðurgóða ætt nakra aðrastaðni í landinum.

Ættin er ikki serliga vát. Tað regnar bert úr brúgvaløgum, og tá ið hann støkkur vesturum, er turt og hvirlur í Líðini. 

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Kollafirði.

Útnyrðingur vestan

Veðrið tá ið ættin er útnyrðingur vestan líkist vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur oman ígjøgnum Botnin og hevur eitt sindur av hvørjum við sær.

Í illveðri er hon ringasta ættin við Sjógv og út ímóti Homrum og Miðgerði. Har eru harðar hvirlur. Hann hoyrist, tá ið hann kemur, og ikki tá ið hann fer. Í Líðini er stilli á útnyrðingi.

Norðan fyri Tanga er útnyrðingur ringasta ættin. Vanliga eru 3 harðar hvirlur, so er hann farin. Fólk eru rýmd av húsum í nógvum vindi. Flýddu til grannan, stutt harfrá – og har var eingin vindur.

Hann kann liggja stutt – upp í eitt kortér ella so – men viðhvørt hevur hann ligið drúgva løtu. longsta tey vita um, er eitt korter. Fer ættin við klokkuni upp ímóti norði, verður betri veður. Fer hann ímóti klokkuni niður ímóti vestri, heldur keðiliga veðrið fram.

Vindurin er ójavnur, og harðar hvirlur eru úti við Sjógv, út móti Homrum og í Miðgerði.

Útnyrðingur er ikki vát ætt, men hevur vætu við sær, tá ið hann kemur oman úr Botni. Ein strika er á vegnum, sum vísir hvussu langt regnið strekkir.

Útnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Kollafirði.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan hevur hvirlur við sær. Ættin líkist annars útnyrðingi. Ringasta ætt á Miðgerði.

VEÐRIÐ Í KOLTRI

 AUGUST 2026

 VEÐURSTOVA FØROYA

 Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Koltri

Dagfesting: 20. august 2026

Staður: Norðuri í Gerði 1 – 285 Koltur

Heimildarfólk: Sjúrður í Koltri og Sørin Djurhuus

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Eitt sindur um Koltur og veðrið

Koltur er brimpláss og liggur næstan einsamøll og strekkir seg í landsynning/útnyrðing 5 km vestan fyri Streymoy. Allar ættir sleppa framat onkrastaðni á oynni, men Streymoy og Vágar verja ímóti høg- og eysturættunum. Hinar ættirnar koma til oynna ótarnaðar ella næstan ótarnaðar.

Yvirhøvur eru høgættirnar góðar. Úr útnyrðingi til landnyrðing er ofta kyrt og gott veður – men kalt. Er ælaveður við regni ella kava, hongur tað ofta fast í høgu fjøllunum í Streymoynni og kemur ikki um fjørðin. Tá er turt í Koltri. Í nógvum vindi eru høgættirnar tráar. Lítið er av kava. Er hann høgur, og tað er kalt, verður hvítt, men tað fýkur skjótt vekk. Skalvar leggjast ikki.

Á lágætt er ofta vátt – mjørki ella regn. Tá kann eisini vera nógv brim, og glaður eru á fjørðinum. Landsynningur strekkir oynna norðureftir, men útsynningur má upp um fjallið, áðrenn tað kemur til bygdina, og hevur tí ójavnan vind Heimi í húsi og á tyrlupallinum. 

Vesturættin er vanliga góð til vind. Serliga Norðuri í Gerði lívir væl fyri ættini. Liggur hon leingi, hevur hon ókyrru við sær um veturin. Havaldan, sum kemur vestanífrá ímóti Streymoyarlandinum gevur baksláttur, so tann aldan, sum kemur útaftur inni frá Gjáum, er eystanbrim. Tey óløgini kunnu koma langt niðan í grasið.  

Mynd 2: Koltur

Fyri at fáa meiri at vita um veðrið á øllum ættum í Koltri setti undirritaði seg í samband við Sjúrð í Koltri og Sørin Djurhuus.

Sjúrður er føddur og uppvaksin í Koltri. Eftir 7 ára skúlagongd í Koltri fór hann í framhaldsdeild í Havn. Hann er bóndasonur og hevur verið við til alt, bæði á sjógvi og landi. Dagliga arbeiðið fevndi bæði um tað á garðinum umframt at rógva út og vera eftir fugli í bakkanum og at røkja bjørgini.

Sørin Djurhuus er ættaður úr Søldarfirði, men hann búði nøkur ár í Koltri í uppvøkstrinum og tók lut í øllum dagligum virksemi í Koltri. Nógv gott varð lagt í beinini, eisini um veðrið. Tey seinnu árini hevur hann verið fastur avloysari í Koltri og hevur skrivað dagbók um m.a. veðrið.

Við til samrøðuna, sum var Norðuri í Gerði í Koltri, hevði eg spurnarblað til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur suðureftir úr Kvívík og er tann besta ættin í Koltri.

Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum aðrastaðni – bæði í lítlum og nógvum vindi. Í góðveðri er eisini av fagrasta veðri fram við landi. Veksur hann vindin høgt, ávirkar tað beinanvegin sjógvin, og tað verður óslætt úti á fjørðinum. Rekur upp í ættina (vestfall), kann vera ófantaligt. Í illveðri er norðan ikki skaðaætt.

Norðan er góð flúgviætt hjá tyrluni – allar ættir úr norði eysturum og niður í sunnan eru góðar flúgviættir.

Norðan er saman við landnyrðingi besta terraætt. Tá fóru teir út at sláa, vóru ikki bangnir fyri óterra. Í ælaveðri koma ælingarnir suður ímóti Koltri og steðga har. Er nakað av vindi, kunnu nakrir dropar koma suður til Koltur. Í lítlum vindi dettur alt niður í Kvívík og eitt sindur suðureftir, meðan tað er turt í Koltri.

Norðan er ikki ring kavaætt í Koltri. Kavaælini koma suður á Hestoynna, og nakað dettur niður í Koltri eisini, men hann fýkur skjótt vekk. Uppundir kulda ella kava kemur seyðurin í Høvdanum heimum.

Norðan er ikki mjørkaætt í Koltri. Mjørki kann liggja niður á oynna – t.e. niður á Kolturshamar, sum kvívíkingar kalla fyri koll. Teir brúka tað til veðurtekn í hoyna. Tá ið Koltur hevur koll, vænta teir sær regn og raka saman alt fyri eitt.

Norðan er ikki brimætt í Koltri.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan líkist ættunum báðumegin við. Norðan og landnyrðingur líkjast so mikið nógv, at eingin munur merkist á teimum í Koltri.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur yvir um fjørðin av Norðadali og er ein sera góð ætt í Koltri.

Veðrið í Koltri á landnyrðingi líkist nógv veðrinum á norðuri. Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Í illveðri er landnyrðingur ikki skaðaætt.

Landnyrðingur er góð flúgviætt hjá tyrluni – líka sum allar ættir úr norði niður í sunnan.

Landnyrðingur er góð terraætt. Ælingarnir hanga í fjøllunum við Norðadal og koma ikki yvirum. Eitt sindur at kava kemur niður, men hann fýkur skjótt vekk.

Landnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Koltri.

Tað, sum er skrivað um norðurættina omanfyri, kann eisini lesast fyri landnyrðing.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri líkist landnyrðingi.

Eystan

Eystan kemur yvir um fjørðin av Gjáunum norðan fyri Velbastað.

Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Er nógvur vindur av høgum eystri, drepur hann uppi út fyri bygdini. Lítil ella eingin vindvág inni við land. Í illveðri er eystan ikki skaðaætt.

Eystan er góð flúgviætt hjá tyrluni – líka sum allar ættir úr norði niður í sunnan.

Eystan er ikki líka turr ætt sum landnyrðingur og norðan, men heldur ikki líka vát sum landsynningur og aðrar lágættir. Hann kann liggja tráur við regni. Tað kavar ikki av eystri.

Eystan er ikki nøkur ring mjørkaætt, men tað kann vera mjørki viðhvørt.

Eystan er ikki brimætt, men er nógvur vindur, er vindvág inn ímóti landi. Í stormi er ikki lendandi. Sjóvarfallið spælir nógv inn. Er streymurin harður, má man bíða, til íðan er skotin frá.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini.

Landsynningur

Landsynningur kemur norður ígjøgnum fjørðin.

Vindurin er javnur, og vindferðin sum fyri landið. Í góðveðri roynist hann væl til vind. Í illveðri ikki skaðaætt.

Til avfall er landsynningur svikaligur. Ring terraætt. Tað kann vera turt, men vanliga verður bara bíðað eftir regninum. Tað kemur ikki beinanvegin, kann bíða eina løtu. Hava tey hoyggj liggjandi, raka tey saman sum skjótast og kylla tað upp.

Landsynningur er góð flúgviætt hjá tyrluni – líka sum allar ættir úr norði niður í sunnan.

Í tømingi regnar 1-2 dagar, og so er turt. Men tað hóttir alla tíðina við at koma aftur. Tað kann lukkast at fáa hoyggj inn, men tað má ansast væl eftir.

26. august 2026 var góðveður av landsynningi. Ikki eitt lot í oynni og sera lýtt. Mjørkin lá niður í hálva líðina. Mynd: Sørin Djurhuus.

Landsynningur er mjørkaætt. Hann kann liggja leingi. Mesti mjørkin er á vestfallinum. Veksur vindurin, klárnar skjótt, og mjørkin dettur burtur. Skiftir hann ætt, kann mjørkin eisini skjótt vera vekk.

Viðhvørt liggur mjørkin fram við Streymoyarlandinum og nakað út á fjørðin, og klárt er í Koltri. Tá ið postbátur sigldi til Koltur, sóu tey Pride ella Rituna brádliga koma úr mjørkanum út í sólskinið.

Landsynningur er ikki brimætt. Er nakað av vindi, er ein vindvág fram við landi.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum landsynningur.

Sunnan

Sunnan kemur fram við vestursíðuni av Hestoynni og inn á Kolturssund. Hann kann roynast væl, men er ofta ein sera keðilig ætt við vindi og regni.

Vindurin er javnur, tá ið hann er sunnan, og vindferðin tann sama sum aðrastaðni. Í góðveðri á sumri kann hann roynast væl til vind. Er nakað av vindi ella illveður, merkist tað væl í Koltri. Tað kann vera nógvur vindur.

Sunnan roynist illa til terra – líka sum hinar lágættirnar. Tað regnar ofta. Kemur hann lágt, og tey hava okkurt liggjandi á bønum, raka tey saman til kyllingar beinanvegin. 

Tað kann vera mjørki, tá ið tað er lítil vindur. Onkuntíð tjúkt í mjørka. Men sunnan er tó ikki nøkur ring mjørkaætt. Er nakað av vindi, er eingin mjørki.

Sunnan er brimætt. Er hann leingi lágur, fer aldan inn á Streymoyarlandið og slær útfrá aftur og kemur yvir um Hestfjørð. Tá kann vera eystanbrim á eystursíðuni og vestanbrim á vestursíðuni. Um veturin er ofta nógv trykk í sjónum, og tað kann gera stóra aldu og nógv brim. Um summarið er als ikki líka nógv megi í sjónum. Skaði er viðhvørt á úthús Heimi í Húsi av brimi.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan líkist suðurættini. Er nógvur vindur, kemur hann ójavnur oman av Fjallinum við hørðum hvirlum Heimi í Húsi. Millum hvirlurnar er púra stilli. Hvirlurnar hoyrast væl, sum løtu seinni bresta í húsini. Tað kennist, sum eitt vakum er í.

Tyrlupallurin er Heimi í Húsi, og tað kann vera ringt at flúgva, tá ið tað er vindur av útsynningi suðuri.

Útsynningur

Útsynningur kemur beint inn á vestaru síðu á oynni.

Er ikki nógvur vindur, er hann javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Er frískur vindur ella strúkur í vindi, gerst hann ójavnur og keðiligur við hvirlum.

Fer vindferðin upp í strúk í vindi (13 m/s), er ikki lendandi hjá tyrluni.

Útsynningur er ein vát ætt – eingin ætt millum útsynning til landsynning er turr.

Tað kann vera mjørki á útsynningi, men ikki so nógv.

Útsynningur er ringasta brimættin. Er nóg nógv trykk í sjónum á vetrardegi, er bæði vestanbrim og  eystanbrim í senn. Tað fer eysturvið báðumegin oynna, slær ímóti Streymoynni og kemur yvirum. Brim hoyrist væl í Koltri.

Har eiðið er lægst, er ein long hella. Hon tekur tað ringasta av alduni, áðrenn hon brýtur. Longur suðuri er eiðið hægri, men eingin hella er undir. Har hevur tað onkuntíð brotið uppum. Sjógvurin er farin oman ígjøgnum Geilina og hevur sett inn í sethús og fjós.

Við stóru og høgu alduni vestanfyri, sum kemur upp á hálvt bergið saman við kolandi stormi, kann nógvur sjógvur koma uppum. Hesin nógvi sjógvurin, sum skolar oman, hevur ført við sær, at partar av bøgarðinum slættaðir við jørðina. Eisini eru stórir steinar farnir á rull.

Útsynningur vestan

Á útsynningi vestri er veðrið sum á vestri.

Vestan

Vestan er ein fín ætt í Koltri.

Vindurin er javnur, tá ið hann er vestan, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Ættin roynist væl sum góðveðursætt. Er nakað av vindi, er nógvur vindur í Koltri, men hann er javnur – ikki hvirlur. Tá ið lágtrýst við stormi ella ódn ganga norðureftir vestan fyri Føroyar, er sloppið Heimi í Húsi, tá ið hann er komin upp í vestan. Tað ringasta er yvirstaðið. Norðuri í Gerði er tað ringasta ikki komið enn.

Vestan er besta ættin at fara í bakkan at fleyga lunda. Hann kann liggja í fleiri dagar við lítlum vindi, og kann nógv fáast við stongini.

Vestan er góð ætt hjá tyrluni at lenda í Koltri.

Vestan er ein nokkso turr ætt. Oman fyri útsynning eru allar ættirnar turrar. Tað regnar sjálvandi onkuntíð – samregn ella ælaveður.

5. mars í 2022 var frískur vindur vestan. Ein hitabrúgv við ælaveðri var omanfyri, skýfóturin beint oman fyri fjøllini. Mynd: Sørin Djurhuus  

Vesturættin er ikki ring mjørkaætt. Um summarið kann hann liggja við mjørka, serliga í erva – heilt frá Líðargarðinum og niðan á oynna. Tá ið tey gingu til neytar, kundi tað vera ringt at finna neytini.

Um veturin er vestan ring brimætt – bæði til vestanbrim og eystanbrim. Tað kann vera ringur sjógvur og stór alda, og nógv brim er vestanfyri. Aldan, sum kemur inn ígjøgnum Vágafjørð, endar inn í Dølum undir Streymoyarlandinum og kemur yvirum.

Vestanbrimið kann vera ringt at sleppa av við. Vindurin kann vera minkaður niður í lítið ella einki, og stilt er í bygdini, men enn ódn í brimi í 1-2 dagar.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan er sum vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur strekkir oynna suðureftir og er ein góð ætt í Koltri – líka sum norðan og landnyrðingur.

Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið, tá ið tað ikki er nógvur vindur. Er nógvur vindur, er hann ójavnur Norðuri í Gerði, men Heimi í Húsi er hann alla tíðina javnur. 

Útnyrðingur er ein turr ætt. Er ælaveður, kemur tað suður á grunnin og steðgar har. Er nakað av vindi, kunnu nakrir dropar merkjast í Koltri. Minkar vindurin, er turt.

Hósdagin 20. august var eitt frískt lot av útnyrðingi. Ælaveður var í Kvívík og eitt sindur suðureftir – tað kom ikki suður til Koltur. Eina løtu var frískur vindur, og onkur dropi var í Koltri. Tá ið vindurin minkaði aftur, var turt. Á norði og á landnyrðingi ger tað sama seg galdandi, at ælini hanga føst yvir Streymoynni og koma ikki yvir um fjørðin. Mynd: Lív Kjølbro Skarðsá.  

Útnyrðingur er ikki ring til mjørka. Hann kann liggja í erva viðhvørt.

Útnyrðingur gevur ikki nógv brim. Er trykk í sjónum á vetrardegi, kann vera eitt sindur av brimi.

Útnyrðingur norðan

Á útnyrðingi norði er veðrið, sum tá ið hann er norðan.

VEÐRIÐ Í KUNOY

MARS 2026

 VEÐURSTOVA FØROYA

 Les alla samrøðuna í pdf: Veðrið Í Kunoy

Dagfesting: 5. mars 2026

Staður: Faktorsvegur 14 – 700 Klaksvík

Heimildarfólk: Jógvan Heinesen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Eitt sindur um Kunoy og veðrið

Kunoy er einasta bygdin á vestursíðuni á Kunoynni.

Eystanfyri eru brøtt og høg fjøll. Ættirnar úr norði og niður um eystan roynast tí væl til vind. Afturfyri roynast tær illa til regn og kava. Landsynningur kemur bæði oman av Landsynningsknúti og fram við landi og roynist illa til vind í ringum veðri. Sama er við suðurættini og útsynningi. Flestu hús vórðu í gomlum døgnum bygd við grótveggi suðureftir.

Vestanfyri er Kalsoyarfjørður, og haðani sleppur lotið  næstan ótarnað at bygdini. Mjørki er næstan bara á lágættum, tá hann fer norður ígjøgnum fjørðin.

Liggur hann suðurígjøgnum fjørðin, er sjóvarfalsbrim við lendingina. Ringastu brimættirnar eru norðan og útnyrðingur, og mesta brimið er, tá vestfallið er hálvrunnið og fram ímóti kyrrindum.

Tá ið lágtrýst við illveðri er vestan fyri Føroyar og gongur norðureftir, er ringasta løtan til vind, meðan hann er útsynningur. Fer hann upp í útsynning vestan, stendur hann vinkulrætt inn á bygdina og tey brøttu fjøllini aftanfyri. Tað drepur uppi og verður stilt.

Mynd 2: Kunoy

Fyri at fáa meiri at vita um veðrið á øllum ættum í Kunoy setti undirritaði seg í samband við Jógvan Heinesen. Hann er ættaður úr Kunoy og hevur búð har næstan alt lívið. Hann hevur verið sjómaður og tikið lut í øllum bygdarlívinum, fingist við landbúnað og tað, sum hartil hoyrir.

Hann kom á skrivstovuna hjá Veðurstovuni á Vestaru Bryggju í Klaksvík at vitja og tosa um staðveðrið í Kunoy.

Við til samrøðuna hevði eg spurnarblað til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur oman av Kúvingarfjalli og er ein hampulig ætt í Kunoy.

Norðan roynist toluligt til vind. Hann er javnur, vindferðin er tann sama sum fyri landið. Í góðveðri á sumri er næstan stilt men kalt í Kunoy. Í illveðri er ættin eisini hampulig, tey ræðast ikki illveður av norði.

Norðan roynist, líka sum hinar høgættirnar, illa til terra. Ein nokkso vát ætt. Okkurt summarið við nógvari høgætt kom eingin klúkur inn av hógv, alt kom úr turkilagi. Tey kaldastu sumrini við tráari høgætt hevur kavað í fjallið alt summarið. Tað legst ikki nógvur kavi í Kunoy av norði. Hann fýkur fekk so hvørt, og kann leggja seg í skalvar.

Norðan er – líka sum hinar høgættirnar – ikki mjørkaætt í Kunoy.

Á høgættunum er sjóvarfalsbrim í Kunoy. Eisini á norði. Ringast er, tá ið vestfallið er hálvrunnið og fram ímóti kyrrindum. Tá er vanliga aftur kyrt. Onkuntíð er brimið komið suður við eystfallinum til tað er hálvrunnið, men tað er hent bert hendinga ferð. Bátar, sum eru komnir úr Klaksvík, hava onkuntíð bíðað nakrar tímar útfyri, áðrenn teir eru slopnir til lendingina.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan líkist landnyrðingi, og er ein hampuliga góð ætt í Kunoy.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur ígjøgnum Skarðsgjógv og er ein góð ætt í Kunoy.

Í góðveðri er vindurin javnur og vindferðin minni enn kring landið. Men er nógvur vindur – illveður – kann vera nógvur vindur við hvirlum.

Sum hinar høg- og eysturættirnar, er landnyrðingur ein vát ætt. Tað regnar ofta. Ælaveður. Tað sama er við kava. Tá ið nógvur kavi er komin niður, er tað so at altíð eystaneftir ella av landsynningi.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt.

Sum á hinum høgættunum, er sjóvarfalsbrim. Mesta brimið er á hálvum vestfallið og út.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri líkist veðrinum á eystri.

Eystan

Eystan kemur oman av skørðunum, sum eru oman fyri dalin, og er ein tann besta ættin til vind í Kunoy.

Tað er lítið av vindi á eysturætt, vindurin er javnur, og vindferðin er væl minni enn kring landið. Er ódnarveður, er lítið av vindi í Kunoy. 

Tey kunnu altíð rokna við avfalli, tá ið hann er eystan. Tað regnar ofta – bæði ælaveður og samregn. Sama er á vetri við kava. Teir stóru kavarnir er komnir eystaneftir ella av landsynningi.

Eystan er mjørkaætt. Serliga um summarið. Hann kemur omanav.

Eystan er ikki brimætt. Tað er slætt fram við landi. Gamalt er, at tað er siglandi av Fiskimøl, sum er ein sandoyra beint sunnan fyri bygdina í Haraldssundi, á Kunoyarstøð í nógvum vindi. 

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eystan.  

Landsynningur

Landsynningur oman av Landsynningsknúti, sum er nakað sunnan fyri bygdina (í dagliga talu nevnd Landsaraknútur).

Landsynningur er ofta tráur. Hann kann hava nokkso nógvan vind við sær og vera rættiliga strangur. Vindurin er javnur, men í illveðri eru hvirlur.

Í liggjandi landsynningi – tømingi – er hann tráur og tykist ákoyrandi og kaldur. Steðgar ongantíð á.

Sum eysturættin er landsynningur eisini ein vát ætt. Tað regnar ofta. Liggur hann hóttir av landsynningi, fer at regna, tá ið eystfallið kemur suður.

Men hann kann hóast tað viðhvørt liggja við turrveðri og hava allarbesta hoyterran við sær. Ein tokubakki kom eina ferð norður ígjøgnum fjørðin og legði seg frá Flesjunum og eitt sindur norðureftir. Hann var liggjandi eina tíð, og tá ið húsamenn aftur sóu Kunoyarbø, var hann ruddaður. Landsynningur er ein ring kavaætt. Fer at kava á landsynningi og so ganga upp í eystan, kann verða stórkavi.

Landsynningur er ringasta mjørkaættin í Kunoy. Hann kemur ofta norður ímóti Flesjunum og verður liggjandi har. Men hann eisini koma longur norður.

Landsynningur er ikki brimætt, men eitt sindur av vindvág.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan strekkir fjørðin norðureftir. Er nógvur vindur lágt, heldur vindurin seg á fjørðinum og kemur ikki inn til bygdina – inn í Kunoyarbug.

Í aðrar mátar líkist landsynningur sunnan suðurættini.

Sunnan

Sunnan kemur av Syðradali norður ígjøgnum fjørðin.

Vindurin er javnur og vindferðin tann sama sum kring landið. Einki skáar fyri ættini, og viðhvørt er nógvur vindur. Í góðveðri roynist sunnan sera væl í Kunoy. Tað kann gerast heitt, bæði í bygdini og niðan í dalarnar omanfyri.

Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu sunnan roynist til avfall. Tá ið brúgvaløg eru omanfyri, kann regna illa. Til ælaveður er hon hampulig, frægari enn høgættin. 

Sunnan er mjørkaætt. Serliga um summarið.

Sunnan er ikki brimætt. Tað er ikki ordliga brim á nakrari lágætt, men er nógvur vindur, er vindvág, tá ið hann rekur upp í ættina.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum sunnan.

Útsynningur

Útsynningur kemur omanav Húsaeiði og tvørtur um fjørðin. Ættin er bæði tann besta og tann ringasta ættin í Kunoy til vind.

Er ikki nógvur vindur, kemur hann javnur um fjørðin, og vindferðin tann sama ella minni enn kring landið. Er nakað av vindi, gerst hann ójavnur, og so koma hvirlur. Í illveðri er veðrið í bygdini ordliga ringt. Hann slær í fjall aftanfyri, verður rangur og liggur omanav.

Útsynningur er yvirhøvur ein turr ætt. Hongur eitt brúgvalag omanfyri við regni, regnar eisini í Kunoy, og viðhvørt kann vera ælaveður, men útsynningur er besta terraættin í Kunoy.

Útsynningur er hvørki mjørka- ella brimætt.

Útsynningur vestan

Á útsynningi vestri drepur uppi. Hann liggur upp av Miðtindi (Miðardalstindi), sum er eitt sindur norðan fyri Húsar. Haðani kemur hann vinkulrættur inn á bygdina og fer ímóti høgu fjøllum beint eystanfyri. Tað kann vera sera ringt veður og rættiligar stórar glaður á fjørðinum, men stilli í Kunoy. Tey kunnu ganga úti við kertiljósi, uttan at tað slóknar, meðan ódnin herjar landið.

Er Skarðdalsá stór ein slíkan dag, rennur einki útav Skorðini heilt har uppi, tí nógvi vindurin fær alt at renna beint uppeftir.

Vestan

Vestan kemur beint upp fyri Skipið, sum er sólarmerkið fyri vestan í Kunoy – t.e. beint oman fyri tunnilsmunnan til Villingardalstunnilin – tann sunnasta tunnilin í Kalsoy.

Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Ættin er viðhvørt óútroknilig, tí tað kann vera gott veður við lítlum vind, men eisini illveður.

Tað kann vera øgiliga ringt veður av vestri á morgni og blíva fínasta veður seinni um dagin ella um kvøldið. Tá ið Kunoyar kirkja fylti 100 ár 1. desembur 1967, var illveður av vestri. Tað var av allarringasta veðri. Barskor sigldi fólk úr Klaksvík til hátíðarhaldið, og hann hevði 1 tíma og trý korter frá Flesjunum til Kunoyar. Í góðum veðrið hevði tað tikið 15 minuttir. Tað vóru fleiri, sum væntaðu, at kirkjan fó í luftina í tí ringa veðrinum. Um kvøldið var fínasta veður, enn av vestri.

Vestan roynist líka illa til terra sum høgættirnar. Ofta er ælaveður. Hendinga sjáldsamt, at nakað tornar á ættini.

Mjørki kann koma á vesturættini, men hon er ikki nøkur ring mjørkaætt. Tað kann eisini brima, men ikki so nógv.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan er sum útnyrðingur.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur út Mikladali og suður ígjøgnum fjørðin.

Ættin roynist hampuliga væl til vind. Er ikki nakað serliga av vindi, er hann javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Er nakað av vindi ella illveður, eru harðar hvirlur og eingin skái.

Sum hinar roynist er hann vátur. Tað regnar ofta. Av kava legst lítið.

Mjørki kann koma fyri, men tað er ikki nógv, og langt er ímillum.

Útnyrðingur er saman við norðurættini ringasta brimætt.

Útnyrðingur norðan

Á útnyrðingi norði er veðrið, sum tá ið hann er norðan.

VEÐRIÐ Í LAMBA

NOVEMBER 2022

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak niður skjalið í pdf: Veðrið Í Lamba

Dagfesting: 16. november 2022

Staður: Faktorsvegur 14 – 700 Klakvík

Heimildarmaður: Jón Nónklett, bóndi og sjómaður

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Lamba

Lamba er bygd í Eysturoy – bygd á eitt eiði, sum strekkir seg eystur og vestur úr Lambavík í eystri ímóti Skálafjørðinum í vestri.

Norðureftir og suðureftir eru fjøll, norðureftir høg fjøll og suðueftir lægri fjøll.

Norðanfyri er Stórafjall (568), í landnyrðing er Lambaregn (475m) og millum hesi fjøll er Lambaskarð, í vanligari talu Skarðið (371m)

Suðureftir er Hæddin 267m)

Mynd 1: Kort av sunnara parti av Eysturoy. Pílarnir peika ímóti Lamba.

Veðrið í Lamba

Veðrið í Lamba er tengt at ættini, líkasum tað er alla aðrastaðni í Føroyum.

Millum manna verður sagt, at tað eru bara tvær ættir í Lamba, annaðhvørt liggur hann inneftir (av eystri) ella heimeftir (av vestri).

Men soleiðis er sjálvandi ikki, og tað er stór variatión í bæði megi, og hvussu ættin rakar ymsastaðni í bygdini.

Men lendið ger, at fleiri ættir snara sær soleiðis, at tá tað ikki er nógvur vindur, liggja tær annaðhvørt inn eftir víkini ella úteftir.

Lamba liggur á fótablaðnum á Stórafjalli fyri norðan, og tískil eru serliga høgættirnar góðar. Norðan er at kalla stilli í øllum veðri, og tað kann birtast kertuljós úti, hóast tað er stormur og skaðaveður aðrastaðni.

Tískil kann eisini leggjast nógvur kavi á høgætt. Tað er lívd og kavar beint niður og skalvar leggjast allan vegin frá Stórafjalli og út í Líð.

Á sjálvum Skarðinum er nógvur vindur á høgætt, og tað kann verða ringt at fóta sær. Skarðið er smalt, og tá alt verður trýst saman og fer upp um Skarðið, kann vera vindur av ódnarmegi har, hóast tað er nógv minni miðalvindur aðrastaðni í landinum.

Eysturættirnar eru tær, ið ávirka lambafólk mest og eru skaðaættirnar á sjónum og óttin hjá teimum, sum eiga bát og neyst. Eystur í hav er opið, og tískil roynist illa til kyrru millum landnyrðing og sunnan.

Eysturættin er køld um veturin, tá vit fáa vind úr Russlandi og har um leiðir, og hon fer inn á bein og gjøgnum møn og merg. Um summarið hevur hon slavna luft við sær uttan av havi og aloftast við mjørka og er óbrúkilig til hoyterra.

Hóast tað ikki er so høgt uppfyri suðureftir, so roynist tað væl til veður, tá ið hann kemur lágt.

Fyri vestan er Skálafjørðurin, og tað er haðani skaðaættirnar til vind eru.

Fyri at fáa meiri at vita um veðrið í Lamba á teimum ymsu ættunum, setti undirritaði seg í samband við Jón Nónklett (JN). Hann er úr Lamba og av bóndaætt. Var sjómaður í nøkur ár, sigldi við m.a. farmaskipi, trolara og línuskipi og er útlærdur skipsførari. Hann situr á festinum á fedranna garði í Lamba umframt einum øðrum festi Millum Fjarða. 

Røktin av Eystursíðuni, festinum í Lamba krevur bát og langar túr til gongu og er tískil nær tengt at veðrinum.

Við til samrøðuna í fundarhølinum hjá Veðurstovu Føroya á Faktorsvegi 16 í Klaksvík hevði undirritaði spurnarblað til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali. 

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar. Íalt 16 ættir.

Norðan

Norðan er góð ætt í Lamba. Lítil ella eingin vindur.

Vanliga er nógv minni vindur í Lamba enn aðrastaðni í landinum á norðurætt.

Norðan er turr ætt í Lamba. Tó kann nógvur kavi leggjast á norðurætt.

Tað er so at siga ongantíð mjørki á norði.

Landnyrðingur norðan

Veðrið í Lamba á landnyrðingi norði er tað sama sum á norði.

Landnyrðingur

Landnyrðingur er miðalgóð ætt í Lamba.  

Vindurin av landnyrðingi er javnur í Lamba og er líkasum miðal fyri landið upp í 15 m/s. Fer hann upp um tað, kann tað koma sum úr byrsumúla hjá teimum, sum búgva undir Lyngbrekku.

Vanliga er landnyrðingur turrur í Lamba. Mjørki kann leggja seg í erva á landnyrðingi.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan er ikki nøkur ring ætt í Lamba.

Vindurin er javnur, vindferðin eitt sindur meiri enn sagt fyri landið.

Tá ið tað kemur til avfall, er landnyrðingur eystan líka sum miðal fyri restina av landinum – t.e. ikki turrari ella vátari enn aðrastaðni, líkist øllum øðrum.

Mjørkaættirnar í Lamba eru frá landnyrðingi eystri og niðureftir. Longur niður ættin, verri er við mjørka. Blívur vekk á landsynningi suðuri ella suðuri.

Eystan

Eystan er ein køld og trá ætt í Lamba.

Vindurin á eysturætt er so javnur, sum hann kann vera. Einki ber uppfyri. 

Vindferðin er vanliga eitt sindur meiri á eystri enn miðal fyri landið.

Eystan er ein vát ætt í Lamba og eisini mjørkaætt.

Landsynningur eystan

Veðrið í Lamba á landsynningi eysti er tað sama sum á eystri.

Landsynningur

Landsynningur er ikki ein góð ætt í Lamba – ringasta brimætt.

Vindurin er javnur, vindferðin tann sama sum miðalvindferðin fyri landið.

Landsynningur er ein vát ætt í Lamba og eisini mjørkaætt.

Landsynningur sunnan

Tað er ójavnt, hvussu landsynningur sunnan roynist í Lamba.

Vindurin er javnur, vindferðin tann sama sum miðalvindferðin fyri landið.

Landsynningur sunnan er vát ætt í Lamba og eisini mjørkaætt.

Í áttatiárunum vóru bæði Lyngbrekku- og Fløtabáturin skræddir úr neystunum av brimi. Harður streymur og landsynningur sunnan gjørdi, at brimið breyt neystahurðarnar inn á neystunumð sum standa ovarliga niðri á Heyggi

Sunnan

Sunnan er góð ætt í Lamba.

Vindurin er javnur, vindferðin minni enn miðalvindferðin fyri landið.

Suðurættin er vát ætt í Lamba og mjørkaætt eisini. Tó ikki so nógv sum eystan og landsynningur. Pollamjørki, sum hvørvur, tá ið sólin kemur fram.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er ein góð ætt, tá ið tað kemur til vind.

Á útsynningi suðuri er javnur vindur, vindferðin eitt sindur minni enn miðalvindferðin fyri alt landið.

Ættin er ikki altíð vát í Lamba. Vanliga er ælaveður á ættini. Á útsynningi suðuri er ikki mjørki í Lamba.

Útsynningur

Útsynningur er ein miðal góð ætt í Lamba, tó keðilig ovarlaga í bygdini. Ættin er tann ættin í Lamba, sum líkist mest almennu forsagnunum fyri veðrið.

Vindurin er javnur, tó kunnu tey fáa hvirlur í Dalinum, tá ið  vindurin er nógvur. Hann kemur upp um Akslaklettar og fær ferð omanav aftur. Ovarlaga í bygdini er meira vindur á útsynningi, har hann gongur fríur av Saltnesi heilt vestur undir Síðu.

Á útsynningi kann vera ælaveður, ikki samregn – og ættin er ikki mjørkaætt.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er ringasta ætt í Lamba.

Vindurin er ójavnur – rakar fleiri ferðir og á báðum síðum, so hvørt sum hann fer heimeftir gjøgnum bygdina. Í ringum veðri er meira vindur enn miðalvindferðin er fyri landið.

Útsynningur vestan er ikki ein vát ætt í Lamba, men er sum sagt fyri landið. Heldur ikki mjørkaætt.

Vestan

Vestan er ikki góð ætt í Lamba. Kann vera nógvur vindur um veturin, men sjáldan liggur hann leingi. Góð terraætt um summarið. Setur væl av, tá ið lotið ligur heim gjøgnum bygdina.

Vindurin er javnur, og vindferðin er nógv meiri enn miðalvindferðin fyri landið.

Vesturættin er ikki ein vát ætt í Lamba, heldur ikki mjørkaætt.

Útnyrðingur vestan

Veðrið í Lamba á útnyrðingi vestri er nakað tað sama sum á vestri.

Útnyrðingur

Útnyrðingur er góð ætt í Lamba.

Vindurin er javnur, vindferðin er minni enn miðalvindferðin fyri landið.

Ættin er ikki vát í Lamba, men kavi legst á útnyrðingi. 

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan er góð ætt í Lamba.

Vindurin er javnur, men tá ið hann er nógvur, fær hann ferð á oman av Skarðinum og rakar húsini á Kinn við nógvari megi. Vindferðin er minni enn miðalvindferðin fyri landið.

Ættin er turr um summarið, men kavi kann leggjast um veturin. Útnyrðingur norðan er ikki mjørkaætt. 

VEÐRIÐ Í LEIRVÍK

 JANUAR 2023

VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Leirvík

Leirvík

Leirvík er bygd á Eysturoy, miðskeiðis á eystursíðuni.

Úr bygdini í útnyrðing um norðan niður í landsynning eystan er hav – Leirvíksfjørður. Úr landsynningi um sunnan og upp í útnyrðing eru fjøll – høg og miðalhøg.

Í landsynning úr Leirvíksbygd er Sigatindur (612m) og í útsynning úr bygdini er Knúkur (460m). Úr Sigatindi og vestur til Knúk er ein lægri fjallarøð. Í beinan vestan úr bygdini er Ritafjall (641m).

Mynd 1: Kort av Eysturoy. Leirvík er á eystursíðuni, miðskeiðis á oynni.

Leirvík er bygt niðast í einum stórum dali, sum er opin út í Leirvíksfjørð úr norði niður í eystan. Sjálvur dalurin er opin ímóti landnyrðingi.

Liggur hann úr útnyrðingi um norðan til landnyrðing, er einki, sum verjir fyri ættini. 

Er ættin av landsynningi suðurum og upp í vestan, ávirka fjøllini veðrið í Leirvík. Í góðum veðri við lítlum vindi verja tey væl ímóti lotinum, men er nógvur vindur í illveðri, eru harðar hvirur.

Mynd 2: Leirvík og fjallarøðin avmyndað í vesturhallan sunnan. Fjallið vinstrumegin er Sigatindur (612m) og fjallið nakað høgrumegin miðjuna á myndini er Knúkur (460m). Lægsta punktið á røðini ímillum Sigatind og Knúk er Dvørgaskarð (315m). Fjøll og fjallarøðin verja ímóti lotinum, tá ið vindurin ikki er nógvur, men gera harðar hvirlur, tá ið tað er nakað av vindi. Útsynningur sunnan er ringasta ættin í Leirvík. Tá kemur vindur oman av røðini bæði eystan- og vestan fyri Knúk. Besta ættin til vind er útnyrðingur, sum er tvørtur um myndina, úr høgru ímóti vinstru.

Veðrið í bygdini

Veðrið í Leirvík er sera nær tengt at ættini. Sveiggini ímillum gott og ringt veður kunnu vera stór, og bert lítil munur í ættini kann gera stóran mun í veðrinum. Er liggjandi góðveður á sumri av landsynningi ella eystri í nakrar dagar, kann vera sera lýtt og gott veður við klárum lofti og nógvari sól. Liggur hann av útsynningi suðuri, er vanliga nógvur vindur, á høgætt kann vera gjøgnumtreingjandi kuldi.

Alt meðan veðrið aðrastaðni í Føroyum kann vera munandi øðrvísi.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í bygdini í Leirvík, hevur undirritaði fingið samband við Sørin S. Djurhuus (SD), tilbúgvinarleiðara í Eysturkommunu. SD hevur sett seg í samband við 7 leirvíkingar, sum vita um veðrið í bygdini.

Við til samrøðuna í kantinuni hjá sløkkiliðnum í Eysturkommunu í Leirvík hevði eg spurnarblað il allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdin:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar. Nógvar av millumættunum hava sama veður við sær, sum heil- ella hálvættin beint við.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Tá ið hann kemur av norði, er vindurin javnur í Leirvík. Hann fer suður ígjøgnum fjørðin. Tað kann vera nógvur vindur av norði, men ikki hvirluvindur.

Tey siga í Leirvík, at alt møguligt kundi henda á norði, tá ið tað bara var tann gamla keiin. Bilar og annað skolaðu út, neystahurðar brotnaðu o.s.fr.

Tá ið tað er norðan, er vindferðin tann sama sum miðal fyri landið.

Norðan er ikki eit vát ætt í Leirvík, men ofa eru ælingar í ættini.

Norðan er ikki mjørkaætt í Leirvík.

Norðan er góð ætt í Leirvík – ikki skaðaætt. Køld ætt á vetri og kann geva nógv brim (sjóvarfalsbrim).

Landnyrðingur norðan

Á landnyrðingi norði byrjar Kallurin – t.e. norðurendin á Kalsoy – at taka av lotinum. Tí er ættin eitt sindur frægari til vind enn beinur norðan.

Í aðrar mátar er landnyrðingur norðan tað sama sum beinur norðan.

Landnyrðingur

Tá ið tað er landnyrðingur, merkist lítið til vind í Leirvík. Tað er so at siga stilli. Eisini tá ið vindferðin kring landið er upp í 20 m/s.

Ættin er vanliga ikki vát – tað er ikki samregn á ættini. Góður hoyterri.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt í Leirvík.

Landnyrðingur er nógv tann besta ættin í Leirvík. Fyrr varð sagt, at um tú ikki kanst bera kertuljós millum húsini á landnyrðingi, so ganga áttamannaførini burtur á Norðhavinum.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingi eystan er góð ætt í Leirvík. Veðrið líkist veðrinum á landnyrðingi.

Mynd 4: Myndin tikin í landnyrðing eystan. Á hesari ættini líkist veðrið veðrinum á landnyrðingi.

Eystan

Tá ið ættin er eystan, er vindurin javnur í Leirvík, og vindferðin er minni, enn hon er í miðal fyri landð. 

Eysturættin er ikki vát í Leirvík, men veðrið kann vera ælut á vestfallinum. Eystan er ikki mjørkaætt, tó kann mjørki vera á vestfallinum.

Góð ætt í Leirvík – tó ikki líka góð sum landnyrðingur. Tað sæst meir til vindin, hann kemur av háskúlanum yvir um fjørðin.

Landsynningur eystan

Veðri er nakað frægari ætt enn landsynningur. Tó er hann nakað keðiligur.

Mynd 5: Myndin tikin í landsynning eystan. Liggur hann av landsynningi eystri, er kann veðrið vera eitt sindur keðiligt.

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur hann norður við landinum, spílar seg út úti á Egg. Veðrið er ringast niðri við havnarlagið, úti á Egg og á Toftanesi. Veðrið er nakað frægari upp í bygdini.

Segði hann frá nógvum vindi av landsynningi, kundi hann halda sær, til tað bleiv ljóst dagin eftir, um tað frysti um kvøldið.

Vindurin av landsynningi er ójavnur. Glaður eru á fjørðinum og rættiligar harðar hvirlur.

Vindferðin á landsynningi er væl meira enn miðalvindferðin fyri landið.  

Landsynningur er vát ætt í Leirvík. Um summarið kann hon eisini vera mjørkaætt. Tað kann vera sera tjúkkur mjørki, sum kemur bóltandi við vestfallinum. Eisini kann tað flóta yvir úr Norðragøtu.

Á landsynningi kann vera nógv brim í Leirvík á eystfallinum.

Ættin er góð summarætt og ring vetrarætt.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á suðuri.

Mynd 7: Myndin tikin ímóti landsynningi suðuri. Veðrið á hesari ættini líkist veðrinum á suðuri.

Sunnan

Sunnan er ikki góð ætt í Leirvík, tá ið nógvur vindur er. Tá er vindurin ójavnur, nógvar hvirlur. Í góðum veðri á sumri er ættin góð.

Tað er ikki minni vindur á suðuri, enn tað er í miðal fyri landið.

Sunnan er ikki ein vát ætt ella mjørkaætt. Gjøgnumgangandi er lítil mjørki í Leirvík, tað er tengt at sjóvarfallinum.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er ringasta ætt í Leirvík. Hon er ring í allari bygdini. Er nógvur vindur á útsynningi suðuri, er einki skil í hvønn vegin vindurin fer. Í illveðri varð asfalt eina ferð rullað av vegnum sum pappír á útsynningi suðuri.

Í hampuligum veðri er ættin ikki so ring, tá er vindurin javnur. Fer hann upp um 15 ella 20 m/s, eru harðar hvirlur. Skaðavindur.

Vindferðin á útsynningi suðuri er tann sami ella meiri enn miðalvindurin fyri alt landið.

Í Leirvík er altíð ælaveður á lágætt – eisini á útsynningi suðuri. Ættin er ikki mjørkaætt.

Útsynningur

Útsynningur er sum útsynningur sunnan, tó ikki líka keðiligur. Hann kemur ikki báðumegin Tindin (Sigatind) men heldur omaneftir.

Vindurin er ójavnur og óstøðugur. Hetta er tann ójavnasta ættin í Leirvík, og tað er ikki minni vindur, enn miðalvindurin er fyri landið.

Á útsynningi kann regna í Leirvík. Ættin er eisini góð terraætt um summarið, men eisini ein ætt við ælingum.

Útsynningur er ikki mjørkaætt.

Yvirhøvur er ættin ikki ein góð ætt. Er lítil vindur, er ættin góð upp í 12 m/s.

Útsynningur vestan

Er ættin útsynningur vestan kann vindurin vera ójavnur. Hann kemur oman av Ritafjalli.

Vestan

Vestan er vanliga ein góð ætt í Leirvík. Vindurin er javnur í hampuligum veðri, er nógvur vindur, eru nokkso hørð vindkast.

Vindferðin á vestri er tann sama sum miðalvindferðin fyri landið.

Vestan er ikki ein vát ætt og ikki mjørkaætt.

Mynd 10: Sunnan fyri brimgarðin ímóti vestri.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum á útnyrðingi.

Útnyrðingur

Á útnyrðingi er vindurin javnur. Hann liggur suður ígjøgnum fjørðin. Kann vera ójavnur í ælingum.

Hann merkist meira suðuri í Leirvík enn norðanfyri. Vindferðin er tann sama sum miðalvindferðin fyri landið.

Á útnyrðingi kann vera ælaveður – ikki samregn. Tað velst um sjóvarfall.

Útnyrðingur er góð terraætt um summarið.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt og er roknað sum ein góð ætt í Leirvík.

Mynd 11: Úr Leirvík í útnyrðing, ígjøgnum Djúpini. Vinstrumegin á myndini er Róvin (513m) og høgrumegin sæst Líðarmunnin á Kalsoy. Longst burtur eru Nestindar (788m). Er ættin útnyrðingur ella útnyrðingur norðan, liggur hann suður ígjøgnum fjørðin og er javnur. Eru ælingar, kann vindurin vera ójavnur.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum á útnyrðingi.

VEÐRIÐ

Í LEYNUM, Á STYKKINUM OG Í KVÍVÍK

MAI 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

 Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Leynum, Á Stykkinum Og Í Kvívík

Dagfesting: 19. mai 2025

Staður: Kirkjuvegur 1 – 340 Kvívík

Heimildarfólk: Bjarni Dam

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdunum

Leynar, Stykkið og Kvívík eru bygdir á vestaru síðu á Streymoy. Felags fyri allar tríggjar bygdirnar er, at høg fjøll verja bygdirnar ímóti ættunum úr vestri norðurum og niður í landsynning. Byrjandi við Høgareyni (353m) vestur ímóti Vestmannasundi eru fjøllini eystur- og suðureftir Tindur (579m), Egilsfjall (618m), Gásafelli (477m), Sátan (621m) og Skælingur (767m).

Úr landsynningi niður í sunnan og upp í vestan kemur lotið uttan av havi – Vágahavinum ella Vestmannasundi. Tað kann tó vera sera ymiskt, hvussu væl fjøllini verja bygdirnar, ella gera veðrið verri.

Í Kvívík er veðurgott – av teim allarbestu støðunum í landinum til veður. Allar ættir eru góðar, eingin ring ætt – kanska undantikið útsynningur sunnan í illveðri.

Tað sama kann ikki sigast um Leynar. Sagt verður um veðrið í Leynum, at allar ættir eru ringar, uttan landsynningur. Allar hinar kunnu fara í ein posa.

Fólk í Leynum skal tí hava sagt, at kvívíkingar ikki skulu blanda seg, tá ið talan var um ringt veður, tí tað vistu tey einki um. Tey, sum dagliga gingu millum bygdirnar, merktu sjálvdan eitt lot í Kvívík. Komin niðan á Høvdina oman fyri bygdina á veg til Leynar, byrjaði veðrið.  

Stykkið er lítil bygd, sum er eitt sindur niðanfrá sjóvarmálanum. Veðrið á Stykkjunum líkist veðrinum í Leynum.

Mynd 1: Leynar, Stykkið og Kvívík.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum teimum trimum bygdunum, setti undirritaði seg í samband við Bjarna Dam. Hann er føddur og uppvaksin í Kvívík, og hevur búð í Leynum síðan hann kom til mans. Hann sigldi út í mong ár og róði út, tá ið hann var heima millum túrar. Hann beyð mær at koma at vitja seg í Kvívík at gera samrøðu.

Við til samrøðuna, sum var í Kulluni, sum er á Kirkjuvegi 1 í Kvívík, hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan liggur beint út av Kvívík og er ein góð ætt í øllum trimum bygdunum.  

Vindurin er vanliga javnur í øllum trimum bygdunum, og vindferðin er tann sama sum kring landið. Í illveðri er eisini nógvur vindur, men ikki skaðaætt. Tey ræðast ikki norðan, tá ið tað er illveður.  

Norðan er vanliga turr og tann besta terraættin. Tá ið Koltur hevur koll, vænta teir sær regn og raka saman alt fyri eitt. 

Á vetri kann leggjast nógvur kavi. Tað er komið fyri, at fólk eru innikavað og hava fingið hjálp at koma sær út.

Norðan er ikki mjørkaætt.

Norðan er besta kyrruætt – ikki brimætt. Lotið liggur út av víkini. Hevur verið lágætt við ókyrru og brimi fram við landi, og hann fer í norðan, so kyrrar tað nokkso skjótt – einar 2 dagar ella so, so er kyrt, og tú kanst fara á flot við einum 4-mannafari.  

Tá ið nógvur útróður var í bygdunum, var norðurættin ein tann besta. Teir róðu úr á Vesturhavið, sum teir kallað leiðirnar vestan fyri Vágar. Teir máttu vera kendir við streymviðurskiftini í Vestmannasundi, tí rak upp í ættina, kundi vera sera ringur sjógvur – eisini í góðveðri.

Tað var vanligt fyrr at kasta nót eftir seiði um veturin. Tað mátti vera deyðakyrt, tí at nótin mátti setast og dragast inn at landi. Bátur kom so inn at landi at taka seiðin inn. Tá ið hesar góðu umstøður vóru til staðar, var tað kallað nótakyrra.   

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan líkist landnyrðingi í øllum trimum bygdunum.

Landnyrðingur

Landnyrðingur er ein góð ætt í øllum trimum bygdunum, og hann kann liggja við góðum veðri, bæði summar og vetur.

Landnyrðingur líkist frá hinum ættunum, tí tað er altíð javnur vindur, og vindferðin er sum fyri landið. Um veturin kann vera nógvur vindur, eisini stormur.

Vanliga er turt á ættini, so hon er góð terraætt.

Á vetri kann koma heilt fitt av kava niður. Viðhvørt eru fólk innikavað og hava verið noydd til at fara út ígjøgnum vindeygað. Er turrur kavi, kann vera nógv jarðrok. Viðhvørt sæst ikki til grannan.  

Landnyrðingur er kyrruætt – einki brim. Heldur ikki mjørkaætt.

Í Leynum fer lotið út eftir lónni, eftir sandinum. Tað er gamalt, at tann vindur, sum er á lónni, er sami vindur sum úti á havinum. Í Leynum er ættin eisini kallað langhøvilin.

Landnyrðingur eystan

Liggur hann av landnyrðingi eystri, er vindurin ójavnur. Men hann er ikki skaðiligur. Um summarið roynist hann ymiskt í bygdunum. Tað regnar ofta í Leynum, ringur hoyterri Yvir í Gerði, sum er vestan fyri Stykkið, men góður terri Norðuri í Gerði, sum er norðan fyri bygdina í Kvívík.

Eystan

Eystan kemur oman úr Leynafjalli og er ringasta ætt í Leynum og á Stykkinum. Eisini ringasta ættin á Skælingi. Í illveðri er hon skaðaætt. Í Kvívík er hon heilt øðrvísi, hon ber næstan ikki við. Nógv minni av vindi og ongar hvirlur.

Ein dagur við vindi av eystri er tí stórur munur á veðrinum í bygdunum. Í Leynum og á Stykkinum merkist hann væl, meðan hann næstan ikki nemur við í Kvívík. 

Er nógvur vindur, og hvirlurnar koma oman úr fjallinum, er tað sum at hoyra eina kanón! Tær fara oman fyri hús miðskeiðis í bygdini, og bresta so niður í vøllin. Mosarok stendur úr vøllinum, og tað fer í allar ættir. Hvirlur fara so víðari yvir á Stykkið, har tað er komið fyri, at húsaskaði er hendur.

Eystan er ringast ovarlaga í bygdini. Tað er komið fyri, at fólk, sum settu búgv har uppi, eru flutt undan eysturættini omanaftur í bygdina, tí tað stóðst ofta skaði av henni. 

Skalt tú búgva í Leynum, skalt tú byggja sterkt. Ein hevði einaferð stillað upp at stoypa eina húsagrund. Væl var styrkt við vantskrúvum, reimum og øllum, sum hoyrir til. Nógvur vindur var av eystri, og ein hvirla kom niður í grundina og sprongdi allar 4 síðurnar útfrá. 

Teir plagdu at leggja bátar fyri teymi í ósanum. Viðhvørt lógu 4-5 bátar. Eisini teir kundu koma illa fyri av eysturættini. Hvirlurnar fóru tvørtur um ósan og inn í bergið hinumegin. Haðani stoyttu tær rangar niður í ósan, so teir bátar, sum har lógu, vórðu tiknir upp út sjónum og komu niðuraftur við kjølinum uppi.

Eysturættin er ein vát ætt í øllum trimum bygdunum. Tað kann regna nógv. Ring terraætt. Tað kann tó vera gott veður viðhvørt og góður terri.

Tvey hoyggjaðu einaferð á Stykkinum. Tey høvdu rakað alt saman, alt tað tey høvdu hoyggjað, og so kemur ein hvirla, og alt fór út á sjógv – hvørt stráið! Tað hevði verið turt og góður terri tann dagin.

Eystan er hvørki brim- ella mjørkaætt í Leynum, á Stykkinum ella í Kvívík.      

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini.  

Landsynningur

Landsynningur kemur frá Norðradalsnípu og ferð norður ígjøgnum Vestmannasund.

Landsynningur er besta ætt í Leynum, einasta ættin tey kalla eina góða ætt. Hon gongur frá Leynanesi inn í Steyrin, sum liggur undir Stykkjalandinum. Haðani fer hon niðaneftir í bygdina á Stykkinum, so kann vera nógvur vindur á landsynningi.

Innan fyri Leynanes og Steyrin er dýrdarlogn. Í illveðri er rokstormur við glaðum eftir einum snóri í beinari ál úr Leynanesi og inn í Steyrin, men inni á Lónni og í bygdini er ikki eitt lot. Tú kanst ganga millum hús við einum kertuljósi, uttan at tað slóknar.

Í Kvívík er ættin heilt hampulig. Hann fer tvørturvið og norður ígjøgnum Sundið – kemur ikki inn í bygdina. Bátar kunnu liggja í bátahylinum, tá ið hann er landsynningur – eisini í nógvum vindi.

Sum á hinum eysturættunum kann tað vera nógvur skadduvindur. Ert tú úti á Grunninum, og hann liggur út av Skælingi og út ígjøgnum Gjáarbotn, er eitt glaðustrok frá Streymoyarlandinum og líka yvir á Vágalandið. Tað kann vera heilt nógvur vindur.

Tað regnar ofta í øllum trimum bygdunum. Í tømingi kundi tað regna illa, áðrenn tað varð turt. Kann vera góð terraætt.    

Landsynningur er ikki mjørkaætt. Tað kann vera bakandi sól í Leynum, meðan tað er tjúkkur mjørki í Havn. Mjørkin kann viðhvørt fylla allan Kollfjarðardal niðan til tunnilsmunnan. Koyrir tú gjøgnum tunnilin vestureftir, er klárt og sól, tá ið tú kemur úr tunlinum h.

Landsynningur er ikki brimætt í Leynum.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum landsynningur

Sunnan

Sunnan liggur beint inn á Kvívík og inn ímóti Lónni í Leynum haðani hann fer niðan í Stykkjaurðina. Lotin kemur ikki heilt til bygdina í Leynum, men heldur seg eitt sindur útifrá.

Í Kvívík liggur vindur javnur niðan ígjøgnum bygdina, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Í Leynum og á Stykkinum er vindurin ójavnur, og tað kann gott vera heilt nógvur vindur. Í liggjandi góðveðri av suðuri er eisini gott veður í øllum trimum bygdunum.

Hóast nógvan vind viðhvørt, so er ættin ikki skaðaætt, tó at tað er hent onkuntíð.

Tá ið tað kemur til regn, so er suðurættin líka sum vesturættirnar. Tað regnar ofta og nógv – bæði sum samregn og ælaveður.

Sunnan er mjørkaætt í øllum trimum bygdunum, serliga um summarið.

Sunnan er brimætt, serliga í Kvívík. Í Leynum brimar ikki líka illa. Er vindur og brim av suðuri, og ættin gongur vesturum til útsynning sunnan ella allan vegin upp í útsynning vestan, veksur brimið.

Mesta brimið í Kvívík er ein tíma fyri vestfalskyrrindi til ein tímar eftir vestfalskyrrindi, tá ið ættin er farin úr suðuri og upp í beinan vestan.

Hevur hann ligið av suðuri eina tíð og fer at ganga upp í norðan, hoyra tey tað í Leynum niðan úr Lónni einar 2 dagar áðrenn. Tað skýtur í aldunum, og brimið blívur so hvølt. Tað hoyrist væl niðan í bygdina.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum suðurættin.

Útsynningur

Útsynningur kemur úr Sundinum og kann roynast illa til vind í Leynum. Í Kvívík og á Stykkinum er ættin ikki so keðilig.

Vindurin er javnur í øllum trimum bygdunum, tá ið hann er útsynningur. Í Kvívík er ikki nógvur vindur, eitt sindur minni vindur enn kring landið. Á Stykkinum og í Leynum er vindferðin nakað tað sama sum fyri landið. Í illveðri kann tað vera øgiliga nógvur vindur í Leynum. Ikki so nógv í hinum bygdunum.

Í góðveðri á sumri kann útsynningur roynast væl við lítlum vindi og sól.

Vanliga roynist útsynningur ikki væl til terra í bygdunum. Tey vænta sær annaðhvørt mjørka ella regn. Kann vera eitt sindur ringur at rokna út.   

Útsynningur er ringasta brimættin í Kvívík. Fer hann úr útsynningi suðuri og eitt sindur uppeftir, meðan tað er eystfall, er av mesta brimi, meðan tað er størst fjøra. Tað sama er í Leynum.

Gamalt er tað, tá ið hann er útsynningur og útsynningur vestan, at tey brotini, sum eru úti á Skælingsbarmi, koma inn ímóti Leynum og Kvívík. Tey kunnu vera nokkso stór.

Uppgangurin hevur onkuntíð verið so nógvur, at allur ósin í Leynum er fyltur, og sjógvurin er komin upp á kantin undir niðastu húsunum Leynamegin. Brimið er eisini onkuntíð farið niðan um Stykkjaneystini og hevur einaferð tikið ein tungan bátavogn við sær. Hann sást ongantíð aftur.  

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er sum útsynningur.

Liggur hann av útsynningi vestri, og ein tími er eftir av eystfallinum, plagar eitt æl at koma eftir suðureftir fram við Vágalandinum. Fólk í hoyna kundu fylgja við tí suður ígjøgnum Sundið. Ælið fer suður um Navirnar og tvørtur um Grunnin og inn ímóti Streymoynni. Tað kemur norðuraftur við vestfallinum. Tá fer at regna. Tí raka tey altíð hoyggið saman, áðrenn vestfallið kom.

Vestan

Vestan er ein eitt sindur tvørlig ætt, hann kemur omanav hinumegin og so út á Sundið.

Vindurin er javnur á vestri. Vindferðin uttan fyri bygdirnar er nógv ávirkað av sjóvarfallinum. Er vestfall, øsa tey hvønn annan upp, eisini tá ið tað er lítið av vindi. Tað kann vera munandi meira vindur, enn kring landið. Hetta sæst á veðrinum í Leynum. Har rósa tey ikki ættini. Lotið kemur beint inn av sjónum og hevur hug at fara suðurvið landinum.

Í Kvívík roynist vesturættin betur. Hann heldur seg uttanfyri. Á Stykkinum kann hann taka eitt sindur í, tá ið tað er nakað av vindi. Hann er farin niðan um Leynar og kemur rangur omanav yvir á Stykkið.

Vestan er ein vát ætt í øllum trimum bygdunum. Tað regnar ofta, men tað eru eisini dagar við turrveðri.

Vesturættirnar – t.e. út útsynningi og upp í vestan – hava eisini mjørka við sær. Mjørkin kemur suður ígjøgnum Sundið og so inn í bygdirnar.

Tað kann vera brim á vesturættini.  

Vestan liggur tvørtur um Sundið suðuri á Navunum (tað sunnasta nesið á Vágoynni, sum sæst úr Leynum). Har er ættin ógvuliga keðilig. Harðar hvirlur kunnu vera út fyri Okandali og norðureftir. Teir sum róðu út, máttu ansa sær har suðuri.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur strekkir Vestmannasund.

Útnyrðingur er góð ætt í Kvívík. Tað merkist ikki nógv til vind, heldur ikki í ringum veðri. Hann heldur seg úti á sundinum og kemur ikki inn til bygdina.

Í Leynum siga tey, at ættin kemur frá Frammi í Dal og fer oman ímóti Klyvjunum. Har fer hon í tvey. Ein partur fer eftir Leynavatninum oman til Leynar, meðan hin parturin fer oman í Kollfarðardal. Er nakað av vindi, kann hon vera sera ring í Leynum – tó vita tey ikki um skaðar. Í Kollfarðardali er nógv minni vindur. Komin út á Lónna møtist hon við tað, sum kemur suður ígjøgnum Vestmannasund.

Til terra roynist útnyrðingur illa í Kvívík. Hann kann regna eina løtu, so er sól og turt eina løtu, og so aftur grátt og regn. Soleiðis kann hann uppføra seg ein heilan dag. Tey siga, at útnyrðingur grætur so illa í Kvívík.

Útnyrðingur er ikki mjørka- ella brimætt í Leynum, á Stykkinum ella í Kvívík.

Útnyrðingur kemur frá Vestmannasundi og fer suður í Norðradalsnípuna (Dalsnípa), men inni á Dølum, sum er út fyri Norðradal og Syðradal, er tað besta ætt. Er veður at vera á floti, veit ein ikki av veðri har suðuri. Men tá ið tú skalt fara til húsa aftur, og tú kemur norður á Nípuna, kann tað vera fitt av vindi. Rekur tað upp í ættina, kann tað vera nokkso óslætt í sjónum.

Gamalt er, at úti í Vesturhavnum glaðar onnurhvør hvirla av útnyrðingi.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er norðan.

VEÐRIÐ Í MIKLADALI

 APRÍL 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Mikladali

Dagfesting: 23. apríl 2024

Staður: Faktorsvegur 14 – 700 Klaksvík

Heimildarfólk: Óli Olsen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Mikladalur

Mikladalur er bygd á eystursíðuni norðalaga í Kalsoy – í einum djúpum dali millum høg fjøll.

Kalsoyarfjørður er eystan fyri bygdina – úr vesturhallum norði niður í landssynning sunnan.

Tey høgu fjøllini norðan- og sunnan fyri bygdina ávirka veðrið í bygdini, og tey eru, ávikavist:

-          Kambur

-          Gásafjall (606m)

-          Millum fjøllini er ein fjallarøð um 300 metrar høg. Millum røðina og Kamb er Hálsur, sum er eitt sindur lægri.

Mynd 1: Kort av Kalsoy. Mikladalur sæst í reyða kringinum

Veðrið í bygdini

Veðrið í Mikladali er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Kemur hann undan Heystmúlanum, norðast á Kunoy, kann vera nógv brim, men er hann bert eitt sindur lægri, er einki brim. Kunoyggin stendur fyri og forðar bæði fyri vindi, brimi og regni.

Liggur ættin beint norður ígjøgnum fjørðin, er veðrið gott í bygdini, tí lotið kemur ikki innat. Tær góðu ættirnar eru úr eystri, suðurum og upp í útsynning.

Útsynningur er góð ætt, men fer hann upp í útsynning vestan, er tað tað ringasta ættin til vind.  

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Mikladali, setti undirritaði seg í samband við Óla Olsen (ÓO), sum er ættaður úr Mikladali, vaks upp har. ÓO flutti úr bygdini til Klaksvíkar, tá ið hann var ungur, men hevur alla tíðina havt hús og jørð í Mikladali og hevur verið nógv har.

Við til samrøðuna, sum var í hølunum hjá Veðurstovu Føroyar á vestaru bryggju í Klaksvík, hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Tá ið ættin er norðan, kemur lotið undan Kambi, og flókar kunnu fara vestur eftir røðini.

Ættin er góð til vind, tí tað lívir undir Kambi. Tað er lítið av jøvnum vindi vindur í bygdini, hóast nógvur vindur er kring landið. Tað kann vera ófantaligt úti á fjørðinum, og nógv brim, men lítil vindurin í bygdini.

Tá ið tað kemur til avfall, so kann vera nógv regn í bygdini, og kavaælingar eisini. Sum heild eru høgættirnar keðiligar til avfall. Mest ælaveður.

Norðan er ikki nøkur serlig mjørkaætt, men tað eru mjørkaflókar viðhvørt.

Norðan er brimætt í Mikladali. Allar høgættirnar eru brimættir, úr landnyrðingi í útnyrðing.

Ættin er ikki góð nakað uttandura nakað í Mikladali, tí tað er so kalt. Hon kann hvørki brúkast til hoyggj ella máling. Hon er ikki skaðaætt í ringum veðri.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðngur norðan, líkist veðrið í Mikladali veðrinum, tá ið hann er landnyrðingur.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur undan Heystmúlanum og inn ímóti bygdini. Ættin strekkir heim á Bust – sum er ímillum Ritudal og Villingardal.

Mynd 3: Ímóti landnyrðingi

Landnyrðingur er ein góð ætt í Mikladali. Vindurin er yvirhøvur javnur, og í illveðri kunnu hvirlur vera. Men ættin er ikki skaðaætt í illveðri.

Í ringum veðri koma hvirlu niðan ígjøgnum ánna, og hetta er tað einasta, sum fólk miðskeiðis í bygdini hoyra til vind av landnyrðingi í illveðri.

Tá ið tað kemur til avfall, er landnyrðingur svikaligur – sum hinar høgættirnar. Fyri tað mesta er talan um ælaveður, ikki samregn.

Í góðveðri á sumri, tá ið sólin skínur, og fólk eru í hoyna, síggjast viðhvørt ælingar koma undan Heystmúlanum og fara suður við Kunoynni og allan vegin til Klaksvíkar. Teir koma ikki út á fjørðin ella nærri Kalsoynni.

Vanliga er ikki mjørki á landnyrðingi, men flókar kunnu síggjast á sumri í góðveðri fara suður við Kunoynni.

Tað kann vera nógv brim av landnyrðingi. Bátar máttu viðhvørt dragast úr stóra neystinum longur niðan undan uppgangi. So nógv brim er viðhvørt, at sjógvur rennur oman ígjøgnum neystið.   

Landnyrðingur eystan

Ættin líkist landnyrðingi, men sleppur ikki líka langt heim. Hann sleppur illa nokk heim til Mikladals.

Mynd 4: Ímóti landnyrðingi eystri

Eystan

er ein sera góð ætt í Mikladali. Kunoyggin lívir, bæði fyri vind og avfalli. Hann sleppur hvørki suðureftir ella norðureftir.

Mynd 5: Ímóti eystri

Vindurin er javnur, og tað er lítil vindur í illveðri.

Ættin er ikki vát, regnið hongur eftir yvir Kunoynni.

Eystan er ikki mjørkaætt, men bert eitt sindur onkuntíð. Heldur ikki er brim á ættini.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum á landsynningi.

Landsynningur

Landsynningur er ein sera góð ætt í Mikladali. Hon er besta terraættin í bygdini. Við útnyrðingi er tað øvugt.

Mynd 6: Ímóti landsynningi

Vindurin er javnur í bygdini, og tað hoyrist ikki nógv til hann heimi í bygdini, tá ið tað er illveður. Úti á Magnusmørk hoyrist eitt sindur.

Landsynningur er ikki skaðaætt í Mikladali.

Ættin er yvirhøvur turr, men tað kann viðhvørt regna ógvuliga illi, tá ið brúgvaløgini eru omanfyri. Tá ið hann støkkur vesturum, slítur í.

Landsynningur er ikki ring mjørkaætt, men tað kann vera mjørki viðhvørt. Slavtoka kann liggja í Klaksvík og norður um Húsar, meðan tað er fínasti terri í Mikladali.

Brim er ikki í Mikladali á landsynningi. Tað er kyrt.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á suðuri.

Mynd 7: Ímóti landsynningi suðuri.

Sunnan

Sunnan er góð ætt í Mikladali. Allar ættirnar millum eystan og útsynning er góðar. Líka sum við landsynningi, so liggur hann norður ígjøgnum fjørðin og kemur ikki inn at bygdini.

Mynd 8: Ímóti suðuri

Á suðuri er javnur vindur, og vindferðin er minni enn hon er kring landið. Tað er ongantíð nógvur vindur á suðurætt, hóast nógvar glaður eru á fjørðinum, tá ið tað er illveður.   

Ættin er ikki vát, men er brúgvalag við regni oman fyri Føroyar, so kann regna illa, til hann støkkur vesturum – líka sum við landsynningi.

Nakað mjørka kann vera, tá ið hann er sunnan. Dalurin kann fyllast.

Sunnan er ikki brimætt.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum sunnan.

Útsynningur

Allar ættirnar úr eystri, suðurum og upp í útsynning eru góðar ættir í Mikladali.

Tað er lítil vindur í Mikladali, tá ið hann liggur av útsynningi. Lotið sleppur hvørki niðan eftir dalinum ella omaneftir. Veðrið kann vera gott í Mikladali, hóast rættiliga nógvur vindur er kring landið.

Yvirhøvur er ættin turr, men tað kann vera ælaveður.

Á útsynningi kann vera eitt sindur av mjørka, men einki brim.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er ringasta ættin til vind – ringasta skaðaættin bygdini. Púra stilt er millum hvirlurnar, tey kunnu bresta ein svávulspinn millum húsini í bygdini, men so koma hvirlurnar rullandi oman ígjøgnum dalin. 

Í hoyna kundi alt hoyggið fara í havið í einari hvirlu – ikki eitt stráð var eftir á bønum.

Vestan

Vestan er ein vindætt í Mikladali. Hann kemur oman av Hálsi.

Tað er altíð vindur – eisini tá ið lítil vindur er kring landið – og hann er sum oftast javnur. Tað er bert í ógvuliga lítlum vindi kring landið, at tað ikki er vindur í Mikladali á vesturætt.

Á veg á fjall er tað ikki meir, enn at fjallmenninir trekkja niðan eftir gjøgnum dalin. Komnir niðan á Hálsagarð, kundu teir standa beint út og inn, men komin niður um stíggin, er stilli. Teir kunnu bresta ein svávulspinn, uttan at hann sløknaði.

Vestan er ikki regnætt, men okkurt ælið er viðhvørt. Heldur ikki er mjørki á ættini, helst tí at vindurin er ov nógvur.

Tað er ikki brim á vestri, men tað kann vera nógvur súður við lendingina undir Hálsinum.

Fólk í Mikladali halda lítið um vesturættina.

Útnyrðingur vestan

Veðrið í Mikladali, tá ið ættin er útnyrðingur vestan, er sum á útsynningi vestri. Ein ógvuliga keðilig vindætt, tó ikki líka harðar hvirlur sum á útsynningi vestri.

Figure 9 Ímóti útsynningi vestri

Útnyrðingur

Útnyrðingur er ein keðilig og vánalig ætt – og nokkso løgin eisini.

Um summarið, tá ið veðrið er av tí besta í bygdini við brennandi sólskini, og fólk hava verið á bønum og rist út, kann brádliga – uttan ávaring – eitt grovt æl koma. Einki tekn er um ælið, sum kemur oman av Dighamri. 

Vindurin er eitt sindur ójavnur. Fer ættin úr vestri upp í útnyrðing, minkar vindurin í Mikladali. líkist nógv norðurættini, tá ið tað kemur til vind. Blívur mestsum stilli.  

Útnyrðingur er ein vát ætt í Mikladali, og grov æl kunnu vera.

Ættin er ikki mjørkaætt, men tað kann vera brim. Í nógvum vindi kann vera nógv brim, tó ikki líka  nógv sum á landnyrðingi.

Útnyrðingur kann ikki brúkast til nakað uttandura í Mikladali.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan er ein hampulig ætt í Mikladali. Hon líkist útnyrðingi til ælaveður og vind. Fer hann upp í norðan, verður stilli í bygdini.

VEÐRIÐ Í NORÐRAGØTU 

 MARS 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Í Norðragøtu

Norðragøta

Norðragøta er bygd miðskeiðis í Eysturoy – innast í Gøtuvík millum fjøll, onkur av teimum eru høg.

Gøtuvík gongur úr bygdini í landsynning. Úr eystri og upp ímóti norði á norðara armi av Gøtuvík er ein fjallarøð, roknað úr eystri ímóti norði:

-        Gøtunestindur (625m)

-        Heimaritindur (Sigatindur) (612m)

-        Knúkur (463m) – á røðini millum Sigatind og Ritafjall

-        Ritafjall (641m)

Á sunnara armi á Gøtuvík eru eisini fjøll – tað nærmasta, Støðlafjall (517m), er umleið 2 km frá Norðragøtu, hini upp í 5 km, so tey ávirka ikki vindin í bygdini stórvegis.  

Vestan fyri bygdina og dalin, har Norðragøta er, er eisini ein fjallarøð

-          Uttari Tyril innari Tyril (639m)

Mynd 1: Kort av Eysturoy. Norðragøta sæst í reyða kringinum

Veðrið í bygdini

Veðrið í Norðragøtu er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum. 

Sveiggini ímillum gott og ringt veður kunnu vera stór, og bert lítil munur í ættini ger mun í veðrinum í bygdini. Ættirnar sunnan og vestan fyri bygdina hava góða verju, tá ið lítið er av vindi, men er vindur, kann hann gerast ójavnur við hørðum hvirlum.

Ímóti eystri er størsta í víkin landinum, og bygdin liggur opin ímóti havinum.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Norðragøtu, fekk undirritaði samband við Sørin S. Djurhuus (SSD), fráfarna tilbúgvingarleiðaran. SSD fekk samband við 8 úr Norðragøtu, sum vita um veðrið í Norðragøtu.

Við til samrøðuna í fundarhølunum hjá sløkkiliðnum í Norðragøtu hevði eg spurnarblað til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðurættin er køld og gjøgnumtreingjandi í Norðragøtu – allar ættirnar oman ígjøgnum dalin eru keðiligar og kaldar.

Tað er ymiskt, hvussu norðurættin er í bygdini. Tað kann vera stórur munur, verður bert farið stutt. Inni í dalinum er norðan yvirhøvur javnari, tó uppi við fjósið kunnu vera hvirlur.

Longri niðri í dalinum er hann ójavnari.

Gamalt er, at kemur norðan á høgum barometri, liggur hann leingi. Verður stilt ímóti kvøldið, er ættin liðug. Er hon eisini keðilig um kvøldið, er hon ikki liðug.

Tað er meira vindur í ættini, enn miðalvindferðin kring landið.

Í Norðragøtu er norðurættin ikki roknað sum vát, men hevur ofta æl við sær. Um summarið er hon roknað sum terraætt. Hoyggingarfólkið fylgdi væl við, tí fór hann í landnyrðing, so síðkaði hann yvir Ritafjall, og mjørkin kom oman ímóti rókunum. So tornaði hoyggið ikki.

Tað er hvørki mjørki ella brim, tá ið hann er norðan.

Stutt sagt siga tey í Norðagøtu um ættina, at bara tað vinnur oman ígjøgnum dalin, so er ættin ring.

Landnyrðingur norðan

Nógv tann ringasta ættin í Norðragøtu, serliga har heimi í gomlu bygdini. Tað hoyrist fjalladun úr Ritafjalli, tá ið tað er nógvur vindur.

Í 1888 var illveður av landnyrðingi norði, og so nógvur vindur var, at kirkjan ók av grundini. Í sama illveðri mundi Vaagen gingið burtur á Skarðsvík í Fugloy.

Ættin kann vera so ring í Norðragøtu, at jarðarferðir eru útsettar í nakrar dagar.

Í Norðragøtu verður sagt, at landnyrðingur norðan fer í seg sjálvan – t.e. at hann slær ímóti Tyrli og fer yvir um ánna yvir í bygdina og so úteftir bygdini.

Ein bilur er einaferð sogin upp av parkeringplássinum, vendur øvugt og lagdur á takið á einum øðrum bili, sum stóð við síðuna av.

Ein 17 tons lastbilur varð einaferð tveittur 20 metrar oman av vegnum, so fluttur niðanaftur á vegin av einari aðrari hvirlu. Tann triðja hvirlan reisti bilin uppaftur, so hann stóð á øllum 4 hjólunum beint við síðuna av vegnum.

Tað kann ganga ein løta ímillum hvirlurnar – upp í 5 minuttir – men tær eru sera harðar, tá ið tær koma.  

Landnyrðingur

Tá ið hann liggur av landnyrðingi, kemur hann oman av røðini – nakað eystan fyri Ritafjall. Ættin er tann besta í Norðragøtu. Tað er lítið vindur í ættini, hóast nógvur vindur er kring landið. Tað blikar á lánni.

Stendur tú í túninum heimi í bygdini, tað er har sum tann gamla kirkjan er, og brestur ein svávulpinn, og hann slóknar, so er ikki farandi til útróðrar yvirhøvur. Tí er hon eisini kallað konufólkaættin í Norðragøtu.

Tá ið fjallboð skulu gevast til fjallgongu í Ytrilíð, tað er á Gøtunesi, verður hugt suður undir Mýrarnar, sum eru nakað sunnan fyri Syðrugøtu. Hvíttar har, er ikki bátaveður.

Ættin er ikki vát, tó er hon ikki terraætt, tí tað er ov stilt. Tað kann surka yvir Ritafjalli. 

Landnyrðingur er ikki brimætt í Norðragøtu, men tað kann runa og súga eitt sindur.

Tað er ikki mjørki í Norðragøtu á landnyrðingi.

Landnyrðingur eystan

Veðrið í Norðragøtu, tá ið hann er landnyrðingur eystan, líkist veðrinum á eystri. Tað kann regna í Fuglafirði, men tað steðgar á Varmakeldueiði.

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, kemur lotið heim eftir víkini av Gøtunesi. Hann liggur tráur og javnur inn eftir víkini.

Tað er næstan altíð gott veður í Norðragøtu av eystri. Inni í dalinum kann vera still, tá ið tað er nakað av vindi heimi í gomlu bygdini. Allar eysturættirnar eru góðar í Norðragøtu. Í ringum veðri er eystan ikki so ring í Norðragøtu sum hon er í Syðrugøtu. Vanliga er minni vindur í Norðragøtu á eysturætt, enn tað er kring landið. 

Dalurin er smalur, og fjøllini høg, og tí kann ættin á onkrum staði kennast øðrvísi. Við Tussagjógv kemur eysturættin fram við fjallinum og beint oman í vindeygu á onkrum húsi.

Ættin er ikki vát, men er regn í honum á eystri, regnar í Norðragøtu. Tá ið stórkavin legðist í 1947, var tað á eysturætt.

Til mjørka er eysturættin einki serlig í Norðragøtu. Hon er ein mjørkaætt. Er mjørki í Havn og á Lambavík, so kann eisin fyllast inn eftir Gøtuvík.

Eystan er ikki brimætt í Norðragøtu, hóast hon er ringasta brimættin í Syðrugøtu. Tað kann tó brima á lónni. Har ber ikki til at halda grind til, tá ið nakað av vindi er eystaneftir.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist veðrinum á landsynningi.

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur hann javnur og góður heim eftir víkini, og vindferðin er tann sama sum fyri landið.  

Ættin er vát, tað regnar ofta í Norðragøtu á landsynningi. Ofta rann runuvatn úr ánni, og kom hesin brúnin út á Barkhellu, stakk hann vesturum.

Landsynningur er mjørkaætt, hann fyllir dalin. Mjørkin vinnur ikki upp um Varmakeldueiði.  

Landsynningur er eisini brimætt. Í nógvum vindi er nógv brim. Í lítlum vindi karraði hann inn eftir víkini og bleiv til mjørka.

Landsynningur sunnan

Tá ið hann kemur av landsynningi suðuri, kann tað vera ringt veður heimi í bygdini. 

Sunnan

Er ættin sunnan, er hann farin at líva av Mjóvanesi. Vindurin er javnur á ættini, sum er roknað sum góðveðursætt.

Tað er minni vindur í ættini, enn tað er kring landið, og ættin er yvirhøvur turr, men tað kann æla. 

Tað er hvørki brim ella mjørki á suðurætt. Hann fer norður ígjøgnum fjørðin. 

Útsynningur sunnan

Veðrið á útsynningi suðuri líkist veðrinum á útsynningi. Hann kann vera ringur heimi í bygdini, men góður inni í dalinum.

Er nógvur vindur á útsynningi suðuri, kunnu hvirlur koma fram við Torvuni og niðan ígjøgnum ánna. 

Útsynningur

Tá ið ættin er útsynningur, kemur hann oman av Múlanum. So leingi hann vinnur inn fyri Torvuna, er hann útsynningur.

Yvirhøvur er útsynningur ein góð ætt, bæði inni í dalinum og heimanfyri. Tó er hann als ikki góður innast í dalinum. 

Mynd 8: Ímóti útsynningi.

Útsynningur er ójavnur við hvirlum, tá ið tað er nakað av vindi. Í ringum veðri fyllist bátahylurin, og stormurin fer niðan í gomlu bygdina.

Ættin er vanliga ikki vát, men tað kastar millum fjøllini og kann vera ælaveður.

Tað er hvørki mjørki ella brim, tá ið hann er útsynningur.

Útsynningur vestan

Hetta er ringasta ættin og størsta skaðaættin inni í dalinum. Har eru harðar hvirlur í ringum veðri. Líka sum hann er heimi í bygdini, tá ið hann liggur av landnyrðingi norði. 

Menn vóru júst lidnir at stilla upp til eitt nýtt sethús, tá ið ein hvirla tók allar formarnar í einum líki, saman vid formunum til eitt seyðhús – teir flættaðu seg upp í SEV-linjurnar.

Vestan

Tá ið hann kemur av vestri, kemur lotið oman í gomlu bygdina av Tyrli. Vestan er ein góð ætt í bygdini, men ring inni í Leynum – tað er har sum fjósið er.

Mynd 9: Ímóti vestri

Tá ið ættin er vestan, er vindurin javnur heimi í bygdini, tó at tað hoyrist nógv fjalladun.

Vanliga er minni vindur í ættini, enn tað er kring landið.

Vesturættin er yvirhøvur nokkso turr í Norðragøtu.

Tað er hvørki mjørki ella brim, tá ið hann er vestan.

Útnyrðingur vestan

Veðrið í Norðagøtu, tá ið ættin er útnyrðingur vestan, kann vera ringt inni í bygdini, men betri heimi í gomlu bygdini. Frá Eyðargøtu og inneftir er ættin ringasta skaðaætt. 

Útnyrðingur

Tá ið hann kemur av útnyrðingi, kemur lotið beint oman ígjøgnum dalin. Í nógvum vindi er meiri vindur í Norðragøtu enn tað er í restina av landinum. 

Er vindur í landinum á hesari ættini, so er hann í Norðragøtu, tó at hann er javnur. 

Útnyrðingur norðan

Tá ið hann ælar av útnyrðingi norði, kemur hann oman ígjøgnum dalin og slær ímóti innan fyri Múlan og fer út eftir víkini.

Tað er meira vindur í ættini enn aðrastaðni, og hann kann vera ógvuliga ójavnur, serliga innarlaga í bygdini og har inni í dalinum. Ein av ringastu skaðaættunum í bygdini.

Ættin er sum so ikki eit vát ætt, men tað ælar. Hon er ikki sum landsynningur, men terraætt um summarið.

Eingin mjørki ella brim á útnyrðingi norði, men tað brimar innan Eið – t.e. á Varmakeldueiði.

VEÐRIÐ Í OYNDARFIRÐI

JANUAR 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak skalið niður í pdf: Veðrið Í Oyndarfirði

Dagfesting: 30. januar 2025

Staður: Ovarivegur 21 – 690 Oyndarfjørður

Heimildarfólk: Sólbjørn Klein

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Bygdin Oyndarfirði er staðsett á norðara armi á einum fjørði við sama navni.

Fjørður er opin í landnyrðing. Beint eystan fyri fjørðin eru Djúpini, og hinumegin eru fyrst Kalsoy og so næstan allar hinar Norðoyggjarnar. Hetta hevur við sær, at eysturættin er sera góð og turr í Oyndarfirði, tí at lotið skal upp um nógv og høgfjøll, áðrenn tað er á fjørðinum ella í bygdini.

Norðan- og vestanfyri eru fjøll og fjallarøð. Norðanfyri eru Oyndfjarðarfjall (421m) og Tindur (503m). Tey eru góð verja ímóti høgættini. Vestan fyri bygdina er drúgvur dalur og eitt skarð. Liggur lotið úr Skarðinum og oman ígjøgnum dalin og ímóti bygdini, tykist sum at vindurin samlast í Áardali og so er kann vera nógvur vindur nirði í bygdini.  

Innan fyri bygdina í útsynning og sunnan er ein brøtt fjallarøð. Byrjandi í norðara enda er Knúkur, og so er røðin hægri inneftir. Innast er Vaðhorn (727m). Hendan røðin órógvar luftrákið av høgum útsynningi upp ímóti útnyrðingi, og tí eru ættirnar millum tær keðiligar við ójavnum vindi – og í illveðri eru tær skaðaættir.   

Mynd 2: Eysturpartur av Eysturoy. Pílarnir peika allir ímóti Oyndarfirði.

Sunnanfyri og eystanfyri er fjørðurin – Oyndarfjørður. Hann er umleið 2½ km djúpur, og uttast er hann umleið 1½ breiður. Hinumegin fjørðin eru Hellurnar, og omanfyri bygdina er fjallarøð, har sum Slætnatindur (625m) er hægstur. Hendan røðin verjir Oyndarfjarðarbygd ímóti suðurættini og landsynningi. Tær ættirnar er góðar góðveðursættir.

Men fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Oyndarfirði, setti undirritaði seg í samband við Sólbjørn Klein. Hann er úr Oyndarfirði og hevur altíð búð har. Hann var sjómaður í ungum árum, og hevur arbeitt eitt drúgt áramál í alivinnuni á fjørðinum. Hann beyð mær til Oyndarfjarðar at vitja seg og gera samrøðu um veðrið í bygdini.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá Sólbirni á Ovaravegi 21 í Oyndarfirði hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar og hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur suður ígjøgnum Djúpini, kann eisini koma úr Skarðinum og er ein hampuliga góð ætt í Oyndarfirði. 

Vindurin av norði er ikki so javnur. Á sumri í góðveðri er tað vanliga kalt, men viðhvørt kennist tað lýtt. Blívur høgættin gomul, verður hon sera góð. Í illveðri á vetri er nógvur vindur, men norðan er ikki skaðaætt. Vindferðin er yvirhøvur minni enn kring landið, men mest ójavnur hvirluvindur.

Er hann beinur norðan, kemur hann suður ígjøgnum Djúpini, og tá kann vera góður terri. Kemur hann eisini úr Skarðinum, er ógvuliga svikaligt við terranum. Tað kann regna illa úr Skarðinum, meðan tað er turt beint innanfyri. Fólk, sum hava arbeitt í haganum oman fyri bygdina, hava verið í oljuklæðum, meðan tey sum hava arbeitt bert eitt sindur innanfyri, hava als havt tað fyri neyðini. Ein bein strika sæst í vegnum – sum sett við linjuál – hvussu langt regnið røkkur. Regnið røkkur ikki altíð út á Hellurnar. Har hevur onkurntíð verið sól og brenniterri, meðan tað í Oyndarfirði hevur regnað úr Skarðinum.   

Tá ið tað kemur til kava, er norðan ikki nøkur serlig kavaætt. Kavi legst, men ikki nógvur.

Norðan er mjørkaætt í Oyndarfirði, serliga um summarið. Á vetri er sjáldan mjørki. Er lýtt í veðrinum á høgætt, og mjørki kemur, er kuldi á veg og um veturin kavi.

Einki brim er í Oyndarfirði, tá ið hann er norðan.

Á norði, sum á flest øllum ættum, hugdu menn út í Djúpini at kanna veðrið, áðrenn teir fór avstað. Veðrið í Djúpunum er eisini veðrið á Norðhavinum, tó at hann batnar eitt sindur, longur norður tú fert.  

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan, kemur hann suður ígjøgnum Djúpini og dettir inn á fjørðin viðhvørt.  

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur upp fyri Kalsoynni og fer suður ígjøgnum Djúpini, undan Stongini fram við landinum inn á fjørðin.

Tað er fyri tað mesta eitt frískt lot inn á fjørðin, tá ið hann liggur av landnyrðingi. Lotið kemur undan Stongini og fer tvørtur um fjørðin. Tað heldur seg úti á fjørðinum og merkist ikki heimi í bygdini – t.e. norðan fyri Stórá. Innanfyri (sunnan fyri Stórá) merkist landnyrðingurin væl, og er nógvur vindur, koma glaðurnar viðhvørt niðan millum hús.

Í nógvum vindi koma stórar glaður undan Stongini, og longur inn á fjørðin tú fert, verri er veðrið, og tað kann vera sera óslætt har inni. Glaðurnar fara ikki altíð langt inn á fjørðin.

Fyri nøkrum árum síðan, tá ið tað var nógvur kavi, hevði ein maður á Hellunum fingið skipsboð og skuldi avstað. Tað var ikki koyrandi til ella frá Hellunum fyri kava, og roynt var tí at fara eftir honum við báti, men tað bar ikki til, tí eitt frískt lot var av landnyrðingi, og tað var sera óslætt við lendingina á Hellunum. Maðurin mátti fara til gongu í kavanum heim til Oyndarfjarðar og hava sletu við til klæðsekkin. Tað tók honum nakrar tímar. Ein bátur legði at í Oyndarfirði, tí har var mestsum stilli og fór avstað við manninum.

Tað bert í heilt lítlum vindi, at tað ikki er eitt frískt lot á landnyrðingi.

Viðhvørt skiftir ættin millum landnyrðing og eystan. Tá kann vera stilli í løtum, meðan hann er niðri í eystri, og so er aftur eitt frískt lot, tá ið hann er farin uppaftur í landnyrðing. Liggur hann bara av landnyrðingi, er frískt lot alla tíðina.

Landnyrðing er ikki ein góð terraætt, sum hinar høgættirnar. Tað kann regna nokkso nógv, og tað er sjóvarfallið sum í ein stóran mun ger av, nær tað regnar. Tey sum turka hoyggja, mugu brúka turkilag – tað ber illa til at turka niðri í hógvi. Kemur regnið úr Skarðinum, regnar heimanfyri, meðan tað er turt innanfyri. Markið ímillum har tað regnar, og har tað er turt, sæst á vegnum sum gjørt við linjuál. Landnyrðingur er ikki ring kavaætt.  

Landnyrðingur er ikki brimætt, men tað kann gott vera mjørki. Mjørkin kemur oman úr Skarðinum og kann hanga oman ímóti hálvari bygdini.  

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan líkist ættini, hann er saman við. Er hann saman við landnyrðingi, líkist hann landnyrðingi – og er er hann saman við eystan, líkist hann eystan. Tað er ein góð ætt, stilli inn á fjørðinum bert ein lítil vindvág.

Eystan

Eystan liggur beint inn á fjørðin og er ein sera góð ætt bæði í Oyndarfirði og á Hellunum.  

Vindurin er javnur, tá ið hann er eystan. Vindferðin er væl minni enn kring landið. Vindur av eystri merkist ikki ella sæst á fjørðinum, fyrr enn vindferðin fer upp um 20 m/s.

Eystan roynist væl til regn. Ættin er ikki vát, tó at tað kann regna viðhvørt. Tey siga í Oyndarfirði, at eystan veksur ikki nakra á. Tað ger landsynningur heldur ikki.

Eystan kann leggja nógvan kava. Tey vóru altíð eitt sindur bangin í Oyndarfirði, tá ið tað fór at kava av eystri, og tey sóu ikki Kalsoynna. Tað kundi tað verða stórkavi. Fór ættin bert sindur norðurum, var ikki nógvur kavi í bygdini, men eitt sindur á Oyndarfjarðarvegnum.

Eystan er mjørkaætt í Oyndarfirði, men ikki brimætt.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini. Sera góð ætt í Oyndarfirði

Landsynningur

Landsynningur kemur undan Nestangan og kann vera sera tráur.

Tá ið ættin er landsynningur, er vindurin ójavnur innanfyri og niðri í bygdini. Er nógvur vindur, kann hann vera sera harður. Heimanfyri og har frammi (ovast í bygdini) er javnur og tráur og kaldur, tá ið hann fer niðan ígjøgjnum Áardalin. Vindferðin er tann sama sum fyri landið.

Í nógvum vindi er torført at rokna landsynningin út, hvar hann fer. Hann fer niðan eftir fjallasíðuni ímillum Knúk og Vaðhorn og kemur so rangur út á fjørðin aftur. Hann kann fara, har sum tú als ikki hevði væntað. Tað kann uppstanda vandastøða.

Ein brunnbátur kom eina ferð inn á fjørðin at taka laks. Ættin var landsynningur, og tað var heilt fitt av vindi. Báturin legði at aliringinum við bakborði ímóti ættini. Vanliga er ikki neyðugt at binda bátin, tá ið teir taka fisk á henda hátt, men tá ið tær fyrst hvirlurnar komu út á fjørðin úr Knúki – tær sóust væl í glaðunum – fór báturin útfrá, og neyðugt var at binda bátin við tjúkkum enda.

Landsynningur er ein sera køld ætt, tá ið kavi er í fjøllunum í Norðoyggjum. Er kavi á Kunoynni er kalt í Oyndarfirði, men serliga tá ið tað eisini er kavi á Kalsoynni.

Ein skadda (ein grái) kann liggja á fjørðinum, og úr honum kann vera nógvur vindur – skadduvindur – meðan tað er stilli innanfyri. Liggur skaddan á fjørðinum, meðan várróðurin er, er ikki farandi á Norðhavið við opnum báti.  

Lotar hann av landsynningi, er góður terri í Oyndarfirði. Tað kann eisini regna nógv og leingi, men hóast tað veksur landnyrðingur onga á í Oyndarfirði. Øðrvísi er á suðuri og á útsynningi, tá kunnu áirnar gerast sera stórar.

Á landsynningi kann vera nógvur mjørki um summarið. Hann kemur við vestfallinum norðureftir. Kemur hann spakuliga við einum góðum loti undan Nestanga og hevur hug at leggja seg ímóti Rustini, so fer hann spakuliga fram við landi og inn í Botnin. Lítla løtu seinni kemur hann til bygdina, og so er greytasvart. Hetta tekur ein tíma ella so. Er nógvur vindurin, er ikki nógvur mjørki. Mjørkin kann liggja leingi um summarið.

Landsynningur er ikki brimætt í Oyndarfirði.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan líkist landsynningi. Ein sera góð terraætt.

Sunnan

Tá ið hann er sunnan, kemur lotið av Hellunum yvir um fjørðin.

Sunnan er ein góð góðveðursætt í Oyndarfirði. Vindferðin er minni enn kring landið. Í lítlum vindi er ikki ein ond í bygdini. Er nógvur vindur, er nógvur og ójavnur vindur í Oyndarfirði og glaður úti á fjørðinum. Glaðuvindur. Í illveðri tann ringasta ættin innanfyri.

Sunnan er ikki ein vát ætt. Tað er vanliga turt. Hongur eitt brúgvalag við regni yvir oyggjunum, regnar eisini í Oyndarfirði.

Góð terraætt í Oyndarfirði, men ikki á Hellunum. Har kann vera mjørki í dagavís. Á norðurætt, tá ið hann kemur úr Skarðinum, er øvugt við mjørka og óterra í Oyndarfirði, meðan á Hellunum er turt og góður terri. 

Vanliga er ikki mjørki á suðurættini. Hann liggur fyri tað mesta yvir Hellunum og kemur ikki heim til Oyndarfjarðar. Viðhvørt er nógvur mjørki til, og tá kann hann eisini vera bygdini í Oyndarfirði.

Sunnan er ikki brimætt. Tað er vanliga kyrt – tað fer ikki um fliðuna. Tá ið tað kemur til brim og útróðrarlíkindi, so hava oyndfirðingar hugt yvir á Kalsoynna, undir Húsaháls. Brimar tað har, er óslætt á Norðhavinum – brimar tað ikki har, er slætt á Norðhavinum.  

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er ein góð ætt, líkist suðurættini. Er nógvur vindur, kann tað gerast ófantaligt í bygdini.

Útsynningur

Útsynningur kemur úr buginum undir smoltstøðini og er ein góð ætt í Oyndarfirði.

Er beinur útsynningur, liggur hann innan úr botninum. Lotið fer út eftir fjørðinum og kemur ikki til bygdina. Vindurin er lítil, eisini tá ið nógvur vindur er í illveðri ella í stormi. Fínasta veður. Eftir at havnin varð bygd og grótkastið gjørt, verður vindurin stýrdur út á fjørðin. Tey leggja ikki merki til vindin heima í bygdini ella innanfyri – undantikið tey innastu húsini í Garðamørk. Tað er bara úr mastrunum niðri í havnini, at vindurin hoyrist. Tey høvdu kunnað turkað fjarar á útsynningi, so stilt er tað. 

Viðhvørt um summarið í góðum útsynningsveðri kann ein mjørkabakki standa um skorðarnar, sum eru oman fyri Heltnina - kallaðar Bláskorðar. Tá er nógvur vindur niður úr mjørkabakkanum, og illveður við glaðuvindi er á fjørðinum. Vindurin er ójavnur, og eftir hvirlur og glaður er ein løta við lítlum vindi og góðum veðri. Tá ið mjørkabakkin upploysist, verður stilt á fjørðinum.

Sum nevnt omanfyri, er útsynningur ein góð ætt, men lítil skal til at hann ikki er góður meir. Er hann bert eitt strik vestan fyri útsynning, kemur lotið úr Laksá, og tað hevur eitt heilt annað veður sær í Oyndarfirði. Tá kann vera nógvur vindur, eisini tá ið tað ikki er nógvur vindur kring landið. Í bygdini eru tey bangnari fyri hesum enn øllum høgættunum. Í bygdini er nógvur og ójavnur vindur. Og úti á fjørðinum er hann ógvuliga ringur.  

Í nógvum vindi av útsynningi og glaðustroki, kunnu viðhvørt koma 3 til 5 harðar hvirlur við glaðum á fjørðnum, áðrenn hann fer upp í vestan. Eftir hvirlurnar er logn, meðan hann gongur upp, og tá ið hann er komin upp í vestan, er aftur nógvur vindur.

Einaferð um aldaskiftið, meðan teir tóku laks á fjørðinum, var ættin útsynningur, og 5 harðar hvirlur komu. Aftaná varð stilli, meðan hann gekk upp í vestan. Hálvan tíma seinni var stormur av vestri. Bátar fóru inn í havnina at bíða, og meðan tað er stilli, tosaðu menn um at byrja aftur. Men so brast hann á vestaneftir, og einki varð gjørt meira við tøku av laksi tann dagin.

Ættin kann vera vát viðhvørt. Tað kann regna nógv og leingi, og áirnar kunnu veksa seg stórar. Men tað kann eisini vera turt og gott veður við góðum terra í nakrar dagar.

Tá ið fólk í Oyndarfirði sóu, at hann setti eitt æl í Hjarðardali ella uppi á Heltnini, hugdu tey alt fyri eitt niðan í Vatnsdal, um regn eisini var har uppi ella ikki. Var einki regn har, so er tað bert eitt æl, men sæst ælingur har uppi eisini, so verður samregn.

Er mjørki í Oyndarfirði á útsynningi, kemur hann oman úr Heltnini ella út Hjarðardali, men hann kann standa har uppi og ikki koma heim í bygdina. Tá kemur vindurin heim, men mjørkin stendur eftir.

Útsynningur er ikki brimætt í Oyndarfirði, men tað kann vera stór vindvág, tá ið tað rekur upp í ættina. Tá ið vestfallið er hálvrunnið, stoytir tað inn á Stongina og fer fram við landinum og so tvørtur um fjørðin. Tað rekur ikki heilt inn. Gamalt er, at tað rekur ikki innan fyri Heimastugjógv, sum er eitt sindur innan fyri Rinkusteinarnar.

Tá ið tað soleiðis rekur upp í ættina, er stór vindvág. Í nógvum vindi og /ella hørðum streymi eru aldubrot onkuntíð uppií. Við eystfallinum er tað øvugt. Tá ið tað er meiri enn hálvrunnið, stoytist tað inn ímóti innan fyri Nestanga og fer fram við landi ímóti Hellunum og so tvørtur um fjørðin. Nógvar afturundirgerðir eru á fjørðinum.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan líkist vesturættini og í vindi, og hon er ein sera ring ætt á fjørðinum. Hann kemur omanav, tá ið tað er vindur, er ikki tespiligt at arbeiða úti á fjørðinum. Kastivindar. Í bygdini roynist ættin betri.

Vestan

Vestan kemur oman av Knúki og er ein keðilig ætt í Oyndarfirði.

Vindurin er ójavnur, tá ið hann er vestan. Hetta er ein slítandi ætt við hvirlum. Í illveðri skaðaætt. Hon heldur ikki góð, tá ið lítil vindur er kring landið.

Er nakað av vindi, kunnu hvirlur koma omanav og út av Rinkusteinunum og út á fjørðin. Verður siglt fram við landi í slíkum veðri við smábáti, er best at vera so mikið útifrá, at pláss er til at leggja bátin uppí.   

Hann kann hava regn við sær, men kann eisini hava góðan terra í sær. Í frískum loti tornar tað væl.

Vestan er hvørki mjørka ella brimætt í Oyndarfirði. 

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan kemur reinur úr Skarðinum og vindurin samlast oman ígjøgum dalin – til veður líkist hann vesturættini.

Útnyrðingur norðan er brimætt í Oyndarfirði. Tað er baksláttur av Kalsoynni. 4 tímar eftir, at tað er byrjað undir Kalsoynni, er bakslátturin komið inn á fjørðin. Tá verður tað sera óslætt.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur úr Skarðinum oman ígjøgnum Áardal. Úti á fjørðinum melur hann.

Beinur útnyrðingur er góð ætt, men er hann bert eitt lítið sindur vestanfyri, so er brim. Ættin roynist væl í góðum veðri. Er nakað av vindi – ella nógvur vindur – er nógvur og ójavnur vindur oman ígjøgnum bygdina. Skaðaætt.

Lotið kemur av havinum, og tí er útnyrðingurin altíð ráðligur. Ættin er ikki nøkur serlig terraætt og er ikki at líta á í hoyna. Er bert eitt lítið lot, kann tað lukkast, men er lotið frískt lot, tornar einki.

Ofta eru ælingur uppií, og ættin er tí ofta vát í Oyndarfirði. Ikki ring kavaætt, tó at eitt sindur legst.

Útnyrðingur er bæði brim- og mjørkaætt í Oyndarfirði.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, tá ið ættin er útnyrðingur. Tað kann brima viðhvørt, men tað tað ikki á norði.

VEÐRIÐ Í PORKERI

SEPTEMBUR 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

Tak skjalið niður í pdf: Veðrið Í Porkeri

Dagfesting: 23. septembur 2025

Staður: Skiparavegur 6 – 950 Porkeri

Heimildarfólk: Zacharias Bech, Lars Djurhuus, Mikkjal Sørensen & Mannbjørn Olsen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Porkeri er ein bygd, sum er nakað sunnan fyri miðjuna á eystursíðuni á Suðuroynni.

Sunnan fyri bygdina er Vágsfjørður (Porkerisfjørður); norðan- og eystanfyri er ein fjallarøð, sum ikki er høg – upp í góðar 200 metrar. Ættirnar oman fyri eystan hava ójavnan vind.

Landnyrðingur norðan og landnyrðingur eru ringastu ættirnar í Porkeri. Tær eru skaðaættinar í bygdini. Fólk í bygdini stúra ikki fyri hinum ættunum í illveðri.

Ættirnar úr eystri niður í landsynning koma beint uttan av havi, og tá er vindurin altíð javnur. Tær eru eisini ringastu brimættirnar. Havættirnar eru altíð kaldar og ráar. Í lítlum vindi kann vera tjúkt í mjørka, og tað er ofta mjørki í Porkeri – mjørkabygd, siga tey – og tað  er mest um várið og um summarið. Mjørkin er sum í Havn.

Er liggjandi eysturætt ella landsynningur við eitt sindur av vindi, slepst ikki út at rógva, og eru ættirnar tá hungursættir. Tá er vesturættin og útsynningur frægari, eisini tá ið tað lotar heilt fitt – matarættir.

Yvirhøvur eru lág- og vesturættirnar góðar í Porkeri. Úr suðuri til útsynning kemur lotið av Lopranseiði út eftir Vágfirði. Hann kann fara at mala til tíðir har úti í bygdini. Av vestri kemur lotið oman úr Dalinum, og tað er ein góð ætt í Porkeri.

Ganga lágtrýst við illveðri norðureftir vestan fyri Føroyar, og nógvur vindur er av suðuri ella útsynningi, so er mesti vindurin í Porkeri, tá ið ættin er komin upp um vestan.

Mynd 2: Porkeri

Fyri at fáa meiri at vita, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Porkeri, setti undirritaði seg í samband við Zakarias Bech. Hann er føddur og uppvaksin í Porkeri og hevur altíð búð har. Zacharias var sjómaður í 30 ár og í mong ár skipari á handilsskipi. Hann hevur eisini fingist við seyð og jørð – hevur havt eitt festi. Hann beyð mær á gátt hjá sær í Porkeri at gera samrøðu um staðveðrið. 

Við til samrøðuna vóru eisini tríggir aðrir porkeningar:

Lars Djurhuus. Hann var lærari í Vági í 40 ár og eigur nógva jørð og seyð. Umframt tað so var hann skrivari hjá kommununi í 40 ár. Hann hevur fingist við veiðu á sjógvi og landi og fylgt væl við líkindum at fara í haga ella í bát. Hann er royndur maður fram við landi í Porkeri.

Mikkjal Sørensen. Hann hevur altíð verið heimamaður, arbeitt í peningastovni. Í frítíðini hevur hann havt seyð. Hevur fingið nógv fortald og veður og líkindi, og tað hevur hann lagt sær í minnið.

Mannbjørn Olsen. Hann hevur verið lærari alt lívið. Frítíðina hevur hann brúkt til seyð og at sleppa út í fjørðin.

Við til samrøðuna, sum var inn hjá Zachariasi og Jonhild á Skiparavegi 6 í Porkeri, hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur oman av Hálsinum og er ein góð ætt í Porkeri.

Á norði er javnur vindur. Vindur er nakað minni, enn kring landið. Í illveðri er veðrið ikki so ringt. Ættirnar beint eystanfyri – landnyrðngur norðan og landnyrðingur – hava sera ójavnan vind, og tað merkist væl á húsunum, tá ið hann gongur upp í norðan. Vindurin er javnur beinanvegin. Fer hann úr norði og bert eitt sindur eysturum, gerst hann beinanvegin ójavnur.

Norðan er ikki ein vát ætt. Vanliga er turt. Góð terraætt. Men hon kann vera svikalig og koma knappliga við einum æli. Kavi legst ikki á norði, tað, sum kemur niður, fýkur vekk. Meðan fannakavi er norðanfyri, er tátt í Porkeri. Fer hann eysturum, kann koma nógvur kavi niður.

Norðan er ikki mjørkaætt í Porkeri.

Norðan hevur við sær boðabrot á fjørðinum, men er ikki nøkur ring brimætt í Porkeri. Tað kann vera uppgangur á vetrartíð.

Porkeningar kunnu siga, at nú kemur hann høgt, áðrenn hann er komin høgt, tí tað er farið at brima fram við Grønunum, sum eru á sunnara landinum. Soleiðis kunnu porkeningar vita av høgætt (at hann veit høgætt í).

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan er ringasta ættin í Porkeri saman við landnyrðingi. Ójavnur vindur við hørðum hvirlum. Skaðaætt. Millum hvirlurnar er stilli, til hann brennur á aftur.

Landnyrðingur norðan líkist annars nógv landnyrðingi, men hevur harðari hvirlur enn landnyrðingur.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur oman av Kambinum og er saman við landnyrðingi norði ringasta ætt í Porkeri. Tey rósa ikki ættini.

Vindurin er sera ójavnur við nógvum hvirlum. Hann melur runt í bygdini. Vindferðin kann vera nakað væl meiri, enn hon er kring landið. Tey plaga at leggja sær 10-15 m/s afturat. Hann kann vera ymiskur. Har út í bygdini kann hann til tíðir vera nokkso tráur.

Millum hvirlurnar er stilli, og so brennur hann á aftur. Næstan líka ringt sum á landnyrðingi norði. Tað merkist á húsunum. Tað brakar í, áðrenn hvirlan kemur. Eitt vakum kann koma í framman fyri húsini, og tey kunnu tykjast fara eitt sindur ímóti ættini, áðrenn hvirluna. Tá ið hvirlan kemur, tykjast tey fara undan ættini.

Í Porkeri siga tey, nú brann á av landnyrðingi. Hetta er vanliga, tá ið eitt djúpt lágtrýst er farið tvørtur um Føroyar og er komið eysturum. So brennur hann á av landnyrðingi.

Í lítlum vindi er landnyrðingur hampulig ætt í Porkeri.

Landnyrðingur er ikki ein vát ætt í Porkeri. Liggur brúgvalag við regni oman fyri oyggjarnar, regnar eisini í Porkeri. Er ælaveður, fara ælini suðureftir eystan fyri Porkerisnes. Tey kunnu eisini fara tvørtur um fjørðin og inneftir, men leypa bygdina um.

Landnyrðingur kann roynast væl sum terraætt. Er gott veður, og mjørki sást um Kambin, fæst hoyggj ikki at torna vestri í Dali, hóast fínasti hoyterri heimi í bygdini. Kemur vindur, fer alt hoyggið, sum enn er á bønum, upp í luftina at mala.

Um veturin kann fitt av kava leggjast. Fór hann at kava av landnyrðingi, plagdu børn í bygdini at rópa kavarok av landnyrðingi, líkasum tey vaksnu róptu grindaboð.

Í 1947 kom nógvur kavi niður. Eitt kvøldið tíðliga á vári brann hann á við kavaroki av landnyrðingi. Tað kavaði alla náttina og dagin eftir. Nógvur vindur var eisini. Nógvur kavi kom niður, tað var ikki gangandi millum hús. Brúdleyp hevði verið í Porkeri, og brúdleypsfólkið var innikavað, tey sluppu ikki avstað aftur. 

Nógvur seyður í haganum kavaði undir og doyði. Allur seyðurin í dalinum kom oman á Endan og stillaði seg har við reyvini ímóti veðrinum. Og so stóð hann har. Kavin var liggjandi, einki regn kom. Hann lá leingi í góðveðri. Hann svann burtur spakuliga í sólini gjøgnum alt várið.

Landnyrðingur ikki mjørkaætt í Porkeri. Hann kann síggjast tvørtur um Kambin. Tað kann vera klárt inni á Porkeri, meðan tað er svart eystanfyri, og mjørkin fer suðureftir.

Á landnyrðingi kann vera brim, og tað er gjálvut í sjónum útfyri og inn ímóti. Tað er ringt at hava bát liggjandi við kaiuna. Har kann vera tung alda inn eftir fjørðinum og nógvur súður.   

Annars verður sagt um landnyrðingin, at longur suður á Suðuroynna tú fert, verri er landnyrðingur. Hann versnar so hvørt, tú kemur suðureftir.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri líkist nógv landnyrðingi. Tað er eitt sindur av kastivindi. Vindur er ikki javnur, fyrr enn ættin er komin niður í eystan.

Eystan

Eystan kemur ótarnaður inn av havinum. Hann liggur inná, sum tey siga, og er ein hampuliga góð ætt í Porkeri, tó at hon er trá.

Vindurin av eystri er javnur, og vindferðin er tann sama sum kring landið – bæði tá ið vindurin er lítil ella nógvur.

Eystan kemur uttan av havinum, og er tí ráðlig. Roynist illa sum terraætt. Tá ið lágtrýstini ganga sunnan fyri Føroyar og fara norðurvið, er ofta vátt, meðan hann liggur av eystri.

Líkasum landnyrðngur, er eystan ein ring kavaætt. Tað kann leggjast nógvur kavi, fannakavi. Kavin er vátari, enn tá ið tað kavar av høgætt.

Eystan er ring mjørkaætt í Porkeri. Tað er ikki óvanligt, at tað er mjørki í ein heilan mánað út í eitt, tá ið hann liggur eystaneftir. Er mjørki í Porkeri, er eisini mjørki í Havn. Mjørkin kann fylla seg inn á fjørðin og koma inn til Stangarnestanga. Tá er kavtroði í Porkeri, men brennisól Vestri á Bø í Vági, og í Fámjin eru øll á bønum og hoyggja.

Eystan er brimætt í Porkeri. 29. februar 2020 var illveður av eystri. Ódn í miðalvindi. Tá var eitt øgiligt brim, og grótkastið fekk stóran skaða. Á fjørðinum vóru allir boðarnir uppi, og tað var ein flott sjón at síggja.

Nakrar ættir síggjast væl á sjónum – í móðaskúminum. Sæst móðurin ganga frá Víkaskeri og er akkurát leysur av Oyrnanesodda, er hann hann beinur eystan. Er hann farin niður í landsynning eystan, fer skúmurin inn á Grávishellur, og á landsynningi gongur hann inn á Stórumøl.  

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan ringasta brimættin. Tá er hann leysur av nesinum og kemur beint inn á fjørðin. Ættin sæst í móðaskúminum, hann fer inn á Grávishellur.

Landsynningur

Porkeris bygd er opin ímóti landsynningi, lotið kemur beint inná.

Vindurin er javnur á landsynningi, og vindferðin er sum fyri landið. Ikki ring illveðursætt.

Landsynningur er mett sum ringasta regnættin í Porkeri. Tað regnar ofta illa, tá ið lágtrýst liggja vestanfyri, og brúgvaløg liggja oman fyri oyggjarnar. Ring terraætt.

Hinvegin, er landsynningurin komin av hátrýsti yvir Noregi, kann hann leggja seg við tømingi ella hæsingi, og tá er liggjandi turrveður í fleiri dagar – viðhvørt í fleiri vikur – og í Porkeri hava tey bestu terradagarnar. Mong sáta er komin upp á landsynningi.

Í Porkeri verður gjørdur munur á tømingi og hæsingi. Á tømingi kann so mikið vera av vætu í luftini, at tað er mjørki. Er hæsingur, er luftin turr og eingin mjørki.

Allar havættirnar eru kaldar og ráðar, og landsynningur er ringasta mjørkaættin í Porkeri.

Landsynningur er eisini ring brimætt. Ikki tann ringasta, landsynningur eystan er verri. Í Porkerisfjørði eru 52 boðar, og teir verja bygdina ímóti ringastu brotunum. Tað brýtur uttanfyri. Tað sæst í móðaskúminum, at hann er landsynningur. Hann fer inn á Stórumøl.

Í gomlum døgum, tá ið rekar høvdu stóran týdning, var landsynningur roknaður sum besta rekaættin. Onkuntíð hevur hann ligið leingi við illveðri og brimi av landsynningi, og tá er nógv rikið upp. Undir krígnum høvdu tey ampa av minum, sum kundu reka upp, og tí gingu teir vakt, tá ið hann lá av landsynningi.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum suðurættin.

Sunnan

Sunnan kemur frá Grønunum tvørtur um fjørðin til bygdina og er sum hinar lágættirnar góðar í Porkeri.

Vindurin er javnur á suðurættini. Allar ættinar, sum koma av havinum, eru javnar. Vindferðin er tann sama sum fyri landið.

Ikki ofta illveður av suðuri, men tað kann henda viðhvørt. Onkur brestur hevur verið – vindur og regn – og eitt sindur av skaða hevur verið. Tað plagar at vara ógvuliga stutt.

Sunnan er regnætt. Ofta grovt regn. Gamalt er, at fyrsta ælið todnar altíð. Tað er sum ein ávaring, at tað fer at regna um eina løtu. Fólk, sum hava verið burtur í haga, og ættin var sunnan, hava sæð tað draga á luftina, og so kemur tað fyrsta ælið. Tá hava verið stundir at kroka eina løtu, áðrenn farið var til hús, tí tey vistu, at tað fyrsta ælið todnar altíð.

Mesta regnið er, tá ið tað er farið at regna av landsynningi, og hann gongur niður í sunnan, áðrenn hann støkkur vesturum. Tá siga tey, at hann regnar seg vesturum, ofta tá ið tað er full flóð.

Sunnan er vanliga ikki góð terraætt, tó at hann kann liggja við góðveðri av suðuri. Í hoyna í góðveðri kunnu tey viðhvørt kenna ein dropa á kinn. Hetta eru terradropar, sum ikki er regn, men heldur ein áminning, at eitt sindur av vætu er í luftini. Hetta bilar ikki tað stóra, og tað er ikki neyðugt at reka saman. Í Porkeri er hetta mest á lágættunum, mest av útsynningi.

Tað kann kava av suðuri, men tá hevur kuldin ligið leingi, og tað er vátakavi.

Sunnan er – sum hinar ættirnar av havinum – køld og ráð. Kann vera tjúkkur mjørki viðhvørt.

Tað er ikki nógv brim í Porkeri á suðurættini. Kann vera eitt sindur. Tað brimar uttarlaga á fjørðinum.   

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum útsynningurin. Kemur av Garðinum á Bergi og yvir um fjørðin.

Útsynningur

Útsynningur kemur av Lopranseiði út eftir fjørðinum og er besta ætt í Porkeri.

Vindurin er javnur á útsynningi, og vindferðin ikki meiri, enn hon er kring landið. Liggur skadda á fjøllunum vestanfyri, kann fitt av skadduvindi vera út eftir fjørðinum. 

Vanliga er ættin turr, tað regnar ikki ofta, men tó er ælaveður viðhvørt. Góð terraætt. Hoyggingarfólk hyggja eftir Lopranseiði, um nøkur broyting er í veðrinum. Hevur hann hug at grána, verður rakað saman beinanvegin. Bleiv klárt, varð veðrið gott. Gamalt er, at sleppur sólin vestur um ættina (útsynning), verður turt. Fleiri dømi er, at fólk hava ætlað at fara at hoyggja, men grovir ælingar hava gingið. Men so bleiv knappliga klárt, og tá var sólin komin vestur um ættina.

Útsynningur er hvørki mjørka- ella brimætt í Porkeri. Vindvág kann vera útfyri.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er góð ætt – kann vera gott veður í Porkeri, men mjørki í Vági.

Vestan

Vestan kemur oman ígjøgnum dalin og er ein góð ætt í Porkeri.

Vindurin er javnur, og vindferðin ikki meir enn fyri landið. Í illveðri er vindurin eisini javnur, men hækkar hann upp í útnyrðing, kann skaði verða vestri á Hólum. Ein øgiliga góð góðveðursætt.

Vestan kann vera vát ætt. Tað kann regna úr brúgvaløgum, og eisini kann vera ælaveður. Vesturættin kann vera morguntung – t.e. kennist tung og grá um morgunin, eisini við ælaveðri, men so klárnar út á fyrrapartin.  

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Porkeri. Hann kann liggja tjúkkur um fjøllini í erva, men hann kemur ikki oman í bygdina.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan líkist vesturættunum.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur oman av eggini eystan fyri Hálsin og er ein góð ætt í næstan allari bygdini. Á fjørðinum sæst hann koma úteftir og norður við landinum.

Vindurin er javnur á útnyrðingi í allari bygdini, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Tað kann vera nógvur viðhvørt, og er illveður, eru hvirlur vestri á Hólinum, meðan fólk sum búgva á Heyggi ella heimi í bygdini næstan ikki vita av nøkrum veðri – mugu út í tún fyri at vita, hvussu veðrið er. Har hoyrist vindurin, men hann merkist ikki.

Í jólaódnini í 1988 vóru nógvir skaðar á hús vestri á Hólum, meðan tað var javnur og minni vindur heimi í bygdini. Skaðarnir komu, tá ið ættin hækkaði úr vestri upp í útnyrðing. Fólk heimi í bygdini vistu einki um nakað illveður hesa náttina, hóast stórskaða bert fáar 100 metrar longri uppi.

Útnyrðingur er ikki mett sum ein regnætt í Porkeri. Lítið avfall, sjálvdan samregn, men ælaveður – onkuntíð govir ælingar. Í hoyna kann eitt æl koma, men tað setur av beinanvegin.

Síðan grótbrotið oman fyri bygdina kom, og skørðini har uppi vórðu sprongd vekk, er útnyrðingur ein verri ætt í Porkeri, enn hon hevði verið frammanundan. Hinvegin, so var útnyrðingur ein øgiliga ring ætt í Bøkkum, áðrenn farið var undir at byggja hús á Hólinum. Lítið av kava legst á útnyrðingi, tað mesta fer eysturav.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist norðurættini.

VEÐRIÐ Á NESI, TOFTUM OG SALTNESI

MARS 2026

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les alla sømrøðuna í pdf: Veðrið Á Nesi, Toftum Og Saltnesi

Dagfesting: 19. mars 2026

Staður: B68-húsið á Svangaskarði

Heimildarfólk: Høgni Hansen, Alfred Olsen & Símin Jóhannesen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Eitt sindur um Nes, Toftir og Saltnes og veðrið

Sunnast í Eysturoy eru bygdirnar Saltnes, Toftir og Nes.

Tær liggja vestan fyri ein lágan fjallarygg, har sum Høganes (114m) er tað norðasta og Vørðan (127m) er tað hægsta. Ryggurin er nokkso javnur, og har er einki skarð ella hálsur.

Ryggur verjir væl ímóti eysturættunum, og ættirnar úr norði og niður í landsynning eru bestu ættirnar til vind og avfall. Tað blíva ikki keðiligar merkist lítið til vind, sama hvussu nógvur vindur er kring landið. Tey standa viðhvørt spyrjandi, t.d. tá ið Smyril avlýsir fyri veður ella má fara vestur um Sandoynna. Tey hava ongan vind. Tað er sum inni.

Vesturættirnar hava mesta vindin – t.e. útsynningur og vestan. Útnyrðingur er nakað frægari, tí Strandafjall ber uppfyri. Hvirlur eru ikki vanligar, um nøkur er, so eru tað av vesturættunum.

Tað er ikki nógvur mjørki har. Eysturættirnar um summarið kunnu vera ringar. Lágættirnar – t.e. millum landsynning og útsynning – eru  ofta vátar. Alt avfallið er úr brúgvaløgum, samregn ella ælaveður. Lendið er so lágt, at har er einki orografiskt regn – fjallaregn.

Sjóvarfallið ávirkar ikki mjørkan. Tey hava lítið rák, sum er inn við Strandalandinum og út við Rókalandinum. Innan fyri Rók rekur als ikki. Flóð og fjøra eru bert tengd av há- og lágtrýstum.  

Besta summarið í nýggjari tíð var eitt árið, hann lág høgur alt summarið. Brennandi sól og lítil vindur alla tíðina.

Tað er lítil uppgangur. Nógv neyst standa bara ½ metur oman fyri sjóvarmálan.

Mynd 2: Nes, Toftir og Saltnes

Fyri at fáa meiri at vita um veðrið á øllum ættum í Saltnesi, á Toftum og Nesi setti undirritaði seg í samband við Høgna Hansen. Hann er toftamaður og hevur altíð búð har. Saman við honum vóru Alfred Olsen, hann er eisini toftamaður, men hevur tey seinnu árini búð á Saltnesi, og Símin Johannesen av Nesi.

Teir tríggir hava alla sína tíð tikið lut í øllum bygdarlívi, fingist við landbúnað og tað, sum hartil hoyrir. Samrøðan við við allar tríggjar undir undir einum um alt økið um allar ættirnar úr norði og eysturum til landnyrðing og alla kumpassina runt.

Teir bjóðaðu mær at koma í B68-húsið á Svangaskarði at koma at tosa um staðveðrið.

Við til samrøðuna hevði eg spurnarblað til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur út eftir Skálafirði og beint inn á Rókina. Hon ber uppfyri, so at hóast tað er vindur har og í ovasta parti av Toftum – og tað brýtur upp á rundkoyringina – er norðan ein góð ætt á Saltnesi, Toftum og Nesi.

Vindurin er javnur, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Hvirlur eru ongar ella kastivindur. Í illveðri stúra tey ikki, tá hann er norðan.

Norðan er tann turrasta ættin, og á sumri tann besta ættin til sól, tó at lotið er eitt sindur kalt. Ikki nógv regn ella kavi. Vanliga hevur hann gjørt alt av sær norðanfyri – regn ella kava. Regn kann vera út á hálvan fjørðin, men tað er turt í bygdunum.

Í hoyna eygleiða tey viðhvørt regnið yvir Tangafirði og inn á Kollafjørð. Tað kann standa fast har, men tað kann finna uppá at fara suður ímóti Raktanga, og tá má rakast saman skjótt.

Norðan er ikki mjørkaætt.

Norðan er ikki brimætt av Saltnesi og út á Nes. Strandalandið er fyri á Saltnesi og Toftum. Á Nesi er Garðsendi eisini fyri.  

Á Rókini kann vera uppgangur á norði og eitt sindur eystan fyri norðan. Tað er meiri at kalla vindvág enn brim.  

Landnyrðingur norðan

Veðrið á landnyrðingi norði líkist veðrinum á landnyrðingi.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur um Glyvafjall og er líka sum eysturættin ein sera góð ætt.

Á Nesi roynist landnyrðingur helst best til vind. Minni vindur enn kring landið, og lotið sum er, er javnt.

Tað sama er á Toftum, tó í teim nýggjastu býlingunum, sum eru bygdir ovarlaga, merkja tey til landnyrðingin.

Á Saltnesi er ættin eisini góð. Innast á Rókini merkist hann væl, hann er tráur og kaldur. Á vetri er ofta frost á vegnum á morgni, tá ið hann er eystan.

Í øllum økinum er ættin turr. Góð terraætt. Lítið er av regni, og tað kann kava eitt sindur. Ikki nógv, men meiri enn á norði. Skal kavi koma niður, má hann vera eystan.   

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt. Á sumri kunnu víkirnar standa fullar við mjørka, men næstan einki kemur út á fjørðin. Viðhvørt kemur mjørkin úr Lamba, men hann fer inneftir. Komin inn ímóti Støðlafjall, er hann vekk.

Vanliga er ikki brim á landnyrðingi. Hevur hann ligið nakrar dagar av landnyrðingi ella eystri, kann tað byrja at runa ella súga. Ikki uppgangur, men kann vera ringt at liggja við bryggju, tí tað er so trongt í sjónum. Tað sæst á Flesjunum, at trongt er í sjónum. Ringast er, tá ið norðurrákið í Nólsoyarfirði byrjar at slakka av. 2 tímar seinni er púra slætt. Brimgarðurin er longdur, og tað hevur hjálpt væl til at, at tað er kyrrari í bátahylinum.

Landnyrðingur eystan

Veðrið úr landnyrðingi niður í eystan líkist nógv.    

Eystan

Eysturættin kemur næstan beint uttan av havinum og er ein góð ætt.

Eysturættin roynist væl til vind á Nesi, Toftum og Saltnesi – líka sum landnyrðingur – men kann kennast køld.

Teir nýggju býlingarnir eru bygdir ovarlaga, og har er eystan als ikki líka góð. Er nakað av vindi, merkist einki niðri í bygdunum, men ovarlaga kann vera nógvur vindur. Á vøllinum á Svangaskarði kann vera nógvur vindur á eysturætt og á Rókini inn ímóti Runavík.

Eystan er ein turr ætt. Tað regnar ikki ofta. Fer at kava av eystri, kann nógvur kavi leggjast. Tað er illa dámt, at tað fer at kava av eystri, og flest allir stórkavar eru komnir av eysturætt.

Eystan er ein ring mjørkaætt, serliga um summarið. Hann kemur uppum, og leggur seg omaneftir.

Vanliga er ikki brim á eystri. Hevur hann ligið nakrar dagar av eystri ella landnyrðingi, kann tað byrja at runa ella súga. Ikki uppgangur, men kann vera ringt at liggja við bryggju, tí tað er so trongt í sjónum. Tað sæst á Flesjunum, at trongt er í sjónum. Ringast er, tá ið norðurrákið í Nólsoyarfirði byrjar at slakka av. 2 tímar seinni er púra slætt. Brimgarðurin er longdur, og tað hevur hjálpt væl til at, at tað er kyrrari í bátahylinum.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystan líkist veðrinum á eystri.  

Landsynningur

Landsynningur liggur inn á Eystnes og er – líka sum hinar eysturættirnar – ein góð ætt.

Landsynningur roynist væl til vind. Lítið er av vindi, og hann er javnur. Í illveðri merkist heldur ikki nógv til hann. Sum á hinum eysturættunum merkist meira til hansara ovarlaga í bygdunum, har sum nýggj búseting er.

Á Nesi hoyra tey nógv suð frá vindmyllunum, tá ið tað er nógvur vindur, hóast blikalogn millum hús.

Á Saltnesi er tað sum at vera inni, eisini í nógvum vindi av landsynningi. Tey standa onkuntíð spyrjandi, t.d. tá ið Smyril avlýsir siglingina fyri veður ella má sigla vesturum, tí tað er skrið ella stormur av landsynningi. Á Saltnesi er stilli – sum inni.

Landsynningur er næstan líka turr ætt sum hinar eysturættirnar. Tað regnið, sum er, kemur úr brúgvaløgum eina løtu, til hann fer niður í sunnan. Til kava líkist landsynningur eysturættini. Fer at kava, kann nógvur kavi koma niður.

Um summarið er landsynningur ring mjørkaætt. Hann kemur norður við landi, men hann kann eisini koma omanav.

Landsynningur er ikki brimætt.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan líkist landsynningi suðuri.

Sunnan

Sunnan norður ígjøgnum Nólsoyarfjørð og er ein hampuliga góð ætt.

Vindurin er javnur, tá ið hann er sunnan, og vindurin er javnur. Millum hús er gott veður, uttanso at tað er nógvur vindur. Í liggjandi góðveðri av suðuri kann vera gott veður við sól. Er nakað av vindi, merkist hann væl. Hann kann gerast tráður inneftir.

Inni á rundinginum á Saltnesi, har sum Høganes er fyri, merkist als einki til vind, heldur ikki í nógvum vindi.  

Allar lágættirnar – t.e. úr landsynningi niður í sunnan og vesturum til útsynning – eru vátar. Tað regnar ofta. Avfallið er úr brúgvaløgum, bæði samregn og ælaveður. Hann kann regna seg vesturum, so hvørt sum lágtrýst fara norðureftir vestanfyri.

Sunnan er ikki mjørkaætt, men mjørki er viðhvørt. Um summarið kann vera mjørki um morgunin, men so hvørt sum sólin brýtur seg niðurígjøgnum, klárnar, og mjørkin hvørvur. Hann kann koma rekandi spakuliga inn eftir fjørðinum seinni um dagin.  

Vindvágin er stór, tá ið hann er sunnan. Kann byggja seg upp heilt suður úr Glyvursnesi. Tað kann vera eitt sindur av uppgangi. Mest er á Nesi, minni á Toftum og Saltnesi.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum útsynningur.

Útsynningur

Útsynningur kemur av Kalbaksnesi og yvirum, og er ringasta ættin til vind. Líkist nógv vesturættini.

Vindurin er javnur, men vindferðin meiri enn fyri landið, tá ið hann er útsynningur. Hann kann vera tráur í longri tíð.

Er nógvur vindur, kunnu hvirlur taka seg upp á Kalbaksfirði. Glaðurnar síggjast koma um Kalbaksnes og yvirum. Tær kunnu vera stórar og ógvulsligar. Komnar yvir um Tangafjørð, missa tær megina og fána vanliga burtur. Tað er sjáldan, at tær koma upp á land.

Tá ið jólaódnin var í 1988, var hann útsynningur og vestan, og tá vóru skaðar, men ikki líka nógvir skaðar sum aðrastaðni í landinum. Tá ið lágtrýst við ódnarveðri fara norðureftir vestan fyri Føroyar, er ringasta løtan á Nesi og Toftum, tá ið hann er komin upp í vestan. Gongur hann longur upp, er sloppið. Á Saltnesi verður minni vindur, tá ið hann er komin upp í vestan, tí Standafjall er fyri.

Við lendingina á Nesi drepur uppi á útsynningi. Tað kann vera nógvur vindur, men niðri við lendingina er lítil vindur.

Kemur tú koyrandi úr Runavík út á Toftir, og tað er nógvur vindur av útsynningi, merkir tú einki til nakran vind, fyrr enn tú kemur út í hálvan rundingin. Stilt er innanfyri, nógvur vindur uttanfyri. Í gomlum døgum, tá ið tey gingu millum bygdir, var stóra takið at koma um rundingin, tá ið vindur var av útsynningi.

Er lítil vindur av útsynningi, kann vera av allarbesta veðri. Sama er við vesturættini.

Útsynningur er – líka sum hinar lágættirnar – ein vát ætt. Brúgvaløgini kunnu liggja yvir okkum, men so skjótt hann hækkar upp í vestan, slítur í.

Útsynningur er ikki mjørkaætt ella brimætt. Men vindvág er, og í illveðri hevur onkuntíð verið skaði á havnalagið. Tá ið jólaódnin var í 1988, var nógvur uppgangur.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er sum útsynningur.

Vestan

Vestan kemur oman av Streymoyarlandinum norðan fyri Kalbaksnes og líkist nógv útsynningi.

Vindurin er javnur á vestri, og vindferðin meiri enn kring landið. Tað er ikki stórur munur á vesturættini og útsynningi – helst er vestan eitt sindur frægari enn útsynningur.

Á Nesi og Toftum liggur hann beint inná, men á Saltnesi og inn í Rók eru tey vard av Strandafjall. Har er nógv minni vindur á bæði útsynningi og vestri enn á Toftum og Nesi.

Vanliga røkka hvirlurnar ikki upp á land, men onkuntíð koma hvirlur um Raktanga og upp á land innan fyri Rætt. Tað er tær einastu hvirlur, sum koma upp á land, og tað er serliga, tá ið hann gongur úr útsynningi upp í vestan.  

Er lítil vindur vestaneftir, kann vera av allarbesta veðri. Sama er við útsynningi.

Vesturættirnar eru ikki ringastu terraættir. Á sumri ein heilt hampulig góð ætt til sól. Tá ið brúgvaløg við regni eru omanfyri, slítur vanliga í, tá ið hann er komin upp í vestan. Annars kann vera ælaveður á ættini.  

Vestan er hvørki mjørkaætt ella brimætt. Men vindvág er allan vegin úr Kalbaksfirði, og tað kann vera gjálvut framvið landi. Ein útróðrarmaður, sum visti alt um veður og streym og kendi hvørt sker og fles, sigldi norðurvið fram við landi inni í taranum. Hann brúkti bakslátturin allan vegin inneftir.   

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan líkist útnyrðingi.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur av av Tangafirði og yvirum inn á Toftir og Nes. Á Saltnesi kemur hann Strandalandinum og yvirum fjørðin. Standafjall ber uppfyri á Rókini.

Útnyrðingur merkist ikki líka í bygdunum. Strandafjall ber fyri á Saltnesi og á Toftum men ikki á Nesi. Tí kann hann vera tráur á Nesi, tá ið tað er nakað av vindi. Á Toftum og Saltnesi har roynist hann betur, og útnyrðingur er ein hampuliga góð ætt.

Útnyrðingur er ikki góð ætt á Nesi ella Toftum, sum myndin vísir. Hann liggur av Tangafirði og beint inná, Raktangi gevur ikki nógva verju. Á Rókini og Saltnesi ber Strandafjall uppfyri, og har var veðrið hesa løtuna, myndin var tikin, munandi frægari. Myndin er tikin á middegi 25. juli 2026 - frískur vindur upp í strúk av útnyrðingi, 8 til 13 m/s. 

Vindurin er javnur, og vindferðin nakað tann sama sum kring landið.

Vanliga er ikki nógv avfall av útnyrðingi – hvørki regn, ella á vetrardegi kavi. Avfallið sum er, er ælaveður. Kollafjørður kann hanga fullur av regni í fleiri dagar, men tað kemur ikki nærri, og tey hava hoyggjað á Toftum og á Nesi.  

Á Nesi kemur útnyrðingur allan vegin úr Kjalnesi, og tað gevur nógva vindvág og uppgang, tá ið tað er nakað av vindi.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt.

Útnyrðingur norðan

Á útnyrðingi norði er veðrið sum á norði

VEÐRIÐ Á SANDI 

 SEPTEMBUR 2024

VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak skjalið niður í pdf: Veðrið Á Sandi

Dagfesting: 16. septembur 2024

Staður: í Nesi 16 – 210 Sandur

Heimildarfólk: Brandur Sandoy, Pauli Dahl Sandoy & Jógvan í Beiti

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Sandur

Sandur er størsta bygd á Sandoynni, liggur innast á Sandsvág, sum vendir suðureftir. Úr bygdini og norðureftir er ein langur dalur. Vestanfyri er ein fjallarøð, har sum Eiriksfjall er hægst (412m). Eystanfyri er eisini fjallarøð, og har er Skorarnar hægstar (452m).

Mynd 1: Kort av Sandoy. Bygdin heima á Sandi er miðskeiðis á oynni, innast á vánni, sum vendir suðureftir

Veðrið í bygdini

Fyri at læra, hvussu veðrið er á teim ymsu ættunum heima á Sandi og í Trøðum, og hvussu dalur, fjøll og vág ávirka, setti undirritaði seg í samband við Brand Sandoy, fyrrverandi borgmeistara og løgtingsmann, sum eisini er bóndi og altíð hevur búð í bygdini.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá Anju og Brandi Sandoy heima á Sandi var eisini pápi hansara, Pauli Dahl Sandoy og bóndin í Trøðum, Jógvan í Beiti.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør ættin - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Tá ið ættin er norðan, kemur hann oman av Knúki og kantar heim eftir Sandsvatni. Ættin er vanliga køld og gjøgnumtreingjandi. Vindurin er javnur, og ættin er tí ikki skaðaætt, hóast tað kann vera nógvur vindur viðhvørt.

Norðan er góð terraætt, hóast ofta kalt. Hon er ein tann turrasta ættin bæði heima á Sandi og í Trøðum. Hann skal fyrst yvir allar oyggjarnar norðanfyri, og har dettur tað mesta av avfallinum niður.

Eingin mjørki er á Sandi á norðurætt.

Tað kann brima uppundir bæði norðan og landnyrðing. Hetta merkir, at tað brimar ein dag ella so, áðrenn hann kemur av norði bæði vestanfyri og inn á vánna. Tá ið tað brimar uppundir, er tað óslætt inni við land men slætt útifrá.   

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan er køld ætt, líkasum norðan. Men er hann bert eitt sindur eystan fyri norðan garðar hann á vatninum og er ójavnur við kastvindi.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur oman av Skorunum og er ringasta ættin á Sandi. Tað er væl meira vindur í ættini, enn miðalvindurin fyri landið.

Vindurin er sera ójavnur, serliga í Trøðum, har er kastivindur. Harðar hvirlur, meðan tað er púra stilli millum hvirlurnar.

Legst skadda upp á Skorunum, kemur nógvur vindur úr skadduni – upp í storm, meðan lítil og eingin vindur er kring landið. Millum mannað verður sagt, at miðalvindferðin kring landið kann faldast við trý, so nógvur vindur kennist á ættini. Landnyrðingur gevur altíð vindvág úti á vánni.

Eplastormur kann vera, tá ið hann er landnyrðingur – meira um eplastorm undir eystan.

Tað er meira avfall í landnyrðingi, enn tað er t.d. í norðurættini, tí hann er leysur av oyggjunum norðanfyri. Á vári er viðhvørt píningur við kulda og turrveðri í dagar ella í vikur. Tá er gott veður men eingin gróður.

Eingin liggjandi mjørki er á landnyrðingi, tað kunnu tó vera løtur við mjørka. 

Tað kann brima uppundir landnyrðingin – t.e., at tað brimar inni á vánni 1 dag, áðrenn hann kemur av landnyrðingi. Verður landnyrðingurin liggjandi, so slætnar. 

Landnyrðingur er gott útróðrarveður hjá sandingum. Varð kallað matarætt, tí nógv kundi fáast úr sjónum. Hóast nógvur vindur í er bygdini og eitt sindur útfrá, so minkar hann eitt sindur út frá landi.

Útróðrarmenninir kallaðu ættina nakkakullulotið, tí tá ið teir róðu innaftur frá miðjunum vestanfyri, fór kuldin niður í nakkakulluna.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan er ringasta ættin í Trøðum, størsta skaðaættin – verri enn landnyrðingur. Hvirlurnar eru uppaftur harðari enn á landnyrðingi. Í bygdini vestan fyri Vatnið er landnyrðingur eystan líka sum landnyrðingur.  

Eystan

Eystan kemur – líkasum landnyrðingur – oman av Skorunum, og er ikki ein góð ætt á Sandi. Í Trøðum er vindurin nakað væl javnari enn landnyrðingur og kennist sum tráur gjøstur, meðan tað er stilli inni í Tungu (har sum tunnilin kemur út inni í Dal), eisini í ringum veðri.

Tá hann er eystan, hongur skadda vanliga um Skorarnar, men ikki altíð. Tað er avgerandi fyri vindin, hvussu nógvur hann er, um skaddan er ella ikki. Er skadda, kann vera sera nógvur vindur niðurúr, serliga út á Fjørubøkkum – t.e. út ímóti havnini. Vindferðin er meiri og væl meiri enn í landinum annars. Er klárviðrað, og tað er gott veður í honum – og eingin skadda – er væl minni av vindi, minni enn miðal kring landið, og heilt hampuligt veður á Sandi.  

Í nógvum vindi av eysti er viðhvørt eplastormur. Hetta er áðrenn nálirnar eru komnar undan, og slokkarnir halda moldina niðri. Hevur verið turt í eina tíð, tá ið nakað av vindi er, fýkur tann fína moldin oman av veltuni, og eplini liggja ber. Svørt guva sæst upp um brekkuna, og eplastormarnir kunnu vera so gjøgnumtreingjandi, at hóast vindeygu og hurðar eru væl afturlatin, er sandur innanfyri, tá ið stormarnir eru lidnir. 

Tað regnar ofta á eysturættini, og mjørki er ikki so óvanligur. 

Eystan er ikki brimætt á Sandi.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan er eitt bland av ættunum báðumegin við – eystri og landsynningi. 

Landsynningur

Landsynningur er ikki nøkur ring ætt á Sandi. Hann kemur hann oman av Vestfelli um Stóravatn heim á Sand.

Vindurin er tann sami, sum hann er kring landið, og hann er javnur. Er gott veður í honum, so er gott veður á Sandi.

Tá ið tað er nógvur vindur, liggur hann tráur inneftir, fer fram við Traðarhamri. Tað kann vera nógvur vindur í Trøðum, serliga við tey sunnastu húsini við Vatnið, og inni í Dal kann hann vera ótespiligur.

Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu landsynningur roynist til avfall á Sandi. Hann kann standa og hótta í fleiri dagar, uttan at nakað hendir, men sleppur hann regninum, kann regna illa. Viðhvørt gongur hann í seg aftur – t.e., at tað verða bert til fáar dropar, hóast hann hevur hótt allan dagin. Er tømingur av landsynningi, regnar vanliga eina løtu um morgunin. Er ikki tømingur, so ælar kring middag, og so tornar hann aftur og kemur ikki aftur fyrr enn um kvøldið.   

Landsynningur er ikki ring mjørkaætt á Sandi. Hann kemur tvørtur um Stóravatn og so niður í fjørðin, har hann blívur vekk. Í góðveðri um summarið kemur hann drívandi sunnan úr fjørðinum, krúpandi norður við landinum og fer viðhvørt heilt inn á Boðan, kanska inn ímóti grótkastinum. Tað kann vera klárt inni í havnini, men uttanfyri er kavtroðið.

Tað kann brima á Sandi av landsynningi, men ikki nógv – ikki ódn í brimi. Tað kemur ikki so nógv norður ígjøgnum fjørðin, men rakar meira úti í Skúgvi og undir Hiplingunum, sum eru vestan fyri bygdina undir Salthøvda.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum, tá ið ættin er sunnan.

Sunnan

Tá ið hann er sunnan, kemur hann av Nøvini í Skúgvi. Vindurin er javnur, og vindferðin er sum miðalvindferðin kring landið. Er nógvur nógvur vindur av suðuri, er eisini nógvur vindur á Sandi.

Suðurættin er lýggj og vát. Er nøkur væta, so fáa tey á Sandi hana. Viðhvørt regnar heilt illa.

Tað er altíð rátt, tá ið hann er sunnan – surk. Rennur sunnan upp í sól, so helt sær ikki dagurin – t.e., at so varð dagurin ikki góður.

Sunnan er mjørkaætt, og eitt sindur av brimi kann vera á suðurættini, tó ikki tað stóra.

Útsynningur sunnan

Veðrið á útsynningi suðuri líkist veðrinum á útsynningi.

Útsynningur

Útsynningur kemur til Sands millum Skúvoy og Sandoy.

Í Trøðum fer hann beint ímóti Traðarhamri og drýpur uppi. Tí merkja tey einki til vind millum hús á útsynningi, heldur ikki í ringum veðri. Vindurin er yvir húsunum og fer upp um eggina. Á eggini uppi á Traðarhamri kann vera heilt nógvur vindur, men bert nakrar fáar metrar longur niðan er hann nógv minni.

Tá ið jólaódnin var í desembur 1988, lá hann av útsynningi í eina góða løtu. Í onkrum húsum í Trøðum var næstan stilli, og onkur kjallarahurð var opin, meðan illveðrið leikaði í uppá tað harðasta bert 50 metrar longur niðri á vegnum.   

Heima á Sandi merkist útsynningur væl. Vindurin er ójavnur, og í illveðri eru harðar hvirlur. 

Í jólaódnini í 1988 var ótrúliga ringt veður, og hvirlurnar vóru øgiligar. Tað stóð við húsbrot. Ringasta løtan og flestu skaðarnir vóru, tá ið hann gekk upp í útnyrðing. Tekjur rivu, og eitt stórt vakstrarhús fór alt sum tað var. Klædningar í húsum í grannalagnum vóru gataðir til av glasi. Tá ið hann í illveðri gongur úr útsynningi upp í útnyrðing, er vanligt at hann minkar vindin eina løtu. Men tað gjørdi hann ikki í jólaódnini. Hann helt á við líka nógvum vindi, meðan hann gekk upp.   

Útsynningur er altíð vátligur, og tað regnar ofta, tó at tað ikki regnar líka illa sum av eysturættunum. Um summarið er slavtoka vanlig.

Útsynningur er brimætt á Sandi. Aldan kemur millum Skúvoy og Salthøvda.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er líka sum vestan, men er tó vátari enn beinur vestan. Gongur hann úr útsynningi vestri og uppeftir, tornar, tá ið hann kemur upp í vestan.  

Vestan

Líka sum við útsynningi, merkist vesturættin sera ymiskt heima á Sandi. Í Trøðum drýpur hann uppi næstan sum á útsynningi, tað kann vera eitt sindur av vindi viðhvørt.

Heima á Sandi er merkist meiri til vesturættina. Vindur er javnur, og vindferðin tann sama sum í miðal fyri landið. Er nógvur vindur, er hann ójavnur við nógvum og hørðum hvirlum.

Vesturættin er ikki so vát, sum útsynningur – ættin er morgunljót. Ofta er ælaveður um morgunin, og so er turt størsta partin av degnum, líka til um kvøldið. So kann byrja aftur. Ælini raka ikki bygdina men fara annaðhvørt norðanfyri ella sunnanfyri.

Vestan er ikki mjørkaætt á Sandi, men ring brimætt.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið hann er vestan.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur oman av Vørðuni og Bøllufjalli og kann vera gjøgnumtreingjandi við kulda.

Útnyrðingur drýpur ikki uppi í Trøðum, Tað merkist til vindin, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Heima á Sandi er vindurin ójavnur, og er nakað av vindi, eru harðligar hvirlur.

Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu ójavnur hann er, og hvussu harðar hvirlurnar eru. Tað velst um, hvar í bygdini tú ert. Tað ringasta staðið til hvirlur er upp í Sjástri, har hann kemur upp um eggina og fer oman millum hús.

Tað er viðhvørt vátt á ættini, men vanliga er talan um ælaveður.

Uppundir útnyrðing brýtur innan fyri Skeljalagsboðarnar. Hetta eru boðar, sum eru uttan fyri grótkastið. Teir koma ikki undan, men er altíð undir. Tá tað brýtur av boðunum og inneftir, sigur hann frá útnyrðingi.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan liggur beint heim eftir Sandsvatni og veðrið líkist veðrinum, tá ið hann er norðan.

VEÐRIÐ Á SKARVANESI

SEPTEMBUR 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak niður skjalið í pdf: Veðrið Á Skarvanesi

Dagfesting: 19. septembur 2024

Staður: Skarvanesvegur 2 – 236 Skarvanes

Heimildarfólk: Jacob Martin Debes

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Bygdin Skarvanes er staðsett í einari líð. Hon vendir næstan beint suður og norð.

Vestan fyri Skarvanes er Skúvoyarfjørður, sum er 3,5 km breiður, har hann er smalastur. Hinmegin fjørðin er Skúvoy, sum verjir Skarvanes fyri vesturættini.

Eystanfyri er ein fjallarøð, har sum Vestfelli (397m) er hægst. Hendan røðin verjir Skarvanes, tá ið tað er lítil vindur av eysturættunum, og vanliga eisini fyri mjørka. Skarvanes liggur í lívd eystan fyri fjallarøðina, og tí legst nógvur kavi har á landnyrðingi.

Eingin høg og brøtt fjøll eru á Sandoynni, sum kunnu hótta við so ójavnum vindi og hørðum hvirlum, sum aðrastaðni í landinum. Formurin er rundari enn á hinum oyggjunum, og tað ávirkar eisini veðrið. Heðin Brú skrivaði á sinni, at Várharra var komin úr damugildi, tá ið hann gjørdi Sandoynna. Ættin við ójøvnum vindi er fyrst og fremst landnyrðingur, men eisini útsynningur, sum tó ikki er líka ójavnur.

Mynd 2: Kort av Sandoynni. Pílarnir peika ímóti Skarvanesi.

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum á Skarvanesi, setti undirritaði seg í samband við Jacob Martin Debes. Hann er úr Skopun, men hevur havt nógv við seyð at gera á Skarvanesi í mong, mong ár. Hann beyð mær suður til sín at gera samrøðu um veðrið.

Við til samrøðuna, sum var á Fjallinum, á Skarvanesvegi 2 á Skarvanesi, var spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvug

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan liggur beint út eftir vegnum.

Vindurin av norði er javnur, eisini, tá ið tað er nógvur vindur. Norðan er ikki skaðaætt, eisini tí at einki er at taka við sær – uttanso at tað er turt hoyggj á Mørkini, sum kann enda úti í Hoygjónni, sum er sunnan fyri bygdina.  

Norðan er rímiliga turr og ein góð terraætt á Skarvanesi. Sagt varð, at tað var ikki dagur á sumri tað ikki setti av eina ferð í hoyna. Tað legst ikki nógvur kavi av norði. Eitt sindur kemur niður, men tað fýkur vekk og fer suðurav.

Norðan er hvørki mjørka- ella brimætt á Skarvanesi. Ættin fer eftir fjørini, og einki legst upp.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan, líkist veðrið veðrinum á norði.  

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur beint omanav og er ein tann keðiligasta ættin á Skarvanesi.

Vindurin er ójavnur, tá ið hann liggur av landnyrðingi. Er nógvur vindur, eru harðar hvirlur omanav. Tú kanst tendra ein svávulspinn í túninum, og so gongur ein lítil løta, og ein hørð hvirla kann koma, sum kann ríva alt takið av. Einki hoyrist til hvirlurnar, áðrenn tær koma. Landnyrðingur er tí tann keðiligasta illveðursættin við sera hørðum hvirlum.

Sum allar ættir, kann veðrið vera gott ein góðan summardag, og tá er tað eisini gott á Skarvanesi. Men ættin er køld, tað er ongantíð heitt, so ein kann ganga hvíttklæddur. Tað er eisini kalt í lítlum vindi.

Landnyrðingur er ein turr ætt og hevur lítið avfall við sær. Ikki ofta regn, men ælaveður viðhvørt.

Landnyrðingur er ringasta kavaættin. Nógvur kavi legst í allari líðini, men lítið og einki á fjallinum eystanfyri. Kavaavfallið kemur við ferð oman ímóti eggini, sum er oman fyri bygdina, og so dettur hann beint niður og rúgvar seg upp allan vegin út í Dalshagan eisini. Stórar fannir kunnu vera eftir bakkanum í allari líðini. Tað sama er á vegnum til Skarvanesar. Viðhvørt er ikki koyrandi fyri kava.

Í 2022 lá hann nógv av landnyrðingi, og nógvur kavi var eitt skifti, og tá var ikki gangandi úr bygdini og suðureftir – hvørki hjá manni ella hundi. Eitt pláss var úti í Hvítagróti, sum er uttan fyri Hoygjónna, har eingin kavi var – púra bert – alla tíðina kavin lá. Har kundi allur neðraseyðurin vera, meðan stórir skalvar vóru bæði oman- og niðanfyri. Uppi á fjallinum var nakað av vindi men næstan eingin kavi. 

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt á Skarvanesi.

Líka sum allar eysturættirnar, so er einki brim á Skarvanesi á landnyrðingi. Góð kyrra er fram við landi. Ættin sæst longur úti á fjørðinum, glaður síggjast eitt sindur útifrá.  

Landnyrðingur eystan

Lítil munur er á veðrinum á landnyrðingi eystri og landnyrðingi. Tey gera sær ikki far um tað.

Eystan

Er ættin eystan, kemur hann omanav – líkasum landnyrðingur – og ger sjáldan nakað um seg.

Vindurin er javnur á ættini, tá ið hann kemur omanav. Er ringt veður kring landið av eystri, er ikki ógvusligt við vindi á Skarvanesi, hóast bygdin liggur í lívd av Vestfellinum. Vindferðin er tann sama, sum hon er kring landið. 

Eystan er ein nokkso turr ætt í bygdini. Tað legst lítið av kava á eysturættini – líkasum á øllum ættum undir landnyrðingi.

Tað kann vera mjørki av eystri, men tað er ikki vanlig mjørkaætt.

Eystan er ikki brimætt á Skarvanesi.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini.

Landsynningur

Landsynningur kemur eftir líðini til bygdina.

Á landsynningi er vindurin javnur, og vindferðin er, sum hon er kring landið. Er nógvur vindur, kann tað leika í, og hann er ikki friðarligur. Hann bæði grætur og gnístur í hamarinum omanfyri. Tað ljóðar sum barnagrátur úr gjónni (Hoygjógv). Í gomlum døgum brúktu foreldur hetta at ræða børn við.

Regnar ikki av landsynningi, tá ið tú kemur upp um morgunin, hevur tú vanliga gott veður allan dagin. Ert tú úti allan dagin, til regnið kemur, so merkir tú tað 5. ferðina – hetta skal skiljast soleiðis, at tú fyrst kennir nakrar dropar, og so fer tað avstað aftur. Aðruferð kennir úr eitt sindur meir til droparnar – og 5. ferð gevst tað ikki, men tað regnar seg liðugt.

Seyðurin í haganum sunnan fyri bygdina rekst ikki væl í rætt undan ættini – t.e. á landsynningi. Hann væntar sær bæði vind og regn og blívur tí eitt sindur ómøguligur at fáast við. Rekur tú hann ímóti vindinum – t.e. tá ið hann er landnyrðingur ella norðan – so veit hann, hvat er frammanfyri.

Er klárt í veðrinum, hyggja fólk, sum eru í haganum eftir Dímun, hvussu veðrið er har, tí tey kunnu vænta sær sama veður sum har úti.

Tað er mjørki á landsynningi, hann kemur fram við landi norður ígjøgnum fjørðin.

Tað brimar í løtum á landsynningi. Tað bar til at flota bát inn ímillum. Gamalt var, at tá ið regnið kom, kundi tað blíva rættiliga nógv brim.        

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan kemur fram við landinum, og tað hoyrist ikki nógv til hann. Hetta er mjørkaætt.

Sunnan

Tá ið hann er sunnan, kemur hann norður ígjøgnum fjørðin.

Suðurættin líkist nógv norðurættini – men kemur sjálvandi hinvegin frá. Javnur vindur norður við landinum, og vindferðin er sum fyri landið.

Suðurættin er vát, Tað regnar ofta, ella er ælaveður.

Sunnan er mjørkaætt og brimætt.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan kemur fram við vestursíðuni á Dímun. Tað er so nógv suðurætt í henni, og tær líkjast tí nógv.  

Útsynningur

Útsynningur kemur ímillum Dímun og Skúgvi.

Útsynningur hevur altíð eitt lot við sær, og vindurin er vanliga javnur. Er nakað av vindi, gerst hann ójavnur, og hvirlur koma um fjørðin. Tá er útsynningur helst strævnasta ættin í bygdini, bæði til vind og hvirlur. Vindgarðarnir síggjast koma yvir um fjørðin, og viðhvørt koma hvirlurnar upp á land og fara niðan millum hús at gera onkran skaða. Verður sagt frá illveðri, skal tað helst ikki vera av útsynningi.   

Ættin er eitt ymisk til avfall. Tað kann regna, eisini vera ælaveður, men í góðveðri um summarið kann vera turt og gott veður, góður hoyterri – soleiðis er í øllum ættunum úr útsynningi upp í norðan. Á eysturættunum er tað sjáldan at tað ikki dryppar onkra løtu.

Tað kann kava av útsynningi, men tað legst ikki nógvur kavi. Er kalt í veðrinum, frost, kennist hann ógvuliga kaldur á Skarvanesi.  

Útsynningur hevur mjørka við sær, soleiðis at tey síggja ikki Skúgvi ella Dímunar, meðan tað er sól í bygdini.

Á ættini er einki fyri, og tí er hon ein ring brimætt.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er eisini ein góð ætt í Húsavík. Hon líkist bæði útsynningi og vesti, sum báðar eru góðar ættir.  

Vestan

Vestan kemur yvir um Skúvoyarfjørð til Skarvanesar. Skúvoyggin verjir væl ímóti ættini.

Tá ið hann er vestan, er vindurin javnur, og vindferðin eitt sindur minni enn kring landið. Er nógvur vindur, er vindferðin tann sama sum kring landið. Vestan er góð góðveðursætt við lítlum vindi og ofta drúgvum løtum við sól. Skarvanes hevur flest sóldagar í øllum landinum.

Vesturættin kann bæði vera vát við regni ella ælaveðri – men eisini turr í dagavís við góðum terra, har nógv hoyggj fæst inn.

Vestan er ikki mjørkaætt.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er útnyrðingur.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur ímillum Salthøvda og Skúgvi.

Vindurin er javnur, tá ið hann er útnyrðingur, og vindferðin tann sama sum kring landið. Eisini illveðri.

Útnyrðingur er ein turr ætt. Tað er sjáldan nakað serlig regn, men ælaveður við hvørt. Um summarið kann hon vera góð terraætt, men hon kann lumpa við onkrum ælingi eisini.

Tað er vanliga ikki mjørki á Skarvanesi, tá ið hann er útnyrðingur, men tað kann koma fyri.

Útnyrðingur er ringasta brimættin á Skarvanesi. Í 1917 var eitt øgiligt brim á Skarvanesi – tað breyt niðan á gøtuna, sum gekk til bygdina. Tað er har, sum vegurin er nú.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum, bæði tá ið ættin útnyrðingur.

VEÐRIÐ Í SKÁLAVÍK

SEPTEMBUR 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak niður skjalið pdf: Veðrið Í Skálavík

Dagfesting: 16. septembur 2024

Staður: Heiðaravegur 1 – 220 Skálavík

Heimildarfólk: Linjohn Christiansen, skipari & Herman Petersen, útróðrarmaður

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Í Skálavík er yvirhøvur veðurgott. Veðrið er tengt at ættini, sum tað er í øllum støðum í Føroyum.

Eingin høg og brøtt fjøll eru á Sandoynni, sum kunnu hótta við so ójavnum vindi og hørðum hvirlum, sum aðrastaðni í landinum. Formurin er rundari enn á hinum oyggjunum, og tað ávirkar eisini veðrið. Heðin Brú skrivaði á sinni, at Várharra var komin úr damugildi, tá ið hann gjørdi Sandoynna.

Bygdin Skálavík er staðsett niðast í einum dali, sum gongur eystur og vestur. Báðumegin dalin eru fjøll. Norðanfyri er Pætursfjall (447m); sunnanfyri er Heiðafjall (266m) og Skálhøvdi (203m).

Eystanfyri er opið hav, og ættirnar úr norði niður í eystan koma ótarnaðar inn ímóti bygdini. Er ættin sunnan fyri eystan og allan vegin niður í sunnan og upp vestanfyri til norðan skal lotið upp um fjøll, áðrenn tað kemur til bygdar.

Í liggjandi og pínandi eysturættum um várarnar kann tað vera stórur munur at búgva í innara dali og at búgva úti undir Hagabrekku. Í gomlum dgøum var munurin roknaður til eitt plagg ella tríggjar byrðar av hoyggi, so mikið kaldari var undir Hagabrekku enn inni í dalinum. Gróðurin kom so mikið fyrr inni í dalinum, at neytini vórðu koyrd út tíðliga. Undir Hagabrekku er meira harðbali, og meira hoyggj skuldi at geva.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Skálavík, setti undirritaði seg í samband við Linjohn Christiansen, borgmeistara og skipara. Hann er føddur og uppvaksin í Skálavík og hevur altíð búð har. Hann beyð mær suður at gera samrøðu um veðrið. Hann hevði sett seg í samband við morbróður sín, Hermann Petersen, útróðrarmann, um eisini at vera við og geva sítt íkast.

Við til samrøðuna, sum var í heiminum hjá Hermanni Petersen á Heiðaravegi 1 í Skálavík, var spurnarblað til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur beint norðan úr fjørðinum og er ein góð og køld ætt í Skálavík.

Norðurættin er góð í bygdini, og hon roynist væl til vind. Tað er javnur vindur, og vindferðin er minni enn miðalvindurin kring landið, serliga tá ið tað er illveður.

Norðan roynist væl at turka hoyggj á bønum sunnanfyri. Bøurin norðanfyri varð sligin fyrst, og so plagdu tey at goyma bøin sunnanfyri til liðið var út á heystið. Tá ið høgættin kom, tornaði skjótt.

Tað kemur ikki nógv avfall niður, tá ið hann er norðan. Bert okkurt ælið.

Í kavaveðri síggjast ælini standa norðuri í fjørðinum og fjala Nólsoynna, men tey koma ikki suður til Skálavíkar. Tað kemur sjálvandi eitt sindur av kava niður, men ikki nakar stórkavi – nóg mikið til at skeiða ella so.

Norðan er hvørki brim- ella mjørkaætt í Skálavík.

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan er veðrið eitt bland av veðrinum á norði og landnyrðingi. Kavi legst lítið av á ættini, líka sum av norði – oyggjarnar taka tað til sín. Landnyrðingur norðan er ein ring brimætt, líka sum landnyrðingur – meir um tað undir landnyrðingi.  

Landnyrðingur

Landnyrðingur er leysur av oyggjunum norðanfyri og kemur norðan úr havi og beint inn á víkina.

Landnyrðingur kemur ótarnaður til bygdina uttan úr havi, og vindurin er javnur. Vindferðin er sum fyri landið, og lotið tekur alla bygdina og dalin við, heilt niðan í dalbotn.

Tað er altíð ráligt, tá ið hann er landnyrðingur, og regnið kemur í ælingum. Ættin er ikki ringasta kavaættin í Skálavík, men tað kann kava eitt sindur.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt.

Saman við landnyrðingi norði er landnyrðingur ringasta brimætt í Skálavík. Lotið er leyst av oyggjunum norðanfyri, og vindtakið er tí størri. Havaldan kemur beint inn og fyllir víkina, sum bæði smalkar og grynnist.

Tað er altíð minni brim, tá ið streymurin er harður. Er rákið hart, tekur tað broddin av alduni longur úti. Tað kunnu vera stór óløgi, men yvirhøvur minni brim. Rákið er harðari um summarið, enn tað er um veturin.

31. januar og 1. februar í 2008 var illveður í Føroyum – vanliga nevnd kyndilsmessuódnin. Eitt djúpt lágtrýst lá beint sunnan fyri Suðuroy, og ættin í Føroyum var eystan sum út á dagin gekk upp í landnyrðing og so landnyrðing norðan. Tað var av allarmesta brimi í Skálavík 1. og 2. februar. Rákið var ikki hart hendan dagin. Mánin var í fyrra kvarteri 30. januar og longst burtur frá jørðini 31. januar. Skálvíkingar siga streymin at vera púrasta deyðan henda dagin, og brimið slapp tí at bróta við fullari megi. Hevði nakað av ráki verið, hevði tað brotið alduna longri úti, og brimið hevði ikki verið so ógvusligt.

Skálvíkingar fóru ikki til útróðrar, tá ið Nólsoyggin hevði hatt. So var ættin landnyrðingur, og tað var ikki góð ætt til útróður. Norðanfyri – á Strondum – hugdu útróðrarmenn eftir Skálhøvda. Hevði hann hatt, fóru teir ikki til útróðrar. 

Landnyrðingur eystan

Tá ið ættin er landnyrðingur eystan, líkist veðrið nógv veðrinum á eysturættini.

Eystan

Eystan kemur ótarnur uttan av havi til Skálavíkar, men hóast tað lívir væl á víkini undir Skálhøvda. Landið undir høvdanum gongur beint eystur og vestur. 

Eystan roynist væl til vind. Vindurin er javnur, og vindferðin er sum fyri landið. Er ringt veður av eystri, verður tað ikki keðiligt í Skálavík, fyrr hann er farin upp um eystan. 

Tað regnar ikki so ofta á eysturættini, men viðhvørt. Um summarið í hoyna var hoyggjað eftir sjóvarfallinum, tá hann lá av eystri. So leingi eystfallið lá, var vanliga klárt og turt. Tá ið rákið fór at fella, kom ein tokubakki í havið eystanfyri. Tokubakkin vaks spakuliga, og tá ið rákið vendi norð, frískaði vindurin, og tað bleiv meira ráligt.

Um veturin kavar ikki tað stóra, fyrr enn ættin er farin eystur um landnyrðing. Kavar av eystri ella landsynningi, kann verða stórkavi.

Eystan er ring mjørkaætt. Í bygdini kann vera greytasvart, men innanfyri er klart.

Tað brimar ikki av beinum eystri.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist ógvuliga nógv eysturættini.

Landsynningur

Landsynningur kemur upp um røðina sunnan fyri bygdina og er ikki ein góð ætt í Skálavík. Hon er svingandi og hevur ringt sinnalag, siga tey.  

Landsynningur roynist illa til vind, tá ið nakað av vindi er. Vindurin er ójavnur við hvirlum – hetta er einasta ættin í Skálavík við hvirlum. Tær síggjast sera væl um veturin, tá ið tað er jarðrok, tá ið tær koma malandi oman ímóti húsum.

Úti undir Brekkuni kann vera púra stilt millum hvirlurnar. Tey kunnu hava ein svávulspinn logandi úti í túninum, og so fer at braka í húsum. Sum góðveðursætt er hon tó góð við lítlum og jøvnum vindi.

Hóast ójavnan vind í bygdini, fóru teir til útróðrar, tá ið tað lotaði av landsynningi. Tað var betri veður útfyri, og hann plagar ikki at bresta á av landsynningi. Tá ið tað er vaksandi vindur av landsynningi, veksur hann vanliga so líðandi, so útróðrarmenn høvdu góða tíð at draga alla línuna og fara til lands.

Ættin er vát. Tað regnar ofta og nógv av landsynningi. Eingin terraætt yvirhøvur. Um veturin kann kava av landsynningi, og tað kann gerast stórkavi.

Á landsynningi liggur Skálavík ofta í mjørka, meðan tað kann vera klárt og bakandi sól á krossvegnum til Húsavíkar.

Landsynningur er ikki brimætt í Skálavík. Er illveður við stórskaða kring landið, koma stóru aldurnar ikki inn í víkina men síggjast bresta í norðuri í Horni, sum er nakað norðan fyri bygdina.

Viðhvørt síggjast boðabrot út fyri bygdini, tá ið hann er landsynningur, hóast tað er djúpt. Hetta er Skálsábáran.

Skálsábáran er, tá ið tað er eystfall, og rákið er eystur ígjøgnum Hestfjørð og ígjøgnum Skopunarfjørð. Rákið í firðurnum gongur saman um Halsíðuna (skamt eystan fyri Halin í Heystið) og fer beint eystur ígjøgnum fjørðin. Úr Skálsá, sum er sunnan fyri Streymnev, breiðkast rákið og kallast Skálsábáran. Hetta er sera hart rák, helst tað harðasta í Føroyum. Dømi er, at stórt skip hevur gingið 8 míl skjótari, tá ið tað fór við streyminum suðureftir.

Er eisini vindur av landsynningi, so tað rekur upp í ættina, er stórsjógvað.

Tá ið eystfallið hevur ligið í 2 tímar, og á 3. tímanum hevur hug at fella eitt sindur, meðan tað fer suðurvið, tá harðnar rákið nógv útfyri Skálavík, tí tá kemur suðurrákið úr Nólsoyarfirði uppí. Nólsoyarfjørður vendur 2 tímar eftir hinar báðar firðirnar. Rákið er sera hart, og tað brestir í heilt suðuri í Hvannhaga í Suðuroy.

Landsynningur sunnan

Tá ið ættin er landsynningur sunnan, er veðrið eitt bland av landsynningi og suðuri.

Sunnan

Sunnan er ein góð ætt í Skálavík, tó at tað kann vera vátt. Á suðurættini er vindurin javnur, og eitt sindur minni enn kring landið. Hon roynist væl bæði í góðveðri og í illveðri og er góð til alt í bygdini.

Sunnan er ein vát ætt, tað regnar ofta. Serliga á liggjandi suðurætt. Er hann beint vestan fyri sunnan, er tað heldur ælaveður.

Sunnan er ikki brimætt í Skálavík. Hevur verið eystanbrim, so er kyrt eftir einum sjóvarfalli, tá ið hann er farin niður í sunnan. Brim í Skálavík er av eysturættunum niður til landsynning eystan. 

Uttanfyri kann vera óslætt, og sunnan er tí konufólkaættin í Skálavík. Útróðrarmenn søgdu eisini um suðurættina: “Sunnan við sól, hetta verður ikki langur dagur”. Tá fóru teir ikki langt frá landi.

Sunnan er ikki mjørkaætt í Skálavík. Hevur verið mjørki, klárnar tá ið hann fer niður í sunnan. Mjørkin gongur – líka sum brimið – niður til landsynning sunnan.

Tá ið tað á sumri ikki er lendandi í Vágum fyri mjørka, flúgva flogførini ofta runt yvir Sandoynni, og tey síggjast flúgva runt í klára veðrinum oman fyri Skálavík. So síggjast tey fara vestureftir at royna at lenda, men so eru tey viðhvørt aftur eina løtu seinni.  

Útsynningur sunnan

Tá ið ættin er útsynningur sunnan, líkist veðrið veðrinum á útsynningi og suðuri.

Útsynningur

Útsynningur liggur beint oman til bygdina beint vestan fyri Vestfelli og er – líka sum allar ættirnar kring vestan – ein góð ætt í Skálavík. 

Útsynningur er góð góðveðursætt í allari bygdini. Í lítilum vindi er vindurin javnur og vindferðin tann sama, sum hon er kring landið. 

Er nógvur vindur, roynist ættin ikki líka í býlingunum norðan fyri ánna – t.e. í Kirkjugerði og Hamri – sum hon er undir Hagabrekku, sunnan fyri ánna. Ættin kemur skúrandi ímóti Kirkjugerði og undir Hamri, og tí kann vera nógvur vindur har.

Undir Hagabrekku er ættin eisini sera góð í ringum veðri. Har hoyrist einki til vind, heldur ikki, tá ið vindferðin kring landið er upp í 20 m/s.

Stendur skadda niður av Dalafjøllum, kann vera skadduvindur í Skálavík. Tað kann vera eitt fitt lot, tó at tað ikki skaðaveður. 

Tá ið tað kemur til avfall, so roynist útsynningur hampuliga væl. Tað er sjáldan javnt regn á ættini, men heldur ælaveður.

Útsynningur er ikki mjørkaætt í Skálavík, tó at tað viðhvørt er dis og sirm.

Tað er ikki brim á ættini, men vanliga púra slætt útfyri – tað stendur við klettin. Til útróður hevur ættin verið ein tann besta.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er eisini ein góð ætt í Skálavík. Hon líkist útsynningi.

Vestan

Vestan er ein góð ætt í Skálavík – líka sum allar ættirnar kring vestan.

Sum góðveðursætt roynist vestan væl. Hann kemur javnur oman ígjøgnum dalin. Er nógvur vindur, er hann eisini javnur – ongar hvirlur.

Vesturættirnar eru yvirhøvur turrar. Avfallið er fyri tað mesta ælaveður.

Vestan er hvørki mjørka- ella brimætt í Skálavík.    

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er útnyrðingur.  

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur heimeftir ígjøgnum dalin – líka sum hinar ættirnar kring vestan – sera væl í Skálavík.

Ættin er roynist væl sum góðveðursætt. Stilt er í allari bygdini. Er nógvur vindurin, kemur lotið beint ímóti Hagabrekku. Hetta er einasta ætt, tey undir Hagabrekku hoyra nakað til vind yvirhøvur. Har merkja tey sera væl til vindin. Hinmegin í dalinum, í Kirkjugerði og Hamri, hoyrist einki til vindin. Hetta er júst tað øvugta av útsynningi.

Útnyrðingur roynist væl til avfall. Tað regnar ikki tað nógva, men tó er okkurt ælið viðhvørt. Okkurt av teimum kann vera grovt, men tey gera skjótt alt av sær.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt í Skálavík og í vanligum viðurskiftinum heldur ikki brimætt.

Um veturin – tá ið tað er kalt – kann brima, eisini í góðum veðri. Hetta rópa skálvíkingar kuldabrim. Hetta hendir, tá ið tað er frost í jørðini, ella liggjandi kuldaveður. Tað er ófantaligt heilt inni við land. Bert eitt lítið sindur uttanfyri er púra slætt. Í kuldabrimi sæst Smyril sigla uttanfyri í fínasta veðri. Tað er sjóslætt, og tað sæst ikki bróta frá honum.

Útróðrarmenn gjørdu sær viðhvørt túr til Havnar í góðum veðri av útnyrðingi. Fínasta veður at sigla báðar vegir, men ikki lendandi, tá ið teir komu suðuraftur.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið ættin er útnyrðingur.  

VEÐRIÐ Í SKOPUN

  SEPTEMBUR 2024

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak niður skjalið í pdf: Veðrið Í Skopun

Dagfesting: 16. septembur 2024

Staður: Selatraðarneystið (Visit Skopun) Torvmansvegur 9 – 240 Skopun

Heimildarfólk: Gerhard Lognberg & Eyðfinn Poulsen (samrøða) & brot úr bókini Stríðið er vunnið

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í Skopun

Bygdin er norðasta bygdin á Sandoynni og vendir í landnyrðing. Norðan fyri bygdina – og oynna – er Skopunarfjørður.

Ættirnar úr landnyrðingi niður í landsynning eystan koma ótarnaðar uttan av opnum havi inn á bygdina. Vindurin er yvirhøvur javnur á hesum ættum, men tær eru ringar brimættir. Sjórókið kann kennast um alla bygdina.

Úr landnyrðingi upp í norðan vesturum og niður í útnyrðing vestan verja oyggjarnar norðanfyri eitt sindur, serliga Streymoy, men eisini Hestur og í ein lítlan mun eisini Nólsoy. Tá er ikki brim, og ættirnar eru turrar og vanliga góðar í Skopun, tí mesta av avfallinum er farið úr norðanfyri. Men er illveður av høgum vestri, sleppur aldan ótálmað suður ígjøgnum fjørðin og kemur inn á bygdina. Tá kann eisini vera nóg brim.

Úr landsynningi eystri niður í sunnan og upp í útnyrðing vestan liggja av landi og geva ikki brim. Lotið skal fyrst upp um fjøll ella gjøgnum dalar og skørð, áðrenn tær raka bygdina, og tær liggja av landi. Hetta gevur góða verju, tá ið veðrið er gott, men ójavnan vind við hørðum hvirlum í illveðri.

Serliga úr útsynningi upp í vestan, tá ið vindurin brádliga verður syftur upp um bjørgini á vestursíðuni og fer oman ígjøgnum Høvdahaga, áðrenn hann kemur til bygdina.

Sjóvarfallið hevur stóran týdning, um tað er brim ella ikki. Tað kann vera ógjørligt at koma inn í havnina á einum sjóvarfalli, men góð líkindi á tí næsta. Stutt uttan fyri bygdina er ein boði. Tá ið illveður er vestaneftir, kann bróta nógv um boðan og gera, at innsiglingin til Pollin er undir í brimi.

Ein boði er stutt uttan fyri bygdina, har tað kann bróta bæði í eystan- og vestanbrimi. Ein grynna er í landsynning úr havnini, har tað eisini kann bróta í illveðri. Bæði grynnan og boðin kunnu gera líkindini keðilig ta koma inn í havnina í illveðri, men var eingin boði ella grynna, komu aldurnar helst ótálmaðar inn í havnina. Og so hevði verið verri vorði.

Skopun er gomul útróðrarbygd, og nógvir staðkendir menn eru, sum kenna hesi viðurskifti út í æsir.

Fyri at fáa meira at vita, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Skopun, setti undirritaði seg í samband við Gerhard Lognberg, borgmeistara. Hann er føddur og uppvaksin í Skopun og hevur altíð búð har. Hann beyð mær suður at gera samrøðu um veðrið. Hann hevði sett seg í samband við Eyðfinn Poulsen, útróðrarmann, um eisini at vera við og geva sítt íkast.

Við til samrøðuna, sum var í hølunum hjá Visit Skopun í Selatraðarneystinum á Tormansvegi 9 í Skopun, hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Til jóla í 2025 gav Gerhard Lognberg endurminningar sínar út í bók – Stríðið er vunnið. Hann kemur eisini inn á søguna um Skopun og eitt sindur um streym- og vindviðurskiftini í bygdini á bls. 87-88. Við hansara loyvi havi eg tikið tað, sum stendur í bókini um veðrið, upp í tekstin, sum var skrivaður á heysti 2024.  

Tað er serliga teksturin undir yvirskriftini Veðrið í Skopun, sum er dagførdur.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur av Hestsboðunum ímóti bygdini, og er ein góð ætt við jøvnum vindi í Skopun.

Norðurættin er góð í fjørðinum og í bygdini, hon roynist sera væl til vind. Gamalt er, at stóð segl frá í fjørðinum, máttu tveir menn andøva vestanfyri.

Illveður av norði er ikki so ringt í Skopun, tó at tað kann vera eitt sindur av vindi.

Turr er norðurættin eisini, næstan púra turt. Millum bestu terraættir – saman við landnyrðingi og útnyrðingi.

Tað kavar ikki á norðuri. Kavaælini fjala Koltur men koma ikki longur suður enn á hálva Hestoynna. Har steðga tey. Okkurt følv er sjálvandi, men kavi legst ikki.

Norðan er hvørki mjørka- ella brimætt. 

Landnyrðingur norðan

Tá ið ættin er landnyrðingur norðan, er veðrið eitt bland av veðrinum á norði og landnyrðingi. Hon er besta ætt at hoyggja í.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur undan Kirkjubønesi kemur beint tvørtur um fjørðin inn á Kambin.

Landnyrðingur er ein hampulig ætt í Skopun. Vindurin er javnur, og verður ongantíð tann nógvi, heldur ikki í illveðri.

Ættin er vát, tað kann regna illa. Tó er ættin eisini millum bestu terraættir – saman við norði og útnyrðingi.

Landnyrðingur fer ikki yvir oyggjarnar norðanfyri, men sleppur fram við landi suðureftir. Saman við eysturættini er landnyrðingur ringasta kavaættin í Skopun – oftast í ringum kavaælingum.

Landnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt í Skopun.

Landnyrðingur eystan

Landnyrðingur eystan líkist ættunum báðumegin við. Skopuningar gera ikki mun landnyrðingi og landnyrðingi eystri – ella landnyrðingi eystri og eystri.

Eystan

Eystan kemur beint uttan av havi og inn í Skopunarfjørð, og skopuningar eru ikki altíð so glaðir fyri ættina.

Eysturættin kann liggja trá inneftir. Vindurin í bygdini er javnur, og vindferðin er tann sama, sum hon er kring landið. Er nógvur vindur í henni, er eisini nógvur vindur í Skopun – men hon er ikki skaðaætt.

Vanliga er hon trá og køld. Saman við landnyrðingi er eystan ringasta kavaættin í Skopun – oftast í ringum kavaælingum.

Tað er ikki vanligt við mjørka á eysturættini. So skal ættin longur niður. 

Einki brim er í Skopun á eysturættini. Ein grynna er í landsynning úr havnini. Er veðrið ringt eystaneftir, kann tað bróta ógvusligt har. Tað kann bróta um verjugarðin, men hótta ikki bátarnar í havnini. 

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist ógvuliga nógv landsynningi, tó kann vera meira brim enn á landsynningi. Ringasta brimið er á vestfallinum, tá ið tað fløðir og rákið er vestur ígjøgjnum fjørðin.

Landsynningur

Landsynningur kemur uttan úr havi og strekkir Skopunarfjørð.

Vindur er javnur, og í nógvum vindi er vindferðin meiri enn hon er kring landið, men tó ikki líka nógv sum vestanættirnar. Ættin er ikki skaðaætt, hóast tað kann vera ófantaligt og kalt veður.

Landsynningur kann roynast væl sum góðveðursætt, men serliga um summarið er ofta toka. Liggur hann av eysti, er eingin toka, men fer hann niður í landsynning, kemur tokan. Tokan er ikki stýrd av sjóvarfallinum.

Ættin er vát, tað kann regna illa viðhvørt, líka sum á suðurættini. Eitt tekin, tey brúktu fyrr at vita, um tað fór at regna, tá ið tey hoyggjaðu, at tá íðan vendi, fór at regna. Hendan íðan er út fyri bygdini, í økinum innan fyri streymarnar, har sum afturundirgerðirnar eru. Hon røkkur úr Streymnevi og norður endan á Trøllhøvda.

Landsynningur er ring brimætt í Skopun, serliga á vestfallinum, tá ið rákið er vestur ígjøgnum fjørðin, og tað fløðir. Í januar í 1972, tá ið landsynningsódn herjaði kring landið og gjørdi stóran skaða á brimgarðar og havnaløg, var eisini øgiligt brim í Skopun.

Landsynningur sunnan

Tá ið ættin er landsynningur sunnan, er veðrið eitt bland av landsynningi og suðuri.

Sunnan

Sunnan kemur oman ígjøgnum Stóraskarð og er ein heilt hampuliga góð ætt í Skopun.

Tað kann vera eitt sindur ójavnt við vindi á suðurættini. Hon er góð góðveðursætt við lítlum ella ongum vindi.

Er nakað av vindi, er stilli í havnini, men millum hús ovarlaga í bygdini er nógvur vindur við hørðum hvirlum, sum kemur oman ígjøgnum Stóraskarð.

Sást vindur í havnini á suðuri, bara tað tók í, var hvørki útróðarveður øðrumegin ella hinumegin. Góð ætt í havnarlagnum, men ikki so góð longur uppi – stilli í havnini, meðan tað næstan var stormur uppi í gerðinum.

Tað kann regna illa á suðuri – líkasum á landsynningi. Liggur tjúkt brúgvalag við regni omanfyri, so slítur í, tá ið hann støkkur vesturum.

Sunnan er hvørki brim- ella tokuætt í Skopun.

Útsynningur sunnan

Tá ið ættin er útsynningur sunnan, er veðrið, sum tá ið ættin er sunnan.

Útsynningur

Útsynningur liggur beint omanav og gongur beint tvørtur um fjørðin.

Útsynningur hevur ofta vind sær. Er nakað av vindi, er hann ójavnur. Í nógvum vindi eru nógvar og harðar hvirlur. Ættin roynist tó væl sum góðveðursætt.

Tá ið lágtrýstini fara norðureftir vestanfyri, og ættin gongur úr suðuri upp í vestan og longur upp, er ringasta veðrið og harðastu hvirlurnar, tá ið hann er farin upp um útsynning – upp í útsynning vestan.

Ættin kann vera vát, tað regnar ofta illa, tá ið hann liggur av útsynningi, eisini tá ið tað ikki regnar stórvegis aðrastaðni í landinum.  

Útsynningur er hvørki brimætt ella tokuætt.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er verri til vind enn útsynningur. Hann kemur norðan fyri Eiriksfjall. Hetta er skaðaættin í Skopun. Hvirlurnar eru harðar, men stilt er ímillum tær. So koma tær buldrandi. Fólk kenna hetta, tá ið tey hoyra tær koma. 

Vestan

Vestan er ein av teimum keðiligu ættunum í Skopun. Harðveðursætt.

Í góðveðri kann hon roynast væl, men er nakað av vindi, er hann ójavnur við nógvum hvirlum.

Tá ið lágtrýstini fara norðureftir vestanfyri, og ættin gongur upp út suðuri, linkar hann vanliga, tá ið hann er komin upp í vestan av útsynningi vestri. Tá er tað ringasta yvirstaðið.

Í Høvdarhaga, sum er vestan fyri bygdina, kunnu eplaveltir fara illa, tá ið illveður er av vestri og av útnyrðingi vestri. Hvirlurnar, sum koma oman av Gleðini, kunnu vera so harðar, at tær royta grasið upp úr svørðinum.   

Sum tað er við útsynningi, so er vesturættin vát. Tað regnar ofta illa, eisini tá ið tað yvirhøvur er turt kring landið.   

Eingin toka er á vesturættini, men tað er ofta nógv brim. Tað fyllir inní fram við norðursíðuni á Sandoynni og kemur suðureftir í móti bygdini við sjóvarfallinum.

Er illveður vestaneftir, og tað er fjarandi sjógvur á eystfallinum – rákið er suður ígjøgnum fjørðin – kann vera nógvur uppgangur. Fyrst í tríatiárunum hevði hann einaferð ligið við stormi av suðuri í fleiri dagar. Hann støkk brádliga vesturum, júst tá ið eystfallið kom upp. Hetta gjørdist ringasta veðrið Skopunar søgu. So at siga allir bátarnir sorlaðust í briminum – eisini teir sum vórðu drignir heilt niðan undir bakkan. Í bygdini nevna tey illveðrið og brimið sum hundraðársbrim.

Útnyrðingur vestan

Veðrið á útnyrðingi vestri líkist veðrinum, tá ið hann er vestan.

Útnyrðingur vestan er ring ætt – skaðaætt niðri í bygdini. Í illveðri eru hvirlurnar sera harðar. Tað kann vera púra stilt eina góða løtu, men so fer at braka í húsunum, áðrenn ein hørð hvirla kemur sum ein bumba. 

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur sunnan fyri Hestoy og strekkir Skopunarfjørð.

Í góðveðri roynist ættin væl, og vindurin er javnur. Tá ið nakað av vindi er, er hann ójavnur. Í illveðri er útnyrðingur ringasta ætt niðri í havnini, men frægari upp i  bygdini. Tað øvugta av suðurættini. Tað brakar í húsum, áðrenn hvirlurnar koma.

Tað kann regna av útnyrðingi, tó at hon ikki er vátasta ættin í Skopun. Tað kann kava eisini, tó at ættin er ikki líka ring kavaætt sum landnyrðing og eystan.

Útnyrðingur er ikki tokuætt, men brimætt.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist nógv veðrinum, tá ið hann er norðan.

VEÐRIÐ Í SKÚVOY 

 JANUAR 2024 

VEÐURSTOVA FØROYA

Alt skjalið í pdf: Veðrið Í Skúgvi

Skúvoy

Skúvoy er einasta bygdin á oyggj við sama navni – sunnan fyri Sandoy og norðan fyri Stóru Dímun.  

Kring oynna er hav – næsta oyggj er Sandoy, 4 km eystanfyri og 6 km norðanfyri.

Bygdin er miðskeiðis á eystursíðuni á oynni. Úr bygdini og vestureftir er oyggin hægri. Hægsta fjallið er Knútur (392m). Vestari partur av oynni er javnt høgur.

Mynd 1: Kort av Skúvoy. 

Veðrið í bygdini

Veðrið í Skúgvi er tengt at ættini, sum tað er í øllum øðrum bygdum í Føroyum.

Sveiggini ímillum gott og ringt veður kunnu vera stór, og bert lítil munur í ættini ger mun í veðrinum í bygdini. Er liggjandi góðveður av norði í nakrar dagar, kann vera sera turt og gott veður við klárum lofti. Liggur hann av útsynningi, er vanliga nógvur vindur við hørðum hvirlum.

Alt meðan veðrið aðrastaðni í Føroyum kann vera munandi øðrvísi.

Fyri at fáa greiði á hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Skúgvi, setti undirritaði seg í samband við fýra skúvoyingar: Tummas Frank Joensen (TFJ), Meinhard Hentze (MH), Harry Jensen (HJ) & Josef Grettursson (JG). Teir hava búð í Skúgvi meginpartin av lívinum og hava tikið lut í dagliga: seyðhaldi, í bjørgum og bakka og á útróðri.

Við til samrøðuna í skúlanum í Skúgvi hevði eg spurnarblað – til allar 16 ættirnar, ið vanliga eru umtalaðar í bygdini:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Spurningar og svar og aðrar viðmerkingar síggjast aftast í hesum skjali.

Mynd 2: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Tá ið ættin er norðan, kemur vindurin av bygdini heima á Sandi beint til Skúvoyar.

Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu javnur vindurin er í bygdini, tá ið hann kemur av norði. Er nógvur vindur, er nógvur vindur norðast í bygdini og  sunnan fyri Áldarsbakka, meðan tað merkist lítið til vind mitt í bygdini.

Úti á fjørðinum kann vera nógvur vindur, men hann kemur ikki inn til bygdina. Brim á norðurætt rakar ikki bygdina.

Norðan er ein góð ætt í Skúvoy. Vindferðin er tann sama sum fyri landið. Í illveðri er hon ikki skaðaætt.

Norðan er ikki ein vát ætt, ælingarnir fara fram við Sandoynni suðureftir. Tað er ikki mjørki á norðurætt.  

Landnyrðingur norðan

Veðrið á landnyrðingi norði líkist veðrinum á landnyrðingi.

Landnyrðingur

Tá ið hann kemur av landnyrðingi, rakar lotið oynna sunnan fyri Skarvatanga, verður lyft slakar 100 metrar, áðrenn tað kemur til bygdina. Tá ið landnyrðingurin kom, vóru sum byrsuskot at hoyra inni undir landi á Sandoynni.

Mynd 3: Ímóti landnyrðingi

Tá ið hann liggur av landnyrðingi, er ikki brim, men tað rullar illa við kajuna. Tað kann vera trupult at sleppa at lendingini. Í nógvum vindi fær Sildberin ikki lagt at fyri bakslátri. Gamli Sildberin var betri í ringum líkindum.

Er skadduvindur av Sandoynni, strekkir hann út ímóti hálvum fjørðinum og ger vindvág undan sær í sjónum út fyri bygdini.

Tað kann vera stormur hjá postbátinum á Sandi, men stilli út í Skúgvi – serliga á eystfallinum. 

Vindurin er javnur í bygdini, men kann tó vera ymiskt, hvussu tað er í bygdini, tá ið tað er nógvur vindur. Tey norðastu húsini merkja væl vindin, og eisini sunnan fyri Áldarsbakka. Mitt í bygdini merkja tey ikki nógv til vind av landnyrðingi. 

Í bygdini er nakað tað sama av vindi, sum tað er í miðal fyri landið, men inni á fjørðinum kann vera munandi meiri vindur.

Á landnyrðingi kann vera vátt, men tað kann eisini vera góður hoyterri á ættini. Ælingarnir kunna standa inni við Sandoynna, men koma ikki út.

Landnyrðingur er ikki mjørkaætt í Skúgvi.

Landnyrðingur eystan

Veðrið á landnyrðingi eystri líkist veðrinum á landnyrðingi

Eystan

Tá ið hann liggur av eystri, kemur lotið av Sandoynni og beint inn ímóti bygdini.

Mynd 4: Ímóti eystri

Á eysturætt er vindurin javnur og kaldur. Kuldin fer um hvørt húsahjørn og kølir alla bygdina. Tað lívir ongastaðni, men kuldin fer í hvørt skot.

Tað er ikki meira vindur í ættini, enn tað er kring landið, men nakað tað sama.

Eysturættin er ikki vát ella mjørkaætt. Mjørkin sæst viðhvørt koma upp um Sandoynna í Djúpadali (Húsvísksdali) úr Dali, men røkkur ikki oman á sjógv. 

Ættin kann bæði vera góð og ring. Hon er góð á fjørðinum, tá ið eystfalsstrongurin er uppi, í einar 3-4 tímar. Tá ið strongurin linkar, er alda aftur.

Landsynningur eystan

Veðrið á landsynningi eystri líkist eysturættini – hann er fastur á Flesini (í Dalsendanum)

Landsynningur

Tá ið ættin er landsynningur, kemur lotið beint úr fjørðinum til bygdina.  

Mynd 5: Myndin tikin móti landsynningi. Tá ið hann er landsynningur, er lotið er leyst av Dalsendanum og kemur beint úr fjørðinum til bygdina.

Landsynningur ein útroknilig ætt. Bygdarfólkið veit, hvat tey kunnu rokna við.

Ættin er jøvn, ikki skaðaætt í Skúvoy. Vindurin er javnur, kemur norður ígjøgnum fjørðin. Ættin er viðhvørt trá – kann liggja leingi.

Vindferðin á landsynningi er í Skúvoy tann sama sum fyri landið og kann vera vát. Um summarið, tá ið tað er næstan stilli – tá ið hann bara andar – kann mjørkin fylla allan fjørðin.

Landsynningur er brimætt burturav og er lættur at lesa av.

Landsynningur sunnan

Veðrið á landsynningi suðuri líkist veðrinum á landsynningi, men er tó eitt sindur frægari. Tá ið hann kemur lágt, sjóðar fram við landi, og dunnurnar fara at gvagga. 

Mynd 6: Skúvoyarbygd ímóti landsynningi suðuri.

Sunnan

Tá ið ættin er sunnan, kemur lotið ímóti oynni suðuri í bergi, fer uppum og síðan eftir oynni norðureftir og oman ímóti bygdini.

Mynd 7: Ímóti suðuri

Á suðuri er vindurin javnur. Í bygdini er sami vindur sum í landinum, tó kann nógvur vindur vera niðast í bygdini. Suðurættin kann uppføra seg ymiskt. Er hann á veg ímóti útsynningi, kann tað verða skaðaætt. Liggjandi suðurætt er ikki skaðaætt.

Suðurættin er kyrruætt. Tað flagar norður við landinum, ongan glæður eru, men myrk skýggj eru, sum fara eftir sjónum. Er nakað av vindi, kann glæða sunnan fyri tangan. Er nógvur vindur, kann allur fjørðurin glæða. 

Ættin kann vera vát. Ofta er ælaveður á suðuri, men tað heldur ikki.

Sunnan er mjørkaætt, líkasum tað er við landsynningi.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan kann vera ring niðri í bygdini – skaðaætt í ringum veðri. Í aðrar mátar er ættin sum á útsynningi.

Útsynningur

Tá ið hann kemur av útsynningi, rakar vindurin oynna millum Bustartanga og Tórarenni. Hetta er steyrrætt berg, eggin er umleið 380 metrar oman fyri sjóvarmálan.

Luftin verður lyft uppum og kemur omaneftir ímóti bygdini.  

Tað er ongantíð stuttligt, tá ið sagt verður frá stormi av útsynningi.

Mynd 8: Myndin tikin av bygdini í útsynning.

Útsynningur er ringasta ættin í bygdini til vind.

Er nógvur vindur av útsynningi, er hann ójavnur, tá ið hann kemur oman úr haganum. Í bygdini er hann óútrokniligur og kann koma allastaðni frá. Hvirlurnrar eru meiri enn tvær ferðir so harðar sum miðalvindurin. Í løtunum millum hvirlurnar kann vera stilli, tað ber til at bresta ein svávulpinn millum hús í bygdini.

Hvirlurnar sum koma omaneftir, sláa bakk og fara niðaneftir inn í Dal.

Í góðum veðri er útsynningur góð ætt. Tað er kyrt við lendingina og eisini góð lundaætt.

Útsynningur er ikki ein vát ætt í Skúvoy, mest ælaveður, og um summarið kann vera mjørki.

Útsynningur vestan

Veðrið á útsynningi vestri líkist veðrinum á útsynningi – serliga tá ið tað kemur til vind.

Mynd 9: Ímóti útsynningi vestri.

Vestan

Tá ið hann kemur av vestri, kemur lotið inn ímóti berginum vestanfyri og verður lyft uppum einar 300 metrar. Haðani fer lotið eystureftir og oman ímóti bygdini.

Mynd 10: Ímóti vestri

Tá ið ættin er vestan fyri útsynning, er vindurin javnur. Tað kann vera meiri vindur í ættini oman ígjøgnum bygdina.

Í frískum vindi á vesturætt, er vindur ójavnur, og fer tyrlan út á fjørðin, fyri at fáa javnan vind, tá ið hon skal suðureftir.

Ættin er ikki vát, mest ælaveður. Vanliga er ikki mjørki á vestri, men tað kann henda.

Vesturættin verður ikki róst nakað serligt av skúvingum. Er nógvur vindur vestaneftir, kann alda koma heim ígjøgnum fjørðin – t.e. suðureftir. Ættin er lumpin, tí tað sæst einki til hana, fyrr enn fyllingar koma upp á land á lendingini.

Útnyrðingur vestan

Harðastu hvirlur í ódnarveðri norðast í bygdini eru, tá ið nógvur vindur er av útnyrðingi vestri. Annars er veðrið sum á vesturætt.

Útnyrðingur

Tá ið hann kemur av útnyrðingi, rakar lotið oynna millum Íslingatanga og Høvdan. Luftin verður lyft upp um eggina – einar 200 metrar og fer oman ímóti bygdini.

Mynd 11: Ímóti útnyrðingi

Á útnyrðingi er vindur í bygdini javnur. Vindurin merkist ikki væl.

Í ælaveðri fara ælingarnir eystur ígjøgnum Húsavíksdal.

Ættin er ikki vát, men tað kann vera lumpið ælaveður. Ein góðan summardag kann vera góður hoyterri, bláur himmal, einki skýggj. Men so kann ælið brádliga vera har og oyðileggja hoyggingina tann dagin.

Tá ið hann er útnyrðingur, er ikki mjørki.

Ættin er brimætt burturav, tó tað lívir væl í bygdini. Skúvingar frykta mest fyri bátum á fjørðinum í útnyrðingi.

Útnyrðingur norðan

Veðrið á útnyrðingi norði líkist veðrinum á norði

VEÐRIÐ Á SKÆLINGI

MAI 2025

VEÐURSTOVA FØROYA

Les alt skjalið í pdf: Veðrið Á Skælingi

Dagfesting: 22. mai 2025

Staður: Í Fornanum Á Skælingi 5 – 336 Skælingur

Heimildarfólk: Eydna & Árni Mortensen

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Veðrið í bygdini

Skælingur er lítil bygd á eystursíðuni miðskeiðis á Steymoynni. Bygdin er í einari langari líð, har tað eru høg fjøll og dalar ímillum.

Fjøllini ávirka veðrið á ættunum úr norði eysturum og niður ímóti suðuri. Fjøllini eru, nevnd úr norði og suðureftir: Sátan ella Leynafjall (621m) og Skælingsfjall (767m). Hægsta fjallið á leiðini er Sornfelli (749m). Tað er sunnast og aftan fyri Skælingsfjall, og hevur tí helst lítla ella onga ávirkan á veðrið á Skælingi.

Høg fjøll geva góða verju, tá ið vindurin ikki er nógvur. Tí er vanligt at hava góðveður, tá ið fjøllin eru fyri. Heldur ikki er mjørki ella brim. Veksur vindurin, gerast viðurskiftini øvugt. Tað, sum var verja, økir nú um vindin og kann gera ójavnan vind við hvirlum.  

Úr suðuri vesturum og upp í útnyrðing kemur lotið uttan av havi. Vágar eru beint vestanfyri og ávirkar veðrið, tá ið hann er lágur vestan upp ímóti útnyrðingi. Lotið uttan av havi er meira ráligt enn luftin av landi, og kann tí hava mjørka við sær. Er eingin oyggj fyri, er brim.

Mynd 2: Skælingur

Fyri at fáa greiði á, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum á Skælingi, setti undirritaði seg í samband við hjúnini Eydnu og Árna Dam. Tey eru bæði ættað úr Suðuroy, men hava búð á Skælingi í næstan 60 ár. Tey hava upplivað øll sløg av veðri, meðan tey hava búð har, og hava lagt sær í geyma, hvussu ymiskar ættirnar fara við sær í bygdini.

Eydna hevur fingist við ymiskt – m.a. siglt við Smyrli, gjørt mat út úr húsinum og arbeitt í øllum 4 undirsjóvartunlunum, sum eru í Føroyum. Árni er útlærdur maskinmeistari og hevur m.a. siglt við 3 Smyrlum. Tey buðu mær at koma at vitja seg á Skælingi at gera samrøðu um veðrið.

Við til samrøðuna, sum var í heimi teirra, sum er í Fornanum á Skælingi, hevði eg spurnarblað  til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Leynafjall (Sátan) býtir norðurættina í tvey. Ein partur fer eystan fyri fjallið og ein partur vestanfyri. Á norðurætt kemur lotið til Skælings eftir vegnum, eystan fyri fjallið. 

Norðan er ein góð ætt á Skælingi. Vindurin er javnur, og vindferðin eitt sindur minni enn kring landið. Í illveðri er ættin ikki skaðaætt.

Norðan er ikki ein vát ætt á Skælingi. Vanliga er turt. Um summarið er hon besta terraættin. Á vetri er norðan saman við landnyrðingi ringastu kavaættirnar. Hann kemur omanav og leggur seg á vegin til bygdina. Fannakavi. Onkurtíð er vegurin stongdur fyri kava.

Norðan er mjørkaætt, tó ikki ein ring mjørkaætt. Hann kemur rullandi omanav.

Norðan er ikki brimætt á Skælingi.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan er ringasta kavaættin á Skælingi. Ættirnar báðumegin við eru eisini kavaættir, men á landnyrðingi norðuri kavar mest. Í aðrar mátar líkist veðri bæði tí sum er á norði og landnyrðingi.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur eystan fyri Leynarfjall og oman í bygdina.

Landnyrðingur er góð ætt í Skælingi. Er ikki nógvur vindur, er hann javnur. Í illveðri kunnu vera sera harðar hvirlur, sum mala millum hús og taka mold og flag við sær. Men landnyrðingur er ikki roknaður sum skaðaætt.

Landnyrðingur er ikki ein vát ætt, tað er vanliga turt. Um summarið er hon ein góð (og kølin) terraætt. Kavaætt, líka sum norðan – men ikki líka nógv sum landnyrðingur norðan.

Tað kann vera mjørki á landnyrðingi. Hann kemur rullandi omanav.

Landnyrðing er ikki brimætt á Skælingi.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri, líkist veðrinum á ættunum báðumegin við, landnyrðingi og eystri.

Eystan

Eystan kemur um Reynið oman í bygdina og er tann ringasta ættin á Skælingi.

Vindurin er sera ójavnur, tá ið hann er eystan. Er lítil vindur, er ikki stilt, men eitt lot við ójavnum vindi. Er frískur vindur ella meir, gerast hvirlurnar harðar. Í nógvum vindi má ein ansa sær ikki at vera tikin av fótum, so harðar kunnu hvirlurnar vera. Ímillum hvirlurnar er púra stilt, tey kunnu fara út við einum stearinljósi, uttan at tað sløknar. Hvirlurnar hoyrast ikki, fyrr enn tær taka í hús – tað kann vera eitt sindur óhugnaligt at bíða eftir næstu hvirluni. 

Einaferð kom hann so harðliga av eystri, at 4 hjóltrektur bilur bleiv burtur. Tey funnu hann ongantíð aftur! Ein traktorur stóð niðan fyri húsini, og hann fór oman í hálvan bøin.

Eystan er ikki ein vát ætt á Skælingi. Tað regnar ikki illa. Eru brúgvaløg yvir landinum, regnar líka sum í øðrum støðum. Tað kann kava av eystri, men tað er ikki líka vanligt sum av landnyrðingi ella norði.

Eystan er mjørkaætt á Skælingi men ikki brimætt.

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist eysturættini.  

Landsynningur

Landsynningur kemur fram við vestaru síðu av Skælingsfjalli til bygdina.

Landsynningur pressar seg fram við landi og er ein trá ætt á Skælingi. Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum kring landið. Í illveðri enn hon ikki skaðaætt. Tað sæst á húsum í bygdini, at síðurnar, sum venda ímóti landsynningi, eru meira veðurbardar enn hinar síðurnar.

Ættin er vát, tað regnar ofta á landsynningi. Sum ættin pressar seg fram við landi, kann tað eisini regna uppeftir. Tá ið eitt brúgvalag liggur yvir okkum við regni vindi, broytist veðrið í stundini, tá ið hann støkkur vesturum.  

Mjørki sæst kring Skælingsfjall á landsynningi, men kemur ikki oman til bygdar.

Landsynningur er ikki brimætt.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum landsynningur

Sunnan

Sunnan kemur beint sunnan úr Vágahavinum. Í Skælingi er lítil munur á suðurættini og landsynningi – sí omanfyri.

Sunnan roynist til vind og avfall líka sum landsynningur – sí omanfyri. Einasta mun tey gera á suðurættini og landsynningi er, at tað brimar fram við landinum, tá ið hann er sunnan.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum vesturættirnar.

Útsynningur

Útsynningur kemur úr Vágahavinum og er – líkasum hinar vesturættirnar – er góð ætt á Skælingi.

Útsynningur er ein góð ætt í Skælingi, næstan líka góð um vestan. Allar ættinar vestan fyri sunnan og allan vegin upp í útnyrðing eru góðar – undir einum róptar vesturættirnar. Er lítil vindur av útsynningi, er eisini góðveður og klárt á Skælingi.

Í illveðri trýstir hann seg inn ímóti, og tá drýpur uppi fyri bakkanum. Byrjar longu í frískum vindi. Tá er ikki nógvur vindur niðri við bakkan og útfyri, men eitt sindur niðanfrá í bygdina kann vera nógvur vindur. Áirnar fara beint uppeftir.

Er hann stokkin úr landsynningi ella suðuri vesturum og upp í útsynning, er vanliga gott veður við lítlum vindi og klárum lofti ella gluggaluft.

Vanliga er ættin turr, men hann kann eisini regna av útsynning. Er roknað sum ein góð terraætt.

Útsynningur er mjørkaætt á Skælingi. Mjørkaviðurskiftini líkjast nógv teimum í Vágum. Er ikki lendandi á flogvøllinum fyri mjørka, er vanliga eisini mjørki á Skælingi. Tá ið mjørkin lættir í bygdini, verður eisini klárt í Vágum. Kann vera mjørki vestan fyri Leynatunnilin, men klárt eystanfyri.

Útsynningur er ringasta brimættin á Skælingi. Tað kann vera nógv sjórok, serliga sunnast í bygdini. Tað brýtur upp um bakkan og fer niðan í húsini. Tað hevur brotið seg niðan á vegin, sum gongur til bygdina, og í onkrum bili hava tey ikki megnað at viska forrútin undan. Bilurin var tíbetur so tungur, at hann ikki fór omanaftur við briminum.  

Tey kunnu fylgja við, hvussu tað brýtur. Brotini koma trý. Tað fyrsta kemur inn, slær ímóti bakkanum og rennur útaftur. Har rakar tað øðrum broti, sum er á veg inn. Tey bresta saman og fer beint uppeftir, kann fara 60 metrar uppfrá. Triðja brotið kemur so aftaná og slær ímóti bakkanum. So gongur ein lítil løta, og trý nýggj brot koma.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er sum vesturættirnar

Vestan

Vestan kemur av Vágalandinum yvirum Sundið, og er besta ætt á Skælingi.

Veðrið er fyri ein stóran part tað sama sum á útsynningi – tó minni vindur. Er eitt lot av útsynningi, og hann fer vesturum, verður stilt. Tað drýpur eisini upp fyri bakkanum á vestri.

Vestan og hinar vesturættinar eru vanliga turrar, og avfall kemur mest beint niður úr brúgvaløgum. Góðar terraættir.

Mjørki kann vera á vestri, men er ikki ein ring mjørkaætt.

Tað kann vera brim, men als ikki líka nógv sum á útsynningi. Tað brýtur ikki niðan í bygdina.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan líkist vesturættunum.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur suður ígjøgnum Vestmannasund og er – líkasum hinar vesturættirnar – ein góð ætt á Skælingi.

Tað verður ikki gjørdur stórur munur á veðrinum á vesturættunum á Skælingi. Tó eitt sindur. Í góðveðri er veðri eisini gott á Skælingi, tá ið hann er útnyrðingur, men er eitt sindur kaldur. Er nógvur vindur, er hann ójavnur og vindferðin eitt sindur meiri enn kring landið. Tað kann vera heilt nógvur vindur, men ikki skaðaætt.

Sum á hinum vesturættunum, er ættin vanliga turr. Vanliga er hann stokkin vesturum, og eftir tað er turt. Á útnyrðingi kann tó vera ælaveður viðhvørt. Tað kavar ikki tað stóra á útnyrðingi, bert eitt følv.

Útnyrðingur er hvørki mjørka- ella brimætt. Brim sæst tó suðuri á Skælingsnesi.  

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist norðan.

VEÐRIÐ Í STÓRU DÍMUN

OKTOBUR 2025

 VEÐURSTOVA FØROYA

Les ella tak niður skjalið í pdf: Veðrið Í Stóru Dímun

Dagfesting: 28. oktobur 2025

Staður: Dímun 4 – 286 Stóra Dímun

Heimildarfólk: Eva úr Dímun & Óla Jákup úr Dímun

Viðtal við: Hanus Kjølbro

Eitt sindur um Dímun og veðrið

Stóra Dímun liggur næstan einsamøll í havinum og fær næstan onga verju ímóti vindi ella brimi frá øðrum oyggjum. Allar ættir sleppa framat onkrastaðni á oynni.

Húsini eru staðsett sunnast, á tí slættasta partinum á oynni. Norðan fyri húsini er ein fjallarøð, sum gongur í útnyrðing og landsynning. Røðin er 350 metrar høg í vestara parti; 290 metrar høg í eystara parti.  

Røðin verjir húsini ímóti ættunum úr norði og niður um eystan. Er nógvur vindur, ger røðin hann ójavnan og keðiligan. Landnyrðingur er av somu orsøk ringasta ættin. Skaðaættin.

Á ættunum úr eystri niður í sunnan og upp í útnyrðing sleppur lotið framat ótarnað, og vindurin er tá javnur, eisini í illveðri – undantikið útsynningur, sum má upp um Borgina, sum er í útsynningshorninum á oynni. Hann er tí ójavnari enn hinar lágættirnar, og í illveðri slær hann hart ímóti røðini, langt oman fyri húsini.  

Mynd 2: Stóra Dímun

Mjørkaættirnar eru tær somu sum hjá eysturbygdum í øðrum oyggjum. Útsynningur roynist betur til mjørka, helst tí Suðuroyggin liggur fyri, men tey hava sæð eina broyting tey seinastu mongu árini, at munurin millum landsynning og útsynning er ikki so stórur longur.

Útsynningur er nokkso turrur, tí Suðuroyggin steðgar tað nógva av ælunum. Kavaælini síggjast hanga yvir Suðuroynni og koma ikki longur, men regnælini koma út av Hvalbiarfirði og eitt sindur út á fjørðin.

Fyri at fáa meiri at vita, hvussu veðrið er á teimum ymsu ættunum í Stóru Dímun, setti undirritaði seg í samband við Evu úr Dímun, sum er bóndi í Dímun. Hon er fødd og uppvaksin í Dímun og hevur næstan altíð búð í har. Eva og maður, Jógvan Jón, hava festið og hava búð í Dímun í 25 ár.

Við til samrøðuna vóru eisini foreldrini hjá Evu og fyrrverandi bóndahjúnini, Sunniva Sørensen og Óla Jákup úr Dímun. Sunneva er fødd og uppvaksin í Klaksvík og giftist til Dímunar. Óla Jákup er uppvaksin í Dímun og búði har, til hann fyri nøkrum árum lat festið til Evu og Jógvan Jón og flutti saman við konuni til Havnar at búgva. Sunniva og Óla Jákup høvdu festið í 70unum til 90ini. Tey fyrstu árini búðu tey bert harúti frá páskum til eitt sindur eftir heystfrítíðina, men eftir at tyrlan kom fyrst í 80unum, búðu tey í Dímun alt árið.

Tey hava øll kent og upplivað veðrið, hvussu tað er á teim ymsu ættunum, tá ið farast skuldi í bø ella haga, í bakkan ella flota bát.

Við til samrøðuna, sum var inn hjá Evu og Jógvani Jón í Dímun 4 í Dímun, hevði eg spurnarblað til 16 ættir – tær 4 høvuðsættirnar, tær 4 hálvættirnar umframt tær 8 millumættirnar, sum tó bert vórðu nevndar í tann mun, hildið var neyðugt:

Ø Er vindurin javnur ella ójavnur á ættini

Ø Er meira vindur í ættini enn aðrasteðs – ella øvugt

Ø Er ættin vát – t.e. regn, tá ið turt er aðrastaðni – ella øvugt

Ø Er hetta mjørkaætt?

Ø Er ættin vanliga ein góð ætt ella ein ring ætt – ber til at siga tað við fáum orðum?

Ø Onnur viðurskifti um ættina, søgur, fyribrigdi, hendingar o.s.fr.

Spurt varð somu spurningarnar ætt fyri ætt. Byrjað varð við norðan, og var farið allan kringin runt eystureftir, og steðgað var við heil- og hálv- og millumættirnar.

Mynd 3: Tær 32 ættirnar. Til samrøðuna eru ikki allar 32 ættirnar brúktar, men onnurhvør - t.e. heil-, hálv- og millumættirnar.

Norðan

Norðan kemur oman av Torvlaðnum, sum er tað vestasta á røðini í erva, sum sæst úr húsunum.  

Vindurin við húsini er rímiliga javnur, tá ið hann er norðan. Sum illveðursætt roynist norðan væl, tí vindurin er javnur, ikki skaðaætt. Í lítlum vindi roynist ættin eisini væl. Tá kann veðrið vera gott, klárt og nossligt. Í Dímun eru tey fegin um ættina.

Norðan er ein turr ætt. Hon gevur vanliga ikki nógv avfall. Góður terri, tá ið hoyggið er fyri.

Norðan er ikki nøkur ring mjørkaætt. Mjørki kann koma fyri á øllum ættum um summarið, eisini á norði, men tað er ikki ofta.

Norðan er kyrruætt, einki brim. Lendingin er á vestursíðuni. Ættirnar úr útnyrðingi norðurum og niður í eystan eru kyrruættir.

Norðan er góð til flúgving hjá tyrluni til og frá Dímun.

Landnyrðingur norðan

Landnyrðingur norðan hevur ikki egin eyðkenni. Hellir hann bert eitt sindur upp í norðan, er veðrið sum á norði. Hevur hann hug at hella eitt sindur ímóti landnyrðingi, er veðrið sum á landnyrðingi.

Landnyrðingur

Landnyrðingur kemur út av Svanganum, sum er á røðini omanfyri, og er keðligasta óveðursættin í Stóru Dímun.

Í góðveðri er landnyrðingur ein góð ætt, líkist nógv norðurættini. Tað merkist ikki nógv til tað lítla lotið, sum er millum húsini. Í hvøssum vindi ella meiri er ættin sera keðiligt. Nógvur og ójavnur vindur við hørðum hvirlum. Er illveður, slær hann ímóti niðri á Borgini – t.e. har sum vitin er – og kemur so harðligur niðanaftur. Í húsunum er púra still, áðrenn tað brestur í húsini, og tað kann rykkja øgiiliga í. Hvirlurnar hoyrast ikki, áðrenn tær raka húsini, men tey merkja eitt vakuum í oyrunum.

Til avfall kann landnyrðingur vera ótrúliga keðiligur. Luftin kennist ofta myrk og tung. Viðhvørt liggur hann í nógvar dagar við nógvum avfalli, og tá sæst dagsljósið illa.

Ættin kann vera lúnsk uppá fleiri mátar, eisini tá ið tað kemur til avfall. Til tíðir sera keðilig. Landnyrðingur er ættin, sum kann leggja nógvan kava nokkso skjótt. Okkurt várið í lembing hava grovir kavaælingar verið, og avkavað var eftir einum samdøgri.

Tað kann eisini vera turt í dagavís, og tá roynist landnyrðingur væl sum terraætt.

Landnyrðingur er eisini lumpin, tá ið tað kemur til mjørka. Ættin omanfyri – norðan – er ikki nøkur mjørkaætt, men ættin niðanfyri – eystan – er mjørkaætt. Á landnyrðingi kann viðhvørt vera klárt sum á norði, men eisini líka nógvur mjørki sum á eystri.

Landnyrðingur er besta kyrruætt – einki brim er við lendingina.

Landnyrðingur er ringasta ætt at flúgva til oynna. Tað ber bert til í góðum veðri. Fer vindferðin upp í strúk ella hvassan vind (12-15 m/s), merkist tað, sum um tað er stormur, hann liggur og melur. Tá ber ikki til hjá tyrluni at lenda.

Landnyrðingur eystan

Veðrið av landnyrðingi eystri, líkist veðrinum á eystri.

Eystan

Eystan kemur upp úr Klettaskarði og er ein heilt hampuliga góð ætt í Stóru Dímun.

Vindurin er rímiliga javnur, tá ið hann er eystan, og vindferðin er sum fyri landið. Er hann komin niður í eystan av landnyrðingi, so vita tey, at hann er komin í eystan, tá ið vindurin er javnur – og hann er javnur allan vegin suðurum og upp í vestan. Hinvegin, tá ið hann gongur uppeftir úr landsynningi, so vita tey, at hann er farin upp um eystan, tá ið vindurin gerst ójavnur.

Eysturættin er vát – allar eysturættirnar eru vátar, ringastar til avfall í Stóru Dímun. Eitt heyst við liggjandi eysturætt legst meiri upp á kjøtið í hjallinum enn á t.d. vestur- ella høgættum.

Kavar eystaneftir, so legst nógvur kavi. Er eitt lot, meðan tað kavar, fýkur tað skjótt avaftur, tí oyggin er so lítil. Fyri at stórur kavi skal leggjast, skal kava av møkum – t.e. stillisliga – og tað er sjálvdan. Tey sleppa tí væl undan kava samanborið við aðrar oyggjar.

Eystan er ein ring mjørkaætt.

Eystan er kyrruætt við lendingina. 

Landsynningur eystan

Landsynningur eystan líkist nógv landsynningi. Vindurin er javnari enn á eysturættini og betri fyri tyrluflúgving.

Landsynningur

Landsynningur kemur ímóti Stóru Dímun uttan av havinum beint eystan fyri Lítlu Dímun.

Vindurin er púra javnur á eystri, og vindferðin tann sama sum fyri landið.

Verður sagt frá landsynningi, vænta tey sær avfall í Stóru Dímun. Tað er mest úr brúgvaløgum, at tað regnar. Hann kann øsa seg upp á ættini við nógvum regni, og næstan sum eitt byrsuskot støkkur hann vesturum. So er fínasta veður. Tað kann ganga skjótt fyri seg.

Tey merkja væl landsynningstøming í Stóru Dímun, tá ið tað regnar illa í 1-2 dagar, og so er turt í nógvar dagar. Onkuntíð í vikur.

Landsynningur er góð fleygingaætt. Tey fleyga lundar á suðursíðuni – t.e. stutt niðan fyri húsini – og á norðureystursíðuni. Í góðum líkindum kundi mjørkin koma og órógva alt, tí landsynningur er ringasta mjørkaættin í Stóru Dímun. Serliga um summarið. Hann kemur eftir sjónum og krýpur upp á oynna.

Í sambandi við lágtrýst, sum ganga norðureftir vestan fyri Føroyar, plagar hann at liggja av landsynningi eina góða løtu, áðrenn hann støkkur vesturum. Tað kann vera kjaftsvart í mjørka í Stóru Dímun, meðan tað er klárt og sól í Vágum. Flogfør koma og fara alla tíðina. Tá ið hann støkkur vesturum, broytist alt til tað øvugta. Tað klárnar í Stóru Dímun og køvir av í Vágum. Tey seinnu árini hevur hetta ikki verið líka víst hvørja ferð. Tað klárnar ikki altíð í sama mun av útsynningi sum fyrr.

Á landsynningi fer aldan fram við landi vestanfyri. Tað brimar, tá ið tað er ringt veður. Tá fyllist gjógvin.

Landsynningur er góð ætt til tyrluflúgving. Tyrlan er komin og farin úr Stóru Dímun, tá ið vindferðin hevur verið 25-30 m/s, og tað merktist einki til vindin inn í tyrluni.

Landsynningur sunnan

Landsynningur sunnan er sum suðurættin.

Sunnan

Sunnan kemur vestan fyri Lítlu Dímun – ímillum Lítlu Dímun og Nípuna á Suðuroynni – og er ein góð ætt í Stóru Dímun.

Sunnan kemur beint niðan í húsini, sum standa eystur og vestur. Vindurin er javnur, og vindferðin er tann sama sum fyri landið. Sunnan roynist líka væl til vind sum landsynningur, og tey eru rímiliga glað fyri ættina. Sum allar hinar ættirnar, kann suðurættin eisini lena seg ímóti ættunum við síðunar av. Tá kann hann líkjast eitt sindur veðrinum á teimum ættunum. 

Suðurættin roynist ymiskt til avfall. Tað kann regna illa, tá ið brúgvaløgini eru omanfyri, men hann kann eisini liggja við turrveðri í fleiri dagar.

Til mjørka líkjast suðurættin og landsynningur nógv. Báðar eru ringar mjørkaættir, men sunnan er tó eitt sindur frægari.

Sunnan er brimætt við lendingina vestanfyri. Gongur ættin niðureftir eystanfyri, byrjar tað at vera keðiligt, tá ið hann er komin niður í landsynning, og so verður tað bara verri, tá ið hann fer niður í sunnan og vesturum.

Útsynningur sunnan

Útsynningur sunnan er sum suðurættin.

Útsynningur

Útsynningur kemur út av Hvalbiarfirði og yvir um fjørðin.

Útsynningur er vanliga ein góð góðveðursætt. Er eitt sindur av vindi, er hann ójavnur, tí hann tekur fyrst í Borgina – t.e har sum vitin stendur. Borgin er eitt sindur hægri enn staðið, húsini standa. Í ódnarveðri er frægast ættin við húsini. Hann tekur í røðina omanfyri, men kemur ikki omanaftur. Við húsini er ikki so ringt, men har uppi eru sera strangar hvirlur, og tað kann larma øgiligt.

Hevur hann hug at hella seg ímóti vestri ella suðuri, broytist hann beinanvegin og fer at líkjast teimum ættunum og verður javnur.

Til avfall roynist útsynningur væl. Suðuroyggin tekur teir flestu ælini, bæði regn- og kavaælini. Tey síggjast standa yvir Suðuroynni ella út av Hvalba og út á hálvan fjørðin. Vanliga røkka tey ikki allan vegin yvirum, men tað kann sjálvandi regna viðhvørt.

Onkuntíð er Suðuroyggin avkavað eftir lítlari løtu, men eingin kavi var eftir til Stóru Dímun. Tað hava børnini hildið verið keðiligt.

Hinvegin, so er tað gott fyri seyðahaldið í oynni. Seyðurin gongur úti alt árið. Í Stóru Dímun sleppa tey í størri mun undan lambaspræni og ternusnerti í lembingini enn í hinum oyggjunum.

Hjá tyrluni er útsynningur góður, men ikki í nógvum vindi – t.e. í hvøssum vindi ella meiri (15 m/s +). Tá kemur hann inn um Eggina og melur, og tað ger tað trupult at flúgva. Tyrlan kemur eystanífrá. Tá ið komið er yvir húsini og eitt sindur víðari vestureftir, verður keðiligt. Onkurtíð verður als ikki flogið til ella frá oynni.

Útsynningur er tann av lágættunum, sum hevur roynst best til mjørka. Suðuroyggin liggur fyri og forðar tað mesta av mjørkanum at nærkast oynni. Tey seinastu árini tykist hetta vera broytt, og munurin millum útsynning og landsynning er ikki líka stórur longur.

Útsynningur er ringasta brimættin við lendingina. Suðuroyggin ov langt burtur til at gera nakran mun.

Útsynningur vestan

Útsynningur vestan er góð ætt – líkist vesturættini.

Vestan

Vestan kemur upp um Eggina og er ein góð ætt í Stóru Dímun. Er ættin vestan og upp í norðan, er veðrið nossligt.

Vindurin er nokkso javnur, hóast hann kemur upp um Eggina, og vindferðin tann sama sum fyri landið. Tá ið nógvur vindur er, og ættin gongur upp í úr útsynningi, er vindurin beinanvegin javnur, tá ið hann er komin upp í vestan, tí Eggin er eitt sindur lægri enn Borgin.

Vestan var ikki væl dámd ætt fyrr, tá ið brúk var fyri kyrrindum og bátasambandi. Í dag er líkamikið fyri sambandi til á frá oynni, um tað er brim ella ikki. Tað er munandi betri at koma við tyrluni á vestti enn útsynningi. Er eitt sindur av vindi, er vestan ikki góð at koma inn við tyrluni. Tá er betri, um hann fer eitt sindur longur upp fyri at blíva ordiliga javnur.

Tá ið tað kemur til avfall, er vestan vátari enn útsynningur. Suðuroyggin verjir ikki, so tað regnið sum er í veðrinum, er eisini í Stóru Dímun.

Vestan er ikki mjørkaætt í Stóru Dímun, men ein ring brimætt við lendinga.

Útnyrðingur vestan

Útnyrðingur vestan líkist vesturættunum.

Útnyrðingur

Útnyrðingur kemur vestan fyri Skúvoynna til oynna og er ein sera góð ætt í Stóru Dímun.

Tey eru sera fegin um útnyrðingin í Stóru Dímun. Vindurin er púra javnur, eisini í illveðri. Vindferðin er sum fyri landið, og veðrið er gott upp á allar mátar, nossligt og køli. Tey kenna seg trygg við ættini.

Útnyrðingur er turrur, tað er sjálvdan avfall. Góð terraætt.

Útnyrðingur er ikki mjørkaætt.

Brim er við lendingina á útnyrðingi. Gongur ættin upp úr útsynningi, er útnyrðingur seinasta ættin, at tað er brim. Fer hann upp í norðan, er skjótt kyrt.

Á útnyrðingi eru floglíkindini góð, tí vindurin er so javnur. Liggur hann av landnyrðingi, so hopa tey, at hann gongur upp í norðan ella fer vesturum til útnyrðing, tí tá eru líkindini nógv betri.

Útnyrðingur norðan

Útnyrðingur norðan líkist útnyrðingi.

VEÐRIÐ Í STREYMNESI